50 χρόνια από Σύνταγμα του 1975
Το Σύνταγμα του 1975, ήταν καρπός, σε μεγάλο βαθμό, των εξελίξεων και κυρίως της Εξέγερσης του Πολυτεχνείου, που έφεραν την Μεταπολίτευση του 1974. Άλλωστε κάθε Σύνταγμα εκφράζει μεν το συσχετισμό των κοινωνικών και πολιτικών δυνάμεων αλλά μ’ ένα γενικό τρόπο. Ειδικά στις περιπτώσεις όπως οι συνταγματικές μεταρρυθμίσεις, ψήφιση νόμων που αφορούν στα κοινωνικά, δημοκρατικά δικαιώματα και ελευθερίες που γίνονται μέσα στο αστικό κοινοβούλιο (αυτόν τον «ορνιθώνα της αστικής τάξης»), όπου η παρέμβαση των εργατικών και λαϊκών μαζών αδυνατίζει αντικειμενικά, τότε εύκολα ή δύσκολα παραβιάζεται ο συσχετισμός υπέρ της κυρίαρχης πολιτικής συνιστώσας, των καπιταλιστών και γενικά της οικονομικής ολιγαρχίας και της αστικής ή και ρεφορμιστικής ελίτ. Το Σύνταγμα του 1975 ήταν προοδευτικότερο από το Σύνταγμα που ήθελε και επεδίωκε ο Καραμανλής (αυτός γενικά επεδίωκε να επιβάλλει την «βαθειά τομή» του 1963), ωστόσο έλειπαν οι μεγάλες ριζοσπαστικές ρυθμίσεις και άρθρα. Αντίθετα κατοχύρωνε μέτρα και προνόμια: Κατοχύρωνε μέσω του άρθρου 107 σκανδαλώδη προνόμια στο εφοπλιστικό και ξένο κεφάλαιο, παρείχε τη δυνατότητα εκχώρησης αρμοδιοτήτων στην ΕΟΚ μέσω του άρθρου 28 (χωρίς καν προσφυγή στη λαϊκή ετυμηγορία), κατοχύρωνε συνταγματικά την ένταξη της Ελλάδας στο ΝΑΤΟ μέσω του άρθρου 27 παρ. 2, παρά τη μεγάλη αντίθεση του λαού εξαιτίας και του Κυπριακού. Υποβάθμιζε τη Βουλή, δεν κατοχύρωνε την απλή αναλογική, παρείχε υπερεξουσίες στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας με τις οποίες μπορούσε να στραφεί ενάντια στην κυβέρνηση και τη Βουλή σε περίπτωση ανάδειξης μιας ριζοσπαστικής πλειοψηφίας.
Παρά το γεγονός ότι οι κυρίαρχες δυνάμεις φοβούνταν και φοβούνται τις ριζοσπαστικές εξελίξεις και παρά το γεγονός ότι ο συσχετισμός δυνάμεων έχει αλλάξει αρκετά υπέρ τους από το 1975, αν και προσπάθησαν πολλές φορές (συνταγματικές μεταρρυθμίσεις έγιναν στο Σύνταγμα του 1975 με τις αναθεωρήσεις του 1986, του 2001, του 2008, αναμένεται και το 2025) δεν κατόρθωσαν να αλλάξουν το Σύνταγμα του 1975 σε μια πλήρως συντηρητική και αντιδραστική κατεύθυνση όπως επιδιώκουν.
Σύνταγμα και παρα-Σύνταγμα
Οι ριζοσπαστικές ρυθμίσεις (κοινωνικά, δημοκρατικά, εργατικά δικαιώματα και ελευθερίες) που υπήρχαν, ίσως για πρώτη φορά σε τόσο μεγάλη έκταση, στο Σύνταγμα του 1975 οφείλονταν στην Εξέγερση του Πολυτεχνείου και των εργατικών και λαϊκών κινημάτων που βρίσκονταν υπό ανάπτυξη τα πρώτα χρόνια της Μεταπολίτευσης. Αυτή η εξέλιξη ήταν πολύ σημαντική όπως και η σημασία των δικαιωμάτων και κατακτήσεων αν λάβει κανένας υπόψη την κατάσταση που υπήρχε τα προηγούμενα, τουλάχιστον 40 χρόνια (Δικτατορία του Μεταξά, Κατοχή, Εμφύλιος, Μετεμφυλιακό Καθεστώς, Δικτατορία των Συνταγματαρχών). Κατοχύρωνε πληρέστερα σε σχέση με το μετεμφυλιακό καθεστώς και το Σύνταγμα του 1952 μια σειρά δικαιώματα. Να σημειώσουμε ακόμη ότι το Σύνταγμα του 1975 βελτιώθηκε (έκτοτε έχουμε προσπάθειες για συντηρητικές συνταγματικές αλλαγές) με την αναθεώρηση του 1986 που αφορούσε κυρίως στις υπερεξουσίες του Προέδρου της Δημοκρατίας.
Με την πτώση των αγώνων, τη σταδιακή επικράτηση του νεοφιλελευθερισμού από την περίοδο των εκσυγχρονιστών και κυρίως τη ΝΔ του Κων/νου Μητσοτάκη, η αντιδημοκρατική αναδίπλωση και η Οικοδόμηση του Κράτους Έκτακτης Ανάγκης θα γίνουν συστατικά στοιχεία της πολιτικής της αστικής τάξης και των κομμάτων που εκφράζουν τα συμφέροντά της. Οι πρώτες απόπειρες ξεθεμελίωσης δικαιωμάτων, κατακτήσεων κ.λπ. στην πράξη και στο Σύνταγμα, με το ξέσπασμα της κοινωνικής, πολιτικής και οικονομικής κρίσης του 2009, κάτω από καθοδήγηση του αντεπαναστατικού στρατηγείου της ΕΕ και με την κωδική ονομασία Μνημόνια, θα πάρουν ξέφρενο ρυθμό σε μια προσπάθεια αφαίρεσης από τους εργαζόμενους, τα φτωχά λαϊκά στρώματα και τη νεολαία όσων είχαν κερδίσει τα προηγούμενα εκατό χρόνια και ειδικά όσων εξέφραζε το πνεύμα της Εξέγερσης του Πολυτεχνείου.
Σ’ αυτή την επίθεση και αντιδημοκρατική αναδίπλωση παραβίαζαν και παραβιάζουν ακόμη και το Σύνταγμα (δεν τους επιτρέπει ο συσχετισμός δυνάμεων να το αλλάξουν) με διαρκή πραξικοπήματα στη Βουλή (στον «ορνιθώνα» τους), δημιουργώντας ένα παρα-Σύνταγμα:
α) Οι διαρκείς προσπάθειες να αλλάξουν το άρθρο 16 και να δημιουργήσουν ιδιωτικά πανεπιστήμια αποτελεί κατάφωρη παραβίαση του Συντάγματος που ορίζει απόλυτα πως: H ανώτατη εκπαίδευση παρέχεται αποκλειστικά από ιδρύματα που αποτελούν νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου με πλήρη αυτοδιοίκηση.
β) Η επαναφορά του θέματος για την κατάργηση της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων (άρθρο 103 του Συντάγματος του 1975) που έχει καθιερωθεί από το 1911, είναι ενδεικτικό σε ποιο βαθμό έχουν φτάσει στη χώρα μας η αντιδημοκρατική αναδίπλωση και η συστηματική οικοδόμηση ενός παρα-Συντάγματος. Πρέπει να σημειώσουμε εδώ ότι η μονιμότητα αφορά κυρίως στην προστασία των πολιτών ειδικά των εργατικών και λαϊκών μαζών από την αυθαιρεσία, τις λοβιτούρες και τις παρανομίες των κομματικών και κρατικών επιτελείων. Το εν εξελίξει σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ δείχνει τι είναι ικανά να κάνουν τα επιτελεία και οι μηχανισμοί.
γ) Εκεί όμως όπου έχουν δημιουργήσει κυριολεκτικά ένα παρα-Σύνταγμα είναι στις εργατικές κατακτήσεις και δημοκρατικές ελευθερίες. Έχουμε φτάσει στο σημείο να αναγνωρίζεται μόνο το δίκιο του αφέντη (όχι απλά του καπιταλιστή). Ο ελεύθερος συνδικαλισμός, αν και ρυθμίζεται από το Σύνταγμα, έχει καταργηθεί πλήρως με σειρά νόμων και διατάξεων, το ίδιο ισχύσει για το 8ώρο (ετοιμάζονται να ψηφίσουν το 13ώρο εργασίας!). Το δικαίωμα στην εργασία σχεδόν καταργήθηκε και απελευθερώθηκαν οι απολύσεις. Η ελευθερία των συγκεντρώσεων έγινε αντικείμενο των διαθέσεων του κάθε μπάτσου και του άθλιου Χρυσοχοΐδη.
Αν και προσπαθούν να αλλάξουν το Σύνταγμα του 1975, και μέχρι σήμερα δεν έχουν μπορέσει, έχουν κατορθώσει να δημιουργήσουν ένα παρα-Σύνταγμα που ουσιαστικά το αχρηστεύει σε βασικές και ουσιαστικές του διατάξεις. Η άθλια κυβέρνηση Μητσοτάκη, όσο παραμένει στην εξουσία, αποτελεί κίνδυνο για την πλήρη κατεδάφιση απ’ ό,τι έχει απομείνει από το Σύνταγμα του 1975 που σε κάποιο βαθμό εκφράζει την Εξέγερση του Πολυτεχνείου και τα πρώτα μεγάλα κινήματα της Μεταπολίτευσης.
