Φρίντα Κάλο: μια αναγκαία απάντηση στον Ριζοσπάστη
Ακολουθώντας πιστά τις διδαχές της σταλινικής σχολής της πλαστογραφίας, η Σεμίνα Διγενή στον Ριζοσπάστη του Σαββατοκύριακου 5-6 Ιουλίου, στο άρθρο της για τα 118 χρόνια από τη γέννηση της ζωγράφου Φρίντα Κάλο παρουσιάζει πάρα πολλές ανακρίβειες και ελλείψεις. Ολόκληρα κομμάτια της ζωής της Κάλο αποκρύπτονται επιτήδεια, για να αποσιωπηθεί ένα και μοναδικό γεγονός: η στενή σχέση της Κάλο με την Αριστερή Αντιπολίτευση, τον τροτσκισμό και τον ίδιο τον Λέον Τρότσκι.
Η πολιτική ζωή της Φρίντα Κάλο ξεκινά από το ΚΚ του Μεξικού, του οποίου γραμματέας υπήρξε για μια περίοδο ο άντρας της, Ντιέγκο Ριβέρα, μεγάλος ζωγράφος με πολιτικό έργο, με πιο χαρακτηριστικές τις πολιτικές τοιχογραφίες του, πολλές από τις οποίες επιζούν μέχρι και σήμερα. Ο Ριβέρα έρχεται σε αντίθεση με τη σταλινική γραμμή του «σοσιαλιστικού ρεαλισμού» και τις απαγορεύσεις που επιβάλλει το ΚΚ στο έργο του. Διαγράφεται και πολύ σύντομα αποχωρεί από το κόμμα και η Φρίντα Κάλο. Το ζευγάρι των μεξικάνων καλλιτεχνών εγκαταλείπει το Μεξικό, ταξιδεύοντας στις ΗΠΑ. Εκεί έρχονται για πρώτη φορά σε επαφή με την Αριστερή Αντιπολίτευση, της οποίας ηγείτο ο Τρότσκι και η οποία πάλευε ενάντια στον σταλινισμό, αποσκοπώντας στη δημιουργία μιας νέας Διεθνούς (της 4ης Διεθνούς, όπως ιδρύθηκε το 1938) ως το Παγκόσμιο Κόμμα της Σοσιαλιστικής Επανάστασης. Από πολιτικής άποψης, η ενεργή συμμετοχή της Φρίντα Κάλο στην Αριστερή Αντιπολίτευση, της οποίας υπήρξε ενεργό μέλος όσο βρισκόταν στις ΗΠΑ, ήταν ίσως το πιο σημαντικό γεγονός της ζωής της. Σε γράμμα της κατά την παραμονή της στις ΗΠΑ έγραφε:
Έμαθα τόσο πολλά εδώ και πείθομαι όλο και περισσότερο ότι μόνο μέσα από μια κομμουνιστική κοινωνία μπορούμε να είμαστε πραγματικά άνθρωποι.
Αφού επέστρεψαν στο Μεξικό, η Φρίντα Κάλο και ο Ριβέρα φιλοξένησαν τον εξόριστο και κυνηγημένο από το σταλινικό καθεστώς Τρότσκι και τη σύζυγό του, Ναταλία. Ο Ριβέρα ήταν αυτός που σε συνεννόηση με τις μεξικανικές αρχές εξασφάλισε το πολιτικό άσυλο για τον Τρότσκι, ενώ η Φρίντα Κάλο τον υποδέχτηκε. Στο «Μπλε Σπίτι» του Ριβέρα και της Κάλο φιλοξενήθηκε προσωρινά για ένα διάστημα ο Τρότσκι. Όπως είναι γνωστό στις 20 Αυγούστου 1940, δολοφονήθηκε από τον σταλινικό πράκτορα Ραμόν Μερκαντέρ.
Το διάστημα που βρισκόταν στο Μεξικό, ο Τρότσκι ανέπτυξε στενή πολιτική συνεργασία τόσο με τη Φρίντα Κάλο όσο και με τον Ριβέρα. Συνεργάστηκαν με τον Αντρέ Μπρετόν για τη δημιουργία μιας διεθνούς Ομοσπονδίας Ανεξάρτητης Επαναστατικής Τέχνης. Αυτή αποτελούσε μια προσπάθεια συσπείρωσης των πιο πρωτοπόρων επαναστατών καλλιτεχνών στον κόσμο, υπεράσπισης της τέχνης απέναντι στην καπιταλιστική αλλά και σταλινική υποβάθμισή της, υπεράσπισης της ελευθερίας στην καλλιτεχνική δημιουργία. Τα πιο γνωστά μέλη της ομοσπονδίας –εκτός από τους Κάλο, Ριβέρα, Μπρετόν– υπήρξαν οι Πάμπλο Πικάσο, Ζαν Λουί Μπαρρώ, Αντρέ Μαρλώ κ.ά. Το 1938, ο Ριβέρα συνεργάστηκε με τον Τρότσκι και τον Μπρετόν για την προετοιμασία του Μανιφέστου Για μια Ανεξάρτητη Επαναστατική Τέχνη,[1] το οποίο περιέγραφε τη σύνδεση ανάμεσα στην αληθινή τέχνη και την επιδίωξη για «μια πλήρη και ριζική ανασυγκρότηση της κοινωνίας».
Μετά το θάνατο του Τρότσκι, η Φρίντα Κάλο (όπως και άλλα κομμάτια της διανόησης, που απογοητεύτηκαν από τις ήττες του φασισμού και του σταλινισμού πάνω στο εργατικό κίνημα αλλά και από το κυνήγι μαγισσών του σταλινισμού ενάντια στους επαναστάτες μαρξιστές / τροτσκιστές), εμφανίστηκε συμβιβαστική με τον σταλινισμό για το υπόλοιπο της ζωής της, η οποία άλλωστε έγινε εξαιρετικά δύσκολη λόγω της τραγικής ασθένειάς της. Είναι αδιαμφισβήτητη, ωστόσο, η σημαντική επιρροή του Τροτσκισμού και της Αριστερής Αντιπολίτευσης στην πολιτική αντίληψη και δράση της ζωγράφου. Εκείνη ήταν, άλλωστε, η περίοδος που δημιούργησε τους περισσότερους πολιτικούς πίνακές της. Όσο και αν προσπάθησαν στο παρελθόν και προσπαθούν και σήμερα οι σταλινικοί πλαστογράφοι, δεν μπορούν να παραγράψουν αυτή την επιρροή και συμβολή του τροτσκιστικού ρεύματος στην τέχνη και στη δημιουργία σημαντικών καλλιτεχνών σε παγκόσμια κλίμακα.
Παραπέμπουμε στις εξής πηγές, πέρα από τα πολλά βιβλία που κυκλοφορούν για τη Φρίντα Κάλο:
Pino Cacucci, Φρίντα Κάλο – Viva La Vida (εκδόσεις Άγρα, μτφρ.: Τιτίκα Δημητρούλια)
«Τέχνη και Επανάσταση», του Σάββα Στρούμπου https://xekinima.org/texni-kai-epanastasi/
«Τέχνη και Επανάσταση: με αφορμή τον Οκτώμβρη» https://xekinima.org/arthra/view/article/texni-kai-epanastasi-me-aformi-ton-oktobri/
[1] Διατίθεται από τις Εκδόσεις Εργατική Πάλη.
