Οι εργατικές κατακτήσεις δεν είναι για πούλημα

Αναδημοσίευση Εργατικής Πάλης Οκτωβρίου

Οι πρόσφατες δηλώσεις του κυβερνητικού εκπροσώπου Π. Μαρινάκη ότι «το επίδομα ανεργίας δε θα έπρεπε να χορηγείται για περισσότερο από 2 μήνες» ασφαλώς δεν έπεσε κεραυνός εν αιθρία. Είναι δεδομένη η λύσσα με την οποία η κυβέρνηση Μητσοτάκη επιτίθεται σε όλα τα εργασιακά δικαιώματα με αλλεπάλληλους νόμους- εκτρώματα, διαλύοντας ό,τι έχει απομείνει από την προστασία των εργαζομένων και των μισθών. Σε συνδρομή του Μαρινάκη προσέτρεξε ο πρόεδρος της Επιτροπής της Βουλής για τη Συνταγματική αναθεώρηση, Μ. Βορίδης, κατά τη γνώμη του οποίου τα επιδόματα είναι τόσο ελκυστικά που «λειτουργούν αποτρεπτικά στην αναζήτηση εργασίας»! Θυμήθηκε ο μπαλταδάκιας τα νιάτα του και είπε να κόψει τσεκούρι το επίδομα ανεργίας. «Γιατί να πάω να δουλέψω εάν έχω τη δυνατότητα να παίρνω χίλια ευρώ το μήνα και να κάθομαι;» αναρωτήθηκε ο φωστήρας, συνυπολογίζοντας -με δικά του μαθηματικά- το επίδομα ανεργίας (400 ολόκληρα ευρώ τον μήνα) και το επίδομα ενοικίου (που δεν ξεπερνά τα 210 ευρώ μηνιαίως)! 

Με δηλώσεις τους διάφοροι υπουργοί και στελέχη της ΝΔ προσπάθησαν στη συνέχεια να ρίξουν τους τόνους, μιας και διανύουμε προεκλογική περίοδο. Όμως είναι ηλίου φαεινότερο ότι βασικοί στόχοι της κυβέρνησης είναι να γδύσει τους εργαζόμενους με τον πιο ωμό τρόπο για να επιδοτήσει τους  «υμέτερους», και ταυτόχρονα να ανακόψει τη διαρροή ψηφοφόρων προς τα δεξιά της ΝΔ υιοθετώντας τις πιο ακροδεξιές θέσεις και πολιτικές.

Το επίδομα ανεργίας, όπως και όλα τα επιδόματα, δεν είναι παροχές. Είναι πληρωμένα με τον ιδρώτα και το αίμα των εργαζομένων πολλών γενεών. Με την υιοθέτηση ακραίων νεοφιλελεύθερων δογμάτων, όπως το «απαγορεύεται το απαγορεύεται για το κεφάλαιο» και το «δεν υπάρχει κοινωνία, μόνο άτομα» (της αείμνηστης Θάτσερ), οι διαφόρων αποχρώσεων ακρίδες έχουν κάνει πολλές προσπάθειες να καταργήσουν τον κοινωνικό χαρακτήρα της ασφάλισης και όλα τα εργατικά δικαιώματα. Η περίφημη «ανάπτυξή» τους είναι οι ιδιωτικοποιήσεις, δηλαδή το ξεπούλημα δημοσίων αγαθών και υποδομών. Το επίδομα ανεργίας έχει βρεθεί επανειλημμένα στο στόχαστρό τους.

Το 2020 η έκθεση Πισσαρίδη πρότεινε τη σύνδεση του επιδόματος ανεργίας με τον προηγούμενο μισθό του εργαζομένου και τη σταδιακή μείωση του ποσού. Πρόβαλε την «ανταποδοτικότητα» ως κριτήριο για την χορήγηση και το ύψος του επιδόματος ανεργίας, που σημαίνει το επίδομα ανεργίας να μετατραπεί από  κοινωνική παροχή σε «επιστροφή», ένα είδος ασφαλιστικού προϊόντος αναλογικού με τις ατομικές εισφορές καθενός. Η λογική της «ανταποδοτικότητας» πλήττει περισσότερο τους πιο αδύναμους (άνεργοι, χαμηλόμισθοι και χαμηλές εισφορές) και επομένως καταργεί τον ίδιο τον κοινωνικό χαρακτήρα του επιδόματος ανεργίας.

Με τον νόμο  Χατζηδάκη το 2022 νομοθετήθηκαν αυστηροί περιορισμοί στην χορήγηση του επιδόματος ανεργίας, όπως η διακοπή της καταβολής του για δύο έτη και η διαγραφή για αυτό το διάστημα από το μητρώο της ΔΥΠΑ (πρώην ΟΑΕΔ) με την άρνηση τριών προτεινόμενων θέσεων εργασίας. Με νόμο του 2023 αποφασίστηκε τα επιδόματα ανεργίας να παρέχονται με προπληρωμένη κάρτα, η οποία εισήχθη τον Μάρτη του 2025 υποχρεώνοντας τους δικαιούχους να λαμβάνουν μόνο το 50% του επιδόματος ανεργίας (και όλων των επιδομάτων) μετρητά, ενώ το άλλο μισό μετατράπηκε σε απευθείας κατανάλωση προϊόντων και δαπανάται αποκλειστικά μέσω της κάρτας. Η συντριπτική πλειοψηφία των δικαιούχων έμεινε ωστόσο απλήρωτη, είτε γιατί δεν καταβλήθηκαν τα χρήματα από τις τράπεζες στους λογαριασμούς τους ή γιατί δεν παρέλαβαν την κάρτα (από τα διαλυμένα ΕΛΤΑ ή τις ιδιωτικές εταιρείες ταχυμεταφορών)! 

Την τελευταία εργάσιμη του 2023, στις 29 Δεκέμβρη, με κοινή υπουργική απόφαση (ΚΥΑ) οι υπουργοί Χατζηδάκης (Οικονομικών) και Γεωργιάδης (Εργασίας) κατήργησαν τρία επιδόματα: α) το επίδομα επίσχεσης εργασίας, ένα μέσο άμυνας που δικαιούνταν οι εργαζόμενοι σε καθεστώς επίσχεσης εργασίας (διακοπή εργασιών μιας επιχείρησης ή διακοπή εργασίας από τον εργαζόμενο, όταν ο εργοδότης καθυστερεί σημαντικά την καταβολή του μισθού), β) το ειδικό επίδομα λήξης επιδότησης ανεργίας, που καταβάλλονταν εφάπαξ σε όποιον εξαντλούσε την τακτική επιδότηση ανεργίας, και γ) το επίδομα τρίμηνης παραμονής στο μητρώο ανέργων, που χορηγούταν μετά την πάροδο τριμήνου από την εγγραφή τους σε ορισμένες κατηγορίες ανέργων, κυρίως εποχικοί. Ταυτόχρονα με την ίδια ΚΥΑ μειώθηκε ο προϋπολογισμός της ΔΥΠΑ (πρώην ΟΑΕΔ) κατά 9,7% και αντίστοιχα ο προϋπολογισμός των προγραμμάτων απασχόλησης της ΔΥΠΑ κατά 41,2%, αφήνοντας τα πιο χτυπημένα κομμάτια των εργαζομένων στο κενό.

Έτσι φτάσαμε σήμερα, στα στοιχεία που ανακοίνωσε η ΕΛΣΤΑΤ για το Β΄ τρίμηνο του 2026, το 62% των ανέργων να είναι εγγεγραμμένοι στη ΔΥΠΑ χωρίς να παίρνουν κάποια οικονομική ενίσχυση, μόλις το 12% των ανέργων να είναι εγγεγραμμένο και επιδοτούμενο με κάποιο βοήθημα, ενώ ένα ποσοστό της τάξης του 25% των ανέργων (ένας στους τέσσερεις) δεν είναι καν εγγεγραμμένο στα μητρώα της ΔΥΠΑ.

Οι συνθήκες ζωής και εργασίας είναι αποκαλυπτικές για τα κυβερνητικά ψέματα περί μείωσης της ανεργίας και καλύτερης διαβίωσης: 

α) Η αγοραστική δύναμη των ελλήνων εργαζομένων είναι στην τελευταία θέση της ΕΕ.

β) Το μερίδιο των μισθών στο ΑΕΠ είναι στο 35% (όσο ήταν πριν 55 χρόνια, επί Δικτατορίας).

γ) Οι μισθοί των περισσότερων εργαζομένων έχουν ισοπεδωθεί, κινούνται λίγο πάνω από τον κατώτατο μισθό (772 ευρώ καθαρά).

δ) Οι μακροχρόνια άνεργοι είναι το 60% των ανέργων.

ε) Οι εργαζόμενοι που δουλεύουν λιγότερες από 40ώρες εβδομαδιαία είναι στο 30% του εργατικού δυναμικού, ενώ το 15% των εργαζομένων δουλεύει πάνω από 48 ώρες εβδομαδιαία. 

στ) Ο μέσος μισθός στην Εστίαση-Τουρισμό είναι 800€, ενώ στο Λιανικό Εμπόριο (με 800.000 εργαζομένους – κοντά στο 20% του συνόλου) είναι στα 500€.

Μια εργασιακή ζούγκλα, που έχει εκτινάξει την κερδοφορία των μεγάλων επιχειρήσεων. Από το 2025 οι εισηγμένες εταιρείες κατέγραψαν ρεκόρ κερδοφορίας, ενώ μεγάλες επιχειρήσεις όπως η  ΕΥΔΑΠ και η HELLENIC ENERGY είχαν αύξηση κερδών 300%!