Αγροτικές κινητοποιήσεις σε όλη την Ευρώπη
Αναδημοσίευση Εργατικής Πάλης Ιανουαρίου
Ταυτόχρονα με το αγωνιώδες ξέσπασμα επιβίωσης των αγροτών στην Ελλάδα και την πανελλαδική εξάπλωση των μπλόκων, αγροτικές κινητοποιήσεις ξέσπασαν σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση με τις σημαντικότερες σε Γαλλία, Βέλγιο, Ισπανία, Πολωνία και Βουλγαρία. Κύριο αίτημα, το σταμάτημα της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου μεταξύ της ΕΕ και των χωρών της Mercosur (Μercado Comun del Sur – Κοινή Αγορά του Νότου – την συναποτελούν οι Βραζιλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη, Παραγουάη και ιδρύθηκε το 1991).
Παρά το γεγονός πως οι διαπραγματεύσεις για τη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου ΕΕ – Mercosur έχουν αρχίσει από το 1999, μια κατ’ αρχήν συμφωνία επιτεύχθηκε από τις δύο πλευρές μόλις το 2019 ενώ συνεχίστηκαν οι διαπραγματεύσεις έως τον Δεκέμβριο του 2024 όπου ουσιαστικά κατέληξαν σε μια από τις μεγαλύτερες εμπορικές συμφωνίες που έχει συνάψει η ΕΕ. Αυτό που έμενε ήταν να επικυρωθεί στις Βρυξέλλες στις 18 Δεκεμβρίου από ενισχυμένη πλειοψηφία των κυβερνήσεων της ΕΕ στην Κομισιόν, παρά το γεγονός πως η πλειοψηφία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου διαφωνεί με την συμφωνία και δεν την έχει επικυρώσει, κάνοντας ακόμη πιο πρόδηλο τον διακοσμητικό ρόλο των «δημοκρατικών» ευρωπαϊκών οργάνων. Στις 17 Δεκεμβρίου το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τεχνοκράτες της Κομισιόν είχαν προσπαθήσει να ρίξουν στάχτη στα μάτια των αγροτών και να υποσκάψουν τις κινητοποιήσεις με την έγκριση ενός συμπληρωματικού κειμένου που προβλέπει επιβολή δασμών εάν οι εισαγωγές πουλερικών και βοείου κρέατος από τη Λατινική Αμερική αποσταθεροποιήσουν τις ευρωπαϊκές αγορές!
Αυτή η προσπάθεια εξόργισε ακόμη περισσότερο τους αγρότες και στις 18 Δεκέμβρη συμμετείχαν μαζικά στην πανευρωπαϊκή κινητοποίηση στις Βρυξέλλες (20 χιλιάδες αγρότες από 25 χώρες) η οποία εξελίχθηκε σε μια από τις μαχητικότερες διαδηλώσεις αγροτών στην ιστορία της ΕΕ με τρακτέρ να παραλύουν το κέντρο των Βρυξελλών, αγρότες να συγκρούονται με αστυνομικές δυνάμεις και να σπάνε τελικά τα οδοφράγματα της αστυνομίας που τους εμπόδιζαν να φτάσουν έξω από το κτίριο της Κομισιόν.
Για να επικυρωθεί η συμφωνία από την Κομισιόν χρειάζονταν την ψήφο τουλάχιστον των 15 από τα 27 κράτη μέλη (τουλάχιστον 65% του πληθυσμού της ΕΕ) ενώ για να μπλοκαριστεί χρειάζονταν τέσσερα κράτη που να εκπροσωπούν το 35% του πληθυσμού. Τελικά υπό την πίεση των κινητοποιήσεων και τις επιφυλάξεις Γαλλίας και Ιταλίας, η συμφωνία δεν μπήκε καν σε ψηφοφορία και αναβλήθηκε για τον Ιανουάριο του 2026 αναμένοντας να καταλαγιάσει η οργή των αγροτών.
Η Mercosur αποτελεί πολύ σημαντική αγορά για την παγκόσμια οικονομία (280 εκατομμύρια άνθρωποι, 16,8% του εμπορίου της ΕΕ η οποία εξάγει μηχανήματα, χημικά, φαρμακευτικά και εξοπλισμό μεταφορών) και η ΕΕ θέλει να απελευθερώσει την εισαγωγή αγροτικών και κτηνοτροφικών προϊόντων όπως ήδη έχει κάνει με χώρες όπως η Ουκρανία, ο Καναδάς, η Αυστραλία, η Νέα Ζηλανδία αλλά και χώρες της Αφρικής. Αυτό θα σημάνει την μαζική εισαγωγή στην Ευρώπη νοτιοαμερικανικού μοσχαρίσιου κρέατος, ζάχαρης, ρυζιού, μελιού, σόγιας και άλλων προϊόντων σε ασυναγώνιστες τιμές με εκείνες που παράγονται στην ΕΕ βάζοντας ουσιαστικά ταφόπλακα σε μεγάλα κομμάτια μεσαίων και μικρών αγροτών και κτηνοτρόφων.
Η γεωργική γη των χωρών της Mercosur είναι 2,4 φορές μεγαλύτερη από αυτή της ΕΕ (διπλάσια ανά εργαζόμενο σε σχέση με την ΕΕ), με αυξητική τάση, ενώ στην ΕΕ, η αντίστοιχη τάση είναι πτωτική. Η γεωργία της ΕΕ είναι περισσότερο εντάσεως εργασίας και κεφαλαίου, δεδομένου ότι ο αριθμός των εργαζομένων ανά 100 εκτάρια γεωργικής γης είναι σχεδόν διπλάσιος και η καθαρή αξία κεφαλαίου ανά εργαζόμενο είναι κατά πολύ υψηλότερη (δεδομένα της περιόδου 2018-2023). Ο αριθμός απασχολούμενων στη γεωργία είναι μεγαλύτερος στις χώρες Mercosur (κατά 2,2 εκατ.), αν και η τάση είναι πτωτική και στις δύο πλευρές, λόγω αφενός της υπερσυγκέντρωσης του κεφαλαίου και της γης και αφετέρου των άγριων μορφών εκμετάλλευσης της μισθωτής εργασίας στην ύπαιθρο. Επίσης το κόστος εργασίας και το κόστος ενέργειας στις χώρες της Mercosur είναι πολύ χαμηλότερα σε σύγκριση με την ΕΕ, με το μέσο αγροτικό εισόδημα από εργασία στη Βραζιλία να είναι μόλις το 15% του αντίστοιχου στη Γερμανία και η τιμή του πετρελαίου ίση με το 1/3 στη Γερμανία.
Παρά το γεγονός πως η παραγωγικότητα της γης και της εργασίας είναι μεγαλύτερες στην ΕΕ (5 και 2,5 φορές αντίστοιχα) η αποδοτικότητα της χρήσης κεφαλαίου στη γεωργία είναι 3,6 φορές υψηλότερη στις χώρες της Mercosur δείχνοντας την ικανότητά τους να παράγουν περισσότερο παρά τις μικρότερες επενδύσεις σε σταθερό κεφάλαιο, κάτι που φαίνεται άλλωστε και στα στοιχεία όπου η προστιθέμενη αξία της γεωργίας είναι κατά πολύ μεγαλύτερη σε σύγκριση με την ΕΕ (7.3% έναντι 1.6% αντίστοιχα την περίοδο 2018-2023). Άλλωστε η συγκέντρωση και συγκεντροποίηση του κεφαλαίου στην Λατινική Αμερική είναι πολύ μεγαλύτερη από την ευρωπαϊκή και μεγάλοι πολυεθνικοί όμιλοι, επενδυτικά funds και καθετοποιημένες επιχειρήσεις ελέγχουν το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής.
Οι ευρωπαίοι αγρότες βρίσκονται αντιμέτωποι από την μια πλευρά με την μείωση χρηματοδότησης της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) για την περίοδο (2028-2034) κατά 30% (87 δισ. ευρώ), την εκτίναξη του κόστους ενέργειας με ταυτόχρονη περικοπή των αποζημιώσεων (λιπάσματα, ενέργεια, μεταφορικά) και από την άλλη με τις επικείμενες φθηνές εισαγωγές από την Λατινική Αμερική οι οποίες μάλιστα δεν τηρούν τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές (ευζωία των ζώων, φυτό-υγειονομικές, περιβαλλοντικές και εργασιακές προδιαγραφές) στις οποίες είναι υποχρεωμένοι οι ευρωπαίοι αγρότες και κτηνοτρόφοι και οι οποίες εκτινάσσουν το κόστος παραγωγής στην ΕΕ.
Η μαζική εισαγωγή προϊόντων που δεν υπάγονται σε αυστηρούς ελέγχους εγείρουν μάλιστα και σοβαρά ζητήματα δημόσιας υγείας καθώς ουσίες που χρησιμοποιούνται ευρέως στις χώρες της Mercosur έχουν απαγορευτεί στην ΕΕ ενώ και η πολιτική απέναντι στην καλλιέργεια γενετικά τροποποιημένων φυτών είναι εκ διαμέτρου αντίθετες. Στην ΕΕ, ενδεικτικά, επιτρέπεται τροποποιημένο καλαμπόκι μόνο στην Ισπανία και Πορτογαλία, ενώ στις χώρες Mercosur παράγεται το 46.5% των γενετικά τροποποιημένων φυτών σε ολόκληρο τον κόσμο.
Στις χώρες της Mercosur δεν υπάρχουν οι περιορισμοί στη χρήση φυτοφαρμάκων που εφαρμόζονται στην ΕΕ με αποτέλεσμα χώρες όπως η Βραζιλία να χρησιμοποιούν τουλάχιστον το 30% του συνόλου των 3.670 δραστικών ουσιών φυτοφαρμάκων που έχουν απαγορευτεί στην ΕΕ πάνω από 20 χρόνια. Δεδομένα του Διεθνή Οργανισμού Τροφίμων (FAO) δείχνουν ότι το 2023 στις χώρες Mercosur χρησιμοποιήθηκε περίπου 2.7 φορές μεγαλύτερη ποσότητα δραστικών ουσιών σε φυτοφάρμακα από ότι στην ΕΕ ενώ τα επιτρεπόμενα όρια υπολειμμάτων σε δραστικές ουσίες είναι κατά πολύ υψηλότερα. Ενδεικτική είναι έρευνα του 2024 η οποία εντόπισε σε εισαγόμενο βοδινό κρέας από την Βραζιλία υπολείμματα της αυξητικής ορμόνης οιστραδιόλης, η οποία απαγορεύεται στην ΕΕ ως καρκινογόνα αλλά επιτρέπεται στη Βραζιλία όπου χρησιμοποιείται για την επιτάχυνση της ανάπτυξης θηλυκών βοοειδών. Η μόνη «εγγύηση» που δίνει η ΕΕ είναι πως θα «θα παρακολουθεί στενά» τη Βραζιλία χωρίς να ζητάει καν την απαγόρευση χρήσης της συγκεκριμένης ορμόνης αλλά μόνο να μην χρησιμοποιείται στα προϊόντα που εξάγονται στην ΕΕ…
Ιδιαίτερα για την Ελλάδα οι επιπτώσεις θα είναι εξαιρετικά δυσμενείς για καλλιέργειες με κομβική σημασία, όπως βαμβάκι, καλαμπόκι, ρύζι, εσπεριδοειδή, αμπέλια, και κυρίως για την κτηνοτροφία, η οποία θα δεχθεί τελειωτικό χτύπημα από τον πολύ ισχυρό ανταγωνισμό, ιδιαίτερα όσο ο συνολικός σχεδιασμός της ελληνικής οικονομίας όπως και της ευρωπαϊκής θα κατευθύνεται προς την πολεμική προετοιμασία. Καθώς, τεράστια κεφάλαια κατευθύνονται προς την πολεμική βιομηχανία και αφαιρούνται από την αγροτική/κτηνοτροφική παραγωγή (βλ. ΚΑΠ 2028-2034). Την ίδια στιγμή που καταστρέφονται και ξεριζώνονται από την γη τους εκατομμύρια αγρότες/κτηνοτρόφοι σε όλη την ΕΕ, ευρωπαίοι καπιταλιστές και οι κυβερνήσεις τους μέσω του Re-Arm Europe έως το 2030 θα δαπανήσουν συνολικά πάνω από 800 δισ. ευρώ (150 δισ. θα δοθούν μέσω του προγράμματος SAFE σε αετονύχηδες καπιταλιστές ) για εξοπλισμούς και αμυντικές δαπάνες οι οποίες θα αφαιρεθούν από τις δημόσιες δαπάνες για υγεία, παιδεία, κοινωνικές ασφαλίσεις, μισθούς, συντάξεις, υποδομές.
Ο αγώνας των ευρωπαίων αγροτών όπως και εκείνων στην Ελλάδα είναι αγώνας ζωής ή θανάτου και υπερασπίζεται τα συμφέροντα ολόκληρης της κοινωνίας ενάντια στην ακρίβεια, την φτώχεια, την επισιτιστική κρίση και την οικολογική καταστροφή που δημιουργούν η ασυδοσία του Κεφαλαίου και οι φιλοπόλεμες κυβερνήσεις σε όλη την ΕΕ. Οι εργαζόμενοι και τα φτωχά λαϊκά στρώματα το έχουν καταλάβει και στέκονται στο πλευρό τους παρά την εκκωφαντική σιωπή της γραφειοκρατικής γάγγραινας η οποία αρνείται πεισματικά να οργανώσει την παραμικρή στήριξη και αλληλεγγύη στον ηρωικό αγώνα των αγροτών στην Ελλάδα όπως και στην υπόλοιπη Ευρώπη.
