Σύμφωνο Σκλάβαινα-Σοφούλη

Αναδημοσίευση Εργατικής Πάλης Φεβρουαρίου

Τα προδοτικά Λαϊκά Μέτωπα σε εφαρμογή

90 χρόνια συμπληρώνονται από το Σύμφωνο Σκλάβαινα-Σοφούλη (Φεβρουάριος 1936). Ένα σύμφωνο ύψιστης σημασίας για την προδοσία του ελληνικού εργατικού κινήματος από τον σταλινικό ρεφορμισμό του ΚΚΕ, με απαραίτητα, σπουδαία διδάγματα για τους αγωνιστές και επαναστάτες σήμερα, παρά τις σχετικά μικρές αναφορές που γίνονται σε αυτό από τις σταλινικές δυνάμεις. 

Μετά το τέλος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η δομική κρίση του Μεσοπολέμου οδήγησε ειδικά από τα μέσα της δεκαετίας του 1930 σε όξυνση των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών, που θα καταλήξει στον Β΄ΠΠ. Ωστόσο, ιμπεριαλιστές και αστικές τάξεις δε θα μπορούσαν να φτάσουν εκεί, χωρίς πρώτα να έχουν εξουδετερώσει τον «εσωτερικό εχθρό», το εργατικό κίνημα. Το παγκόσμιο εργατικό κίνημα, παρά μια σειρά ηττών (άνοδος φασισμού στην Ιταλία και ναζισμού στη Γερμανία, ήττες σε Βρετανία και Κίνα, εδραίωση σταλινισμού στην ΕΣΣΔ), εμφανίζει μια νέα άνοδο των αγώνων. Παρά τις ήττες ή αδυναμίες που είχαν επιφέρει ο σταλινισμός και η σοσιαλδημοκρατία, η αγωνιστική-εργατική πρωτοπορία διατηρούσε την αναφορά της στην εναλλακτική στον καπιταλισμό (και λόγω της ύπαρξης της ΕΣΣΔ, παρά την αντιφατική φύση της), στον σοσιαλισμό, ενώ υπάρχουν μαζικά εργατικά ρεφορμιστικά κόμματα (σοσιαλδημοκρατία, ΚΚ). Επομένως, η αστική τάξη δεν μπορούσε να επιβάλλει αποφασιστικές ήττες μόνο με τις δικές της δυνάμεις, τα αστικά κόμματα και τον κρατικό μηχανισμό. Αναγκάστηκε να στηριχτεί στους ρεφορμιστές, για να λειτουργήσουν ως «κυματοθραύστης» των αγώνων και της επαναστατικής ανόδου. Ειδικά τα σταλινικά ΚΚ, με το 7ο Συνέδριο της Κομιντέρν (Τρίτη Διεθνής) το 1935, ευθυγραμμίζονται πλήρως με τη θεωρία των «Λαϊκών Μετώπων». Δηλαδή μια συμμαχία μεταξύ των τάξεων, των «δημοκρατικών» κομμάτων της αστικής τάξης με τα κόμματα της εργατικής τάξης – υποτίθεται μπροστά στον «μεγαλύτερο εχθρό», τον φασισμό. Αυτή η πολιτική χτύπησε την εργατική τάξη, καθώς σήμαινε εγκατάλειψη της ταξικής ανεξαρτησίας. Με αυτήν, μέσω κυβερνήσεων Λαϊκού Μετώπου, οδηγήθηκαν σε αδιέξοδο και ήττα η επαναστατική δυνατότητα/έκρηξη στη Γαλλία το 1936 και η Ισπανική Επανάσταση 1936-1939, οδηγώντας σε μια βίαιη αντεπανάσταση.

Ο ελληνικός καπιταλισμός, μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή του 1922 και ως και τη δεκαετία του 1930, γνωρίζει μια σημαντική ανάπτυξη, παρά μάλιστα το χτύπημα της παγκόσμια κρίσης του 1929. Αυτό αποτελεί βάση για μια σημαντική ανάπτυξη της βιομηχανίας, για την αριθμητική αύξηση του προλεταριάτου, καθώς και της συνδικαλιστικής και πολιτικής οργάνωσής του. Αυτή η ανάπτυξη στηρίχθηκε σε συνθήκες μεγάλης φτώχειας και αθλιότητας και σε μια σκληρή καταστολή. Επειδή η αστική τάξη εξ αρχής βασιζόταν στην υπερεκμετάλλευση της εργατικής τάξης, δεν έδινε περιθώρια για σημαντικές συνδικαλιστικές, δημοκρατικές και πολιτικές ελευθερίες, αντιμετωπίζοντας το εργατικό κίνημα με κρατικές επεμβάσεις, διώξεις, διορισμένες διοικήσεις (δικτατορία Πάγκαλου, Ιδιώνυμο Βενιζέλου το 1929 κ.ά.). Έτσι, η ανάπτυξη του ελληνικού καπιταλισμού δεν οδήγησε σε άμβλυνση αλλά σε όξυνση των ταξικών συγκρούσεων, με το ελληνικό εργατικό κίνημα να εμφανίζεται δυναμικά στο προσκήνιο. Ειδικά από τις αρχές της δεκαετίας του 1930, εμφανίζεται μια ριζοσπαστικοποίηση ευρύτερων στρωμάτων, με επίκεντρο το προλεταριάτο. Μικροαστικά και λαϊκά στρώματα (πρόσφυγες) αποκολλώνται από την επιρροή των «σωτήρων» της αστικής τάξης, από τα κατάλοιπα της «Μεγάλης Ιδέας», απομυθοποιούν κεντρικά πρόσωπα της αστικής τάξης όπως τον Βενιζέλο και στρέφονται προς τα αριστερά. Σημειώνεται σημαντική επιρροή στο ΚΚΕ (παρά την επικράτηση του σταλινισμού) με αύξηση ποσοστών στις εθνικές εκλογές, σε δήμους και κοινότητες. 

Το πρόβλημα για την αστική τάξη ήταν η αντιμετώπιση του εργατικού κινήματος, για τη σταθεροποίηση του καθεστώτος. Αυτό το «καθήκον» θα πέσει στα χέρια του ΚΚΕ (τότε ως εκλογικός συνδυασμός «Παλλαϊκό Μέτωπο»), που θα της προσφέρει καθοριστική βοήθεια. Το ΚΚΕ, από την 6η Ολομέλεια του 1934, είχε σταλινοποιηθεί οριστικά, εγκαταλείποντας τη σοσιαλιστική επανάσταση για μια «αστικοδημοκρατική», δηλαδή για τη μεταρρύθμιση του ελληνικού καπιταλισμού από τα λεγόμενα «φεουδαρχικά κατάλοιπα». Ευθυγραμμίστηκε πλήρως με το 7ο Συνέδριο της Κομιντέρν, γεγονός που οδήγησε στην υπογραφή του Συμφώνου Σκλάβαινα-Σοφούλη. Αυτό προέβλεπε ψήφο του ΚΚΕ (είχε εκλέξει 15 βουλευτές τον Ιανουάριο του 1936) για την εκλογή Σοφούλη, του κόμματος των Φιλελεύθερων (η δήθεν «δημοκρατική» μερίδα της αστικής τάξης) ως Προέδρου της Βουλής, ενώ οι Φιλελεύθεροι σε «αντάλλαγμα» αναλάμβαναν τα εξής: α) Κατάργηση του Ιδιώνυμου, χορήγηση γενικής αμνηστίας σε πολιτικούς κρατούμενους. β) Καθιέρωση απλής αναλογικής. γ) Μείωση της τιμής του ψωμιού.

Το σύμφωνο αποτελεί απόδειξη της αυταπάτης των σταλινικών του ΚΚΕ ότι μπορούσαν να γίνουν αποδεκτοί από την αστική τάξη ως μια «κανονική» πολιτική δύναμη ή ακόμα και να παίξουν ρόλο «ρυθμιστή». Από την αρχή διατηρήθηκε μυστικό ακόμα και από την πλειοψηφία των ίδιων των Φιλελεύθερων – πράμα που επιβεβαιώνει τις αυταπάτες των σταλινικών για παρασκηνιακές συνεννοήσεις με την αστική τάξη. Όμως, οι δύο μερίδες/κόμματα της αστικής τάξης (Λαϊκοί, Φιλελεύθεροι) είχαν ξεπεράσει τις ιστορικές συγκρούσεις τους ή αυτές είχαν γίνει δευτερεύουσες, συγκλίνοντας στον κύριο στόχο: στην αντιδημοκρατική αναδίπλωση, τον αντικομμουνισμό, το χτύπημα του εργατικού κινήματος.

Το Σύμφωνο είχε ως κύρια αποτελέσματα: α) την πολιτική αποδιοργάνωση του εργατικού κινήματος και την προδοσία της ανεξάρτητης πολιτικής της εργατικής τάξης, β) την προδοσία της προλεταριακής Εξέγερσης του Μάη του 1936 στην Θεσσαλονίκη, που η ήττα της άνοιξε τον δρόμο για την επιβολή της δικτατορίας του Μεταξά λίγο αργότερα. Ίδια ήταν η κατάληξη των Λαϊκών Μετώπων σε Ισπανία και Γαλλία: η προδοσία της επανάστασης, η διάλυση των επαναστατικών δυνατοτήτων, οι οδυνηρές ήττες για το εργατικό κίνημα άνοιξαν τον δρόμο στους ιμπεριαλιστές ώστε να προχωρήσουν στο μεγάλο σφαγείο του Β΄ΠΠ.

Τα γεγονότα και τα συμπεράσματα του 1936 διατηρούν τεράστια σημασία. Όπως ο φασισμός και ο πόλεμος αποτελούν πολιτικές και προϊόντα ενός παρηκμασμένου καπιταλισμού, σήμερα ο νεοφιλελευθερισμός και ο όλεθρος ενός Γ΄ΠΠ είναι η τελική κατάληξη της κρίσης και σήψης του συστήματος. Οποιαδήποτε άλλη πολιτική πέρα από την ανεξάρτητη επαναστατική πολιτική της εργατικής τάξης, δε θα καταφέρει να ανατρέψει το καπιταλιστικό σύστημα, οδηγώντας το προλεταριάτο στη νίκη της αντεπανάστασης και στο σφαγείο του πολέμου, όπως και αποδείχθηκε.