22o Συνέδριο ΚΚΕ – Θέσεις KE «Έτοιμο» για τον Σοσιαλισμό… στη Δευτέρα Παρουσία

Αναδημοσίευση από την Εργατική Πάλη Νοεμβρίου 2025

Συνέχεια στο β΄ μέρος (Δεκέμβριος)

Δημοσιεύτηκαν οι Θέσεις της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ για το 22ο Συνέδριο, που θα πραγματοποιηθεί στις 29 Ιανουαρίου 2026 με σύνθημα «ΚΚΕ δυνατό, σταθερό σε κάθε δοκιμασία, έτοιμο στο κάλεσμα της ιστορίας, για τον Σοσιαλισμό».

Οι Θέσεις αντικατοπτρίζουν τις αντιφάσεις στην πολιτική και πρακτική του ΚΚΕ, ειδικότερα μετά τις «αλλαγές» από το 19ο Συνέδριο (2013).[1] α) Ενώ πασχίζει να αποδείξει ότι έχει πραγματοποιήσει μια επαναστατική στροφή, σε όλα τα κρίσιμα και επίκαιρα ζητήματα κινείται λάθος και σε πολλές περιπτώσεις αντίθετα από ό,τι έχει ανάγκη το εργατικό κίνημα, υιοθετώντας μια στάση υποστήριξης-σταθεροποίησης του αστικού καθεστώτος. β) Στα περισσότερα σημεία, οι Θέσεις παρουσιάζουν τα γεγονότα απονευρωμένα και επιφανειακά, αντί μιας προσπάθειας εξήγησης των σημερινών γιγαντιαίων αλλαγών. γ) Στην ίδια λογική, το «πρόγραμμα» του ΚΚΕ μένει σε διαχωρισμένα «θεματικά» μέτωπα, ατελείωτα αιτήματα, χωρίς επικέντρωση στις πολιτικές μάχες που κρίνουν τους συσχετισμούς. Όλα ενώνονται και καταλήγουν πάντα στην ενίσχυση του ΚΚΕ, το μόνο –σύμφωνα με τις Θέσεις και με τον μηχανισμό του– αγωνιστικό ή επαναστατικό κόμμα, που πρωτοστατεί στους ταξικούς αγώνες.

Στο πρώτο κεφάλαιο εξετάζεται η διεθνής κατάσταση. Σημειώνεται (σημείο Α1) ότι: Αυξάνεται η σχετική και απόλυτη φτώχεια για τη μεγάλη πλειοψηφία των εργαζομένων. Η διεθνής οικονομία επιβραδύνεται «την τελευταία τριετία», σε σύγκριση με τον «μέσο όρο της περιόδου 2000-2019» (σύγκριση που ξεκάθαρα υποβαθμίζει την τομή της κρίσης του 2007-2008 και της «Μεγάλης Ύφεσης» που ακολούθησε). Η ΕΕ βρίσκεται σε ύφεση. Οι διάφορες πολιτικές διαχείρισης απέτυχαν κ.ο.κ. Δεν αναφέρεται όμως πουθενά με έναν καθαρό τρόπο ότι το καπιταλιστικό σύστημα βρίσκεται σε μια ιστορική κρίση ή ότι οδεύει προς ένα νέο μεγάλο ξέσπασμά της. Το ΚΚΕ αγνοεί (συνειδητά ή ασυνείδητα) όλες τις σημαντικές και ποιοτικές αλλαγές που έχουν πραγματοποιηθεί: γιγάντωση της κερδοσκοπίας και του παρασιτισμού ειδικά στις οικονομίες των δυτικών ιμπεριαλιστών ως αποτέλεσμα της κρίσης/αποδυνάμωσης της παραγωγής, διόγκωση όλων των χρεών (δημόσιων και ιδιωτικών) και ελλειμάτων, διαρκής και μόνιμος χαρακτήρας της κρίσης (το μακρύ κύμα κάμψης διαρκεί σχεδόν 50 χρόνια), αλλαγές στη σύνθεση των κυρίαρχων μερίδων του διεθνούς κεφαλαίου και των πολιτικών επιτελείων του (αρπακτικός νεοφιλελευθερισμός, αντιδημοκρατική αναδίπλωση, πορεία προς τον πόλεμο κ.λπ.). Αυτή η δομική κρίση, η ιστορική κατάπτωση του καπιταλιστικού συστήματος παρουσιάζεται απλώς σαν μια κρίση υπερσυσσώρευσης, που «εκδηλώνεται περιοδικά από τη φυσιολογική λειτουργία της καπιταλιστικής οικονομίας» – και το ίδιο φυσιολογικά ξεπερνιέται.

Με την ίδια λογική εκτίθενται οι ενδοϊμπεριαλιστικοί ανταγωνισμοί και η ένταση του πολέμου (Α2-Α7). Υποβαθμίζεται η ιστορικών διαστάσεων (ίσως και πρωτοφανών) ρευστότητα ή ανατροπή στην ιμπεριαλιστική ιεραρχία, οι σπασμοί που τη συνοδεύουν. Η αμφισβήτηση ή υποσκέλιση των δυτικών ιμπεριαλιστών ΗΠΑ-ΕΕ από την Κίνα και τις διάφορες «αναδυόμενες» χώρες, BRICS κ.λπ., η υποβάθμιση και παρακμή της ΕΕ,[2] η αλλαγή όλων των συσχετισμών (πληθυσμιακών, γεωστρατηγικών, γεωοικονομικών κ.λπ.), η αγωνιώδης προσπάθεια των δυτικών ιμπεριαλιστών να διατηρήσουν τις θέσεις τους: όλα αυτά παρουσιάζονται ειδησεογραφικά, ως συγκρούσεις λίγο πολύ φυσιολογικές.

Συνέπεια και η λογική των «ίσων αποστάσεων» στον πόλεμο (Α4-Α7), που κυριαρχεί σε όλο το κείμενο. Σύμφωνα με τις Θέσεις, όλες οι χώρες έχουν κάποια συμφέροντα (πράγμα που είναι προφανές) και με τον πόλεμο επιδιώκουν να τα προωθήσουν ή να ξαναμοιράσουν τον κόσμο. Σημειώνεται (σωστά) ότι Κίνα και Ρωσία δε διαμορφώνουν έναν «δίκαιο», «ειρηνικό», «πολυπολικό κόσμο». Ωστόσο, υπάρχει μια παράλειψη απαράδεκτη για ένα κομμουνιστικό κόμμα (όπως θέλει να παρουσιάζεται το ΚΚΕ) σε μια χώρα του δυτικού ιμπεριαλιστικού «στρατοπέδου» ΗΠΑ-ΝΑΤΟ-ΕΕ: Δε γίνεται καμία αναφορά στις ιστορικές ιδιαιτερότητες των «αναδυόμενων» μεγάλων δυνάμεων ή/και ιμπεριαλισμών της Κίνας και της Ρωσίας, των οικονομικών, πολιτικών κ.λπ. διαφορών τους από τους δυτικούς ιμπεριαλιστές – και κυρίως της λυσσασμένης επιθετικότητας των τελευταίων, που στην προσπάθεια να διατηρήσουν την πρωτοκαθεδρία τους, απειλούν να αιματοκυλήσουν όλο τον πλανήτη.

Οι πόλεμοι σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή κρίνονται με αυτό τον τρόπο: είναι ιμπεριαλιστικοί, άρα όλα τα μέρη έχουν την ίδια ευθύνη. Έτσι, δεν υπάρχει κάποιο ιδιαίτερο θέμα ή καθήκον από τη σκοπιά του εργατικού και επαναστατικού κινήματος στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη να ηττηθούν ΗΠΑ-Ισραήλ στον πόλεμό τους π.χ. ενάντια στο Ιράν. Το ίδιο δύσκολα μπορεί να καταλάβει κανείς τι εξυπηρετεί η αναφορά στον «αστικό χαρακτήρα της Χαμάς» (Α5): αν και γράφεται ότι δεν ακυρώνει το δίκαιο της πάλης του Παλαιστινιακού λαού, αυτή η αναφορά αποτελεί μια υπενθύμιση της διστακτικής και αμφίσημης στάσης του ΚΚΕ απέναντι σε πολλές κινητοποιήσεις αλληλεγγύης στην Παλαιστίνη (ίσως και ένα λοξοκοίταγμα προς την ιμπεριαλιστική προπαγάνδα).

Χαρακτηριστικό της συνολικής λογικής του ΚΚΕ (το καπιταλιστικό σύστημα φυσιολογικά ξεπερνάει τις ενδογενείς κρίσεις του – επομένως, δεν τίθεται ουσιαστικά και στην πράξη κανένα θέμα προετοιμασίας για τη σοσιαλιστική επανάσταση) είναι ότι απουσιάζει οποιαδήποτε αναφορά: α) Στην τεράστια πολιτική κρίση, στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα κομματικά συστήματα και τα πολιτικά επιτελεία των δυτικών ιμπεριαλιστών. β) Στη διεθνή κατάσταση του εργατικού κινήματος: αγώνες που ξέσπασαν, δράση πολιτικών δυνάμεων, αδυναμίες των κινημάτων, συμπεράσματα και προοπτικές, καθήκοντα των επαναστατών. Ειδικά το τελευταίο αποτελεί τρανή απόδειξη για το διαζύγιο που έχει πάρει το ΚΚΕ από τον επαναστατικό αγώνα, για τον αποκλειστικά κοινοβουλευτικό προσανατολισμό του.

Σχετικά με την οικονομική κατάσταση του ελληνικού καπιταλισμού (2ο κεφάλαιο των Θέσεων), οι λαθροχειρίες γίνονται ακόμα μεγαλύτερες. Το ΚΚΕ θεωρεί ότι: «Η εγχώρια οικονομία βρίσκεται σε φάση ανάπτυξης»! Ότι «το ΑΕΠ αυξάνεται και το ποσοστό ανεργίας μειώνεται την τελευταία 4ετία», επισημαίνοντας απλώς –σαν να γράφει κάποια μαθητική εργασία– ότι το ΑΕΠ παραμένει μικρότερο από το ΑΕΠ του 2008, όπως συγκριτικά μικρότερος παραμένει και ο συνολικός αριθμός των απασχολουμένων (Β1). Αυτή τη θεωρία ή μάλλον προπαγάνδα περί «ανάπτυξης» έχουν μείνει να υποστηρίζουν ελάχιστοι, κάποιοι «σκληροί» κυβερνητικοί οικονομολόγοι, η ΚΕ του ΚΚΕ κ.ά. – ενώ την ίδια στιγμή ακόμα και στοιχειώδεις αστικές αναλύσεις αναδεικνύουν τα προβλήματα και αδιέξοδα της ελληνικής «οικονομίας του καφέ» (όπως πρόσφατα τη χαρακτήρισε μια απ’ αυτές).

Για να κατασκευάσουν τα παραπάνω, οι Θέσεις εξαφανίζουν όλους τους ποιοτικούς-ζωτικούς δείκτες, που αποδεικνύουν τη χρεοκοπία του ελληνικού καπιταλισμού: δυσθεώρητο και μη εξυπηρετήσιμο χρέος (δημόσιο και ιδιωτικό), τεράστια αποεπένδυση μετά το 2008, διάλυση υποδομών, μείωση της συμμετοχής της βιομηχανίας στο ΑΕΠ, κέρδη με κύρια πηγή την αρπαγή (ιδιωτικοποιήσεις, καταποντισμός μισθών και λαϊκών εισοδημάτων όπου η Ελλάδα είναι σχεδόν τελευταία στην ΕΕ) κ.ά.

Είναι βέβαια αδύνατο πλέον να κρυφτεί από τις Θέσεις η αλλαγή στην οικονομική διάρθρωση: παραδέχονται ισχυροποίηση εμπορίου και τουρισμού, υποχώρηση κατασκευών κ.ά. Όμως παρουσιάζεται όχι ως παραγωγική αποδυνάμωση αλλά ως φυσιολογική ανακατανομή των επενδύσεων. Ενώ δεν υπάρχει η παραμικρή νύξη ότι αυτά αποτελούν ένα ηχηρό δείγμα παρακμής, μιας οικονομίας που παρασιτεί, τρεφόμενη από τις σάρκες της. Επίσης ούτε ότι αυτά: α) Συμβαδίζουν με μια σοβαρότατη επιδείνωση της διεθνούς οικονομικής (και όχι μόνο) θέσης του ελληνικού καπιταλισμού (επιδείνωση ποσοτική και ποιοτική του εμπορικού ισοζυγίου, ουραγός σε παραγωγικότητα και νέες τεχνολογίες κ.ά.). β) Σηματοδοτούν τις ποιοτικές αλλαγές στον χαρακτήρα της αστικής τάξης, όπου όλο και πιο πολύ κυριαρχούν στοιχεία αρπακτικά και «μαφιόζικα». Αδιαφορώντας για όλα τα παραπάνω, το ΚΚΕ πρακτικά συντάσσεται με το νεοφιλελεύθερο «αφήγημα» περί βαριάς βιομηχανίας του τουρισμού.

Οι Θέσεις διαπιστώνουν ότι αυτή η «ανάπτυξη» δεν είναι δίκαιη, δε βελτίωσε το βιοτικό επίπεδο κ.λπ. (Β5). Και αυτό όμως γίνεται τόσο «φυσιολογικά», ώστε δεν αναγνωρίζουν τον ακραία ταξικό χαρακτήρα των νεοφιλελεύθερων επιθέσεων, το διαζύγιο όπου οδηγούν τα αστικά κόμματα από τις εργαζόμενες και φτωχές λαϊκές μάζες ή ακόμα τις αυξανόμενες δυσκολίες στις σχέσεις τους με τα πιο αδύναμα μικροαστικά στρώματα (πολλά αντιδρούν όλο και πιο ανοιχτά στα μέτρα εξόντωσής τους) – αντίθετα, ανακαλύπτουν δυνατότητες ενσωμάτωσης! Έτσι: «… η παρούσα φάση καπιταλιστικής ανάπτυξης δίνει περιθώρια στο καπιταλιστικό σύστημα να εφαρμόσει πολιτικές συμμαχιών με μεσαία στρώματα λαϊκών δυνάμεων. Επίσης, σε συνδυασμό με τη μείωση της ανεργίας και την επέκταση του χρόνου εργασίας, διαμορφώνονται όροι ενσωμάτωσης εργατικών τμημάτων με ορισμένες αυξήσεις σε μισθούς κ.λπ.» (Β5). Δηλαδή: η πτώση των πραγματικών μισθών (ακρίβεια), το ξερίζωμα των συλλογικών συμβάσεων, η αύξηση του χρόνου εργασίας (13ωρο), η δολοφονική εντατικοποίηση (εργατικά «ατυχήματα») κ.λπ., εν ολίγοις το Νέο Σύστημα Εκμετάλλευσης δημιουργούν όρους… ταξικής ενσωμάτωσης! Θα έμενε μόνο να συμπληρώσει κανείς, ως ηχώ της μητσοτακικής ΝΔ: και πολιτικής σταθερότητας. Το ΚΚΕ δεν το λέει ανοιχτά, αλλά πράττει με βάση αυτό.

[1] To 19o Συνέδριο του ΚΚΕ: Ένα βήμα μπρος, δύο βήματα πίσω, Τετράδια Εργατικής Πάλης, αρ. 21 (Ιούνιος 2014).

[2] Στο σημείο Α2, η διαλυτική κατάσταση και η περιθωριοποίηση της ΕΕ αντιστρέφονται: περίπου «ως συνήθως», η ΕΕ εντείνει την ολοκλήρωσή της, επιδιώκει στρατηγική αυτονομία, ωφελείται από τον πόλεμο στην Ουκρανία κ.ο.κ. Χωρίς να εξετάζεται αν εν τέλει αυτές οι επιδιώξεις των ευρωπαίων ιμπεριαλιστών ευοδώνονται – ή αν απλώς συνοδεύουν, ως αντιδραστικές πολιτικές, τη διαρκή και πανθομολογούμενη υποβάθμισή τους ή την ανάπτυξη ισχυρών φυγόκεντρων τάσεων στο εσωτερικό της ΕΕ. Ή ακόμα ποια μπορεί να είναι η βαθύτερη αιτία και σημασία της οικονομικής στασιμότητας και ύφεσης στις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές οικονομίες.