Οι ελληνοτουρκικές σχέσεις στη μέγγενη του πολέμου
Αναδημοσίευση Εργατικής Πάλης Μαρτίου
Στα πλαίσια του 6ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας – Τουρκίας, η ελληνική κουστωδία (σχεδόν όλη η κυβέρνηση) υπέγραψε στην Άγκυρα επτά κείμενα συνεργασίας κατόπιν υπόδειξης των Η.Π.Α. Τα κείμενα είναι τα εξής:
1. Κοινή Δήλωση ανάμεσα στην Κυβέρνηση της Ελληνικής Δημοκρατίας και την Κυβέρνηση της Δημοκρατίας της Τουρκίας
2. Μνημόνιο Κατανόησης για τη συνεργασία στον τομέα του Πολιτισμού
3. Κοινή Δήλωση για τη Συνεργασία των υπουργείων Εξωτερικών Ελλάδας και Τουρκίας στο πλαίσιο του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας Ευξείνου Πόντου
4. Κοινή Δήλωση για τη συνεργασία ανάμεσα στο «Enterprise Greece» και το «Invest in Turkiye»
5. Κοινή Δήλωση για την έναρξη του προγράμματος διμερούς συνεργασίας στην έρευνα και την τεχνολογία
6. Κοινή Δήλωση για την ενίσχυση της διμερούς συνεργασίας στον τομέα της ετοιμότητας έναντι σεισμών
7. Koινή Δήλωση για τη δρομολόγηση ακτοπλοϊκής σύνδεσης ανάμεσα στα λιμάνια της Θεσσαλονίκης και της Σμύρνης
Η συνεργασία αυτή εντάσσεται στην προσπάθεια των δυτικών ιμπεριαλιστών να κουμαντάρουν την τουρκική κυβέρνηση, ώστε να μείνει όσο το δυνατόν αμέτοχη στον πόλεμο που άνοιξαν λίγες μέρες μετά στο Ιράν αλλά και να κρατήσει αποστάσεις από τις αναδυόμενες δυνάμεις Κίνας- Ρωσίας και τον οργανισμό των BRICKS+ στον οποίο έχει υποβάλλει αίτηση ένταξης.
Πέρα από τις εμπορικές συνεργασίες που υπόσχονται κέρδη στους καπιταλιστές και των δύο χωρών, το πραγματικό «τυράκι» στη συμφωνία είναι η δοσίλογη λογική της ελληνικής κυβέρνησης να απελάσει και να φυλακίσει τους πολιτικούς κρατούμενους που βρίσκονται στην Ελλάδα. Η πολεμοκάπηλη και τυχοδιωκτική κυβέρνηση Μητσοτάκη οικοδομεί ένα ακόμα πιο μαύρο Κράτος Έκτακτης Ανάγκης, εφαρμόζοντας σκληρή καταστολή ενάντια σε αγωνιστές, εργαζόμενους, νέους. Η ζωή πολλών ανθρώπων βρίσκεται σε κίνδυνο, όπως των πολιτικών προσφύγων από την Τουρκία (που στη χώρα τους αντιμετωπίζουν βασανιστήρια, εγκλεισμό σε φυλακές μπουντρούμια-κολαστήρια ή και κίνδυνο για τη ζωή τους), που η μοίρα τους παίζεται στα «παζάρια» των αντιδραστικών αστικών τάξεων Ελλάδας και Τουρκίας, της «μυστικής διπλωματίας» της κυβέρνησης Μητσοτάκη και του καθεστώτος Ερντογάν. Δεν είναι τυχαίο ότι η καταδικαστική απόφαση για τον τούρκο αγωνιστή Χαλίλ Ντεμίρ (4,5 χρόνια φυλάκισης σε μια δίκη παρωδία) πάρθηκε λίγες μέρες πριν τη συνάντηση Μητσοτάκη-Ερντογάν.
Πέραν τούτου, η έκρηξη του πολέμου στο Ιράν δημιουργεί νέες συνθήκες για τις αστικές τάξεις στην περιοχή. Ο Τραμπ, για να λειάνει το έδαφος χρησιμοποίησε σαν «λαγό» την κυβέρνηση Μητσοτάκη, για να υποσχεθεί στην Τουρκία αυτό που λίγο πολύ είναι αναγκασμένος: Η Τουρκία, ως χώρα με τη μεγαλύτερη ηπειρωτική ακτογραμμή στην Ανατολική Μεσόγειο και αυξημένο γεωπολιτικό βάρος, θα έχει θέση και λόγο στις διευθετήσεις του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού. Η διακίνηση φυσικού αερίου, ηλεκτρισμού, «πράσινου» υδρογόνου κ.ά. από τη Μέση Ανατολή, τον Περσικό Κόλπο, την Αραβική Θάλασσα και τη Βόρεια Αφρική προς την Ευρώπη γίνεται μέσω της Ανατολικής Μεσογείου. Ειδικά μετά το «πάγωμα» της ρωσικής ενεργειακής τροφοδοσίας της Ευρώπης, η Ανατολική Μεσόγειος αποκτά ακόμα μεγαλύτερη σημασία. Και φυσικά τον μεγαλύτερο ρόλο εδώ τον παίζει η Τουρκία.
Τα αδιέξοδα των Αμερικανών ιμπεριαλιστών έχουν μεγαλώσει και οι σχεδιασμοί τους αποσκοπούν σε μια μελλοντική προοπτική για έναν διάδρομο οικονομίας, εμπορίου, ενέργειας και ηλεκτρονικών δεδομένων (data) Ινδίας – Μέσης Ανατολής – Ευρώπης (IMEC), που θα καταστήσει την περιοχή στρατηγικό κρίκο ενός νέου συστήματος. Αυτά δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν αν δε ρυθμιστούν οι υπάρχουσες διενέξεις, οι διαφορές μεταξύ χωρών της περιοχής και οι αλληλοεπικαλυπτόμενες διεκδικήσεις τους για Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες – ΑΟΖ. Η διευθέτηση της σύγκρουσης στη Γάζα, η διεθνής στήριξη στην ομαλοποίηση της κατάστασης στη Συρία, η οριοθέτηση των ΑΟΖ Λιβάνου – Ισραήλ με αμερικανική διαμεσολάβηση, καθώς και η προσπάθεια επέκτασης των «Συμφωνιών του Αβραάμ» για προσέγγιση και διπλωματική αλληλοαναγνώριση Ισραήλ – μετριοπαθών αραβικών χωρών (με βασικό ζητούμενο τη συμμετοχή της Σαουδικής Αραβίας) αποσκοπούν και στην υλοποίηση των προαναφερθέντων σχεδίων. Φυσικά μέσα σε όλα αυτά το μεγαλύτερο πρόβλημά τους είναι το Ιράν, που έχει στημένο έναν ενεργειακό διάδρομο καθώς διαθέτει τα δεύτερα μεγαλύτερα αποθέματα φυσικού αερίου παγκοσμίως και τα στενά του Ορμούζ (περίπου το 20% των συνολικών μεταφορών πετρελαίου περνά από εκεί).
Μέσα σε αυτές τις αντιφάσεις και τη δυνατότητα της Τουρκίας να παζαρεύει και με τη δύση και με την ανατολή, είναι προφανές ότι οι δυτικοί ιμπεριαλιστές χρειάζεται να συνεννοηθούν μαζί τους, καθόλου εύκολο όμως δεν είναι αυτό. Ακόμα και η ηλεκτρική διασύνδεση με το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου (Great Sea Interconnector – GSI) δεν μπορεί να προχωρήσει δίχως οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών Ελλάδας-Τουρκίας ή χωρίς άτυπη συνεννόηση μεταξύ ελληνικής και τουρκικής κυβέρνησης. Αγκάθι είναι και η Κυπριακή Δημοκρατία, που δεν έχει οριοθετήσει ΑΟΖ με την Τουρκία. Οι δύο χώρες δεν έχουν διπλωματικές σχέσεις λόγω του Κυπριακού και έτσι το σχήμα «3+1», Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ και ΗΠΑ, προς το παρόν παραμένει σε επίπεδο διακηρύξεων. Η Τουρκία ενεργειακά έχει «στημένη κατάσταση» με το Ιράν, καθώς εισάγει αέριο μέσω αγωγού από το Ιράν με σύμβαση μεταξύ των δύο χωρών 9,6 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων ανά έτος.
Φυσικά και θα ήθελε η τούρκικη αστική τάξη να αποσπάσει μερίδιο από τις επικείμενες συμφωνίες Ελλάδας -Η.Π.Α, όμως αντισταθμίζει αυτό το «μερίδιο» τις συμφωνίες με την Κίνα (ακόμα και για πυρηνικούς σταθμούς), με Ρωσία και Ιράν για φυσικό αέριο; Ή για να το πούμε πιο απλά: Μπορεί η Αμερική να εξασφαλίσει μέσω και του «λαγού»-της ελληνικής αστικής τάξης οφέλη αντίστοιχα με αυτά που έχει η τουρκική αστική τάξη μέσω των συναλλαγών της με Κίνα – Ρωσία – Ιράν και την τεράστια αγορά την ανατολής; Η απάντηση είναι επώδυνη: Όχι, δεν μπορεί. Το μόνο που θα μπορούσε να κάνει η Αμερική είναι να προχωρήσει στην καταστροφή κεφαλαίων (μέσω του πολέμου) των βασικών ανταγωνιστών της και να επιβάλλει σε όλες τις χώρες κάτι αντίστοιχο με αυτό που είχε γίνει στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Όμως η καταστροφή αυτών των κεφαλαίων δεν είναι απλή, χρειάζονται πυρηνικά και σε αυτή την περίπτωση μπαίνει ένα ερωτηματικό για το τι θα μείνει όρθιο στον πλανήτη.
Έτσι, η Τουρκία προχωρά σε ένα δικό της σχεδιασμό με βάση και τα συμφέροντά της. Δεν ευθυγραμμίζεται ασφαλώς στα συμφέροντα της Δύσης, εξού και οι έντονες διαμαρτυρίες για τη συμφωνία της Ελλάδας με την Chevron για τις εξορύξεις υδρογονανθράκων στη Νότια Κρήτη, θεωρώντας τις -όπως είναι φυσικό και επόμενο- παράβαση του Μνημονίου Συνεργασίας του 2019 για τις Περιοχές Θαλάσσιας Δικαιοδοσίας μεταξύ της Λιβύης και της χώρας μας (σ.σ. τουρκο-λιβυκό μνημόνιο). Παρά τις ίσως «γκάφες» όπως στην Συρία που πρωταγωνίστησε στην ανατροπή του Άσαντ, η τουρκική αστική τάξη υλοποιεί έναν δικό της σχεδιασμό, όπως τον έλεγχο εδαφών και κοιτασμάτων, ειδικά του κομματιού που ελέγχονταν από τους Κούρδους. Με ρίσκο βεβαία να έρθουν σε σύγκρουση με τους Αμερικάνους και το Ισραήλ – Η.Π.Α που προσβλέπουν να ελέγξουν (όπως και κάνουν) κομμάτια της Συρίας.
Μέσα σε αυτή τη χαώδη και επικίνδυνη κατάσταση που δημιουργείται, η ελληνική αστική τάξη έχει προσδεθεί στο άρμα των Αμερικανών ιμπεριαλιστών δίνοντας βάσεις και στέλνοντας εξοπλισμούς όπου χρειάζεται. Ενδεικτική είναι η κατάσταση μετά το χτύπημα του Ιράν στην Κύπρο (σε στρατιωτική βάση που χρησιμοποιήθηκε από την δύση για να βομβαρδιστεί το Ιράν), η ελληνική αστική τάξη έστειλε άμεσα δύο φρεγάτες και ένα ζεύγος μαχητικών F-16 και στέλνει την πυροβολαρχία Patriot στο νησί της Καρπάθου, πολύ κοντά στην Τουρκία, που όπως αναφέραμε τα συμφέροντά της θίγονται από την επίθεση στο Ιράν.
Η μόνη λύση είναι η ανά¬πτυξη ενός αντιπολεμικού κινήματος, η εναντίωση σε κάθε στρατιωτική δαπάνη, η ανάπτυξη απεργιών για την υπονόμευση της συμμετοχής της χώρας στις ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις, η άρνηση της στρατολόγησης στον στρατό ακόμη και το κάθε είδους υλικό σαμποτάζ της ιμπεριαλιστικής επέμβασης. Η αναγκαιότητα της διεθνούς αλληλεγγύης και ο συντονισμός ενός αντιπολεμικού κινήματος μεταξύ Τούρκων και Ελλήνων εργατών είναι η μόνη πραγματική συνεργασία που μπορεί να υπάρξει.
