Απάντηση στο άρθρο του Ριζοσπάστη: «Με αφορμή νέους (όχι τυχαίους) γύρους αντικομμουνισμού»

Πιστοί στις διδαχές της σταλινικής σχολής της πλαστογραφίας οι Ριζοσπάστης/ΚΚΕ με το πρόσφατο άρθρο «Με αφορμή νέους (όχι τυχαίους) γύρους αντικομμουνισμού» επιχειρούν για άλλη μια φορά να παραποιήσουν τα ιστορικά γεγονότα για να επιβάλλουν εσαεί το «αλάθητο» του «μοναδικού κόμματος της εργατικής τάξης». Κυρίως παρατηρείται ιδιαίτερη ανησυχία (πλέον μόνιμη επωδός) να στοχεύσουν τα (χάρτινα) βέλη τους στον ίδιο τον Τρότσκι και την κληρονομιά που άφησε στον Επαναστατικό Μαρξισμό και το Κομμουνιστικό Κίνημα συνολικά.

1. Υπερασπίζονται τις περιβόητες Δίκες της Μόσχας, γιατί: «Ανεξάρτητα από αδυναμίες, κενά, λάθη και σοβαρές παραβιάσεις που υπήρξαν, στη σοβιετική κοινωνία διεξαγόταν σκληρή ταξική πάλη ανάμεσα σε δυνάμεις που προωθούσαν την επέκταση των σοσιαλιστικών σχέσεων και δυνάμεις που αντιδρούσαν σε αυτή».[1] Αναρωτιόμαστε αν οι δολοφονίες εκατοντάδων χιλιάδων μπολσεβίκων μπορούν να χαρακτηριστούν απλά «λάθη» και ακόμα περισσότερο αν ο αφανισμός όλης της «παλιάς φρουράς» της Οκτωβριανής Επανάστασης βοήθησε να ξεκαθαρίσουν οι γραμμές σε αυτό που αναφέρονται ως «αντιπαράθεση με χαρακτηριστικά μάχης ζωής ή θανάτου»… Ντροπή!

Στις Δίκες και στο πογκρόμ που τις συνόδευσε,[2] από τα 26 τακτικά μέλη της Κεντρικής Επιτροπής του 10ου Συνεδρίου (της τελευταίας ΚΕ που συμμετείχε ο Λένιν) τα 17 δολοφονήθηκαν. Από τα 10 τακτικά μέλη του Πολιτικού Γραφείου τα 6 εκτελέστηκαν. Η ηγεσία του Κόκκινου Στρατού επίσης εξοντώθηκε: 3 από τους 5 στρατάρχες, 3 από τους 4 διοικητές στρατιών και οι 12 υποδιοικητές τους, 60 από τους 97 διοικητές σωμάτων στρατού, και οι 136 από τους 199 διοικητές μεραρχιών τουφεκίστηκαν! Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι, μεταξύ των οποίων πολλοί από τους πιο συνειδητούς επαναστάτες όλων των χωρών, εκτελέστηκαν, τις περισσότερες φορές χωρίς δίκη, ενώ ολόκληροι λαοί (Τάταροι, Τσετσένοι κ.ά.) εκτοπίστηκαν. Για χάρη του «Πατερούλη» Στάλιν, οργανωτής ήταν ο περιβόητος Γενικός Εισαγγελέας Αντρέι Βισίνσκι, πρώην Μενσεβίκος ο οποίος είχε συνυπογράψει ένταλμα σύλληψης κατά του Λένιν κατηγορώντας τον ως «Γερμανό κατάσκοπο» το 1917. Μετέπειτα η συνηθέστερη κατηγορία/ομολογία ήταν η συγκρότηση ενός «αντεπαναστατικού τροτσκιστικού» κέντρου, το οποίο υποτίθεται ότι σε συνεργασία με τον ιαπωνικό και γερμανικό φασισμό επιδίωκε την παλινόρθωση του καπιταλισμού (μέσω της οργάνωσης σαμποτάζ στη σοβιετική οικονομία και τον στρατό, δολοφονιών μελών της κυβέρνησης), τη νίκη του Χίτλερ στον επερχόμενο πόλεμο κ.λπ. Ειρωνεία της Ιστορίας, γιατί 3 χρόνια αργότερα θα είναι ο Στάλιν, που θα συμμαχήσει με τον Χίτλερ (βλ. αμέσως παρακάτω).

2. Για την Ισπανική Επανάσταση (1936) θεωρούν ότι: «Η ΕΣΣΔ ήταν το μοναδικό κράτος που στήριξε υλικά την κυβέρνηση του ‘Λαϊκού Μετώπου’ στην Ισπανία, την ίδια ώρα που όλα τα άλλα ‘δημοκρατικά’ αστικά κράτη αρνούνταν πεισματικά κάθε βοήθεια και εμπλοκή». Προκαταβολικά να πούμε ότι η σταλινική ηγεσία της ΕΣΣΔ ήταν εκείνη που θα προσχωρήσει στο σύμφωνο «Μη Επέμβασης», που υπογράφηκε τον Αύγουστο του 1936 μεταξύ Μ. Βρετανίας, Γαλλίας, Φασιστικής Ιταλίας και Ναζιστικής Γερμανίας. Μόνο στον βαθμό που παραβίασαν οι δύο τελευταίες το σύμφωνο προέβη σε «βοήθεια» επί πληρωμή (απαίτησή της ήταν 73% των συνολικών αποθεμάτων χρυσού της Ισπανίας). Αυτή η «βοήθεια», όμως, είχε και έναν άλλο όρο, την εξόντωση των τροτσκιστών, των επαναστατών αναρχικών και των POUMιστών. Ιδιαίτερη μνεία χρίζει η δολοφονία του Αντρές Νιν,[3] ίσως της μεγαλύτερης επαναστατικής φυσιογνωμίας του εργατικού και επαναστατικού κινήματος της Ισπανίας και ηγέτης του τροτσκίζοντος-κεντριστικού POUM (Εργατικό Κόμμα Μαρξιστικής Ενότητας). Το πτώμα του βρέθηκε έξω από τη Μαδρίτη φρικτά παραμορφωμένο από τα βασανιστήρια που είχε υποστεί στις φυλακές της ισπανικής πρωτεύουσας από μυστικούς πράκτορες της σταλινικής NKVD (1934-1946). Προηγούμενα είχε απαχθεί από τους σταλινικούς, στις 16 Ιούνη, μετά τη κατάπνιξη της επανάστασης στην Καταλονία τον Μάιο του 1937, από την κυβέρνηση του «Λαϊκού Μετώπου», που άνοιξε το δρόμο για τη νίκη των φασιστών του Φράνκο. Ο Νιν, το POUM, όπως και οι αναρχικοί συκοφαντήθηκαν ως «πράκτορες του φασισμού». Οι σταλινικοί και οι σοσιαλιστές εφαρμόζοντας την πολιτική του «Λαϊκού Μετώπου» επαναλάμβαναν: «να κερδίσουμε τον πόλεμο πρώτα, θα ασχοληθούμε με την επανάσταση μετά». Η ιστορία έδειξε ότι απέτυχαν και στα δύο (συντριπτική ήττα της Ισπανικής Επανάστασης και εγκαθίδρυση της ζοφερής, μακροχρόνιας δικτατορίας του Φράνκο).
3. Λίγο μετά τη λήξη της Ισπανικής Επανάστασης το 1939, που πάρα την ήττα της συγκλόνισε τους εργάτες και τα επαναστατικά κινήματα όλου του κόσμου, υπογράφηκε στη Μόσχα το σύμφωνο “Μη Επίθεσης” Χίτλερ – Στάλιν, γνωστό και ως Σύμφωνο Ρίμπεντροπ – Μολότοφ (23 Αυγούστου).[4] Ο Ριζοσπάστης/ ΚΚΕ θεωρεί ότι «η ιστορική παραχάραξη αγνοεί όλη τη δεκαετία του 1930, το Σύμφωνο του Μονάχου, όπου ουσιαστικά οι ‘δημοκρατίες’ άνοιξαν στον Χίτλερ τον δρόμο προς τα ανατολικά, τις επανειλημμένες προσπάθειες της ΕΣΣΔ για σύναψη αντιχιτλερικού συνασπισμού, το γεγονός ότι και στο ιμπεριαλιστικό στρατόπεδο των ‘δημοκρατιών’ και όχι μόνο των φασιστικών αστικών κρατών δυνάμωνε ο αντικομμουνισμός και προετοιμαζόταν το χτύπημα στην ΕΣΣΔ, τη στάση της ηγεσίας της Πολωνίας, που μέχρι το ‘παρά πέντε’ διαπραγματευόταν με τον Χίτλερ για μια κοινή αντισοβιετική εκστρατεία, κ.ά.”. Δυστυχώς για τα σταλινικά απολιθώματα του ΚΚΕ, το Σύμφωνο και το μοίρασμα της Πολωνίας μεταξύ Γερμανίας και ΕΣΣΔ, που το ακολούθησε, αποκάλυψε πλήρως τη φύση και τις προθέσεις των σταλινικών, ενώ αντικειμενικά βοήθησε τον Χίτλερ να προχωρήσει τα σχέδιά του για έναν κεραυνοβόλο πόλεμο (Blitzkrieg) σε ένα μέτωπο κάθε φορά. Οι δύο δυνάμεις (Γερμανία και ΕΣΣΔ) δεσμεύονταν να μην εμπλακούν σε πόλεμο μεταξύ τους, καθώς και να διατηρήσουν την ουδετερότητά τους σε περίπτωση που κάποια αναμειχθεί σε πόλεμο. Με μυστική συμφωνία, Γερμανία και ΕΣΣΔ, κατένειμαν περιοχές της Ευρώπης σε ζώνες επιρροής. Αυτή η συμφωνία, που αποτυπώθηκε σε μυστικό πρωτόκολλο, περιλάμβανε τον διαμελισμό της Πολωνίας μεταξύ των δύο δυνάμεων, το πέρασμα δύο βαλτικών χωρών (Εσθονία, Λετονία) και της Φινλανδίας στη σφαίρα επιρροής της ΕΣΣΔ και την παραχώρηση διευκολύνσεων από την ΕΣΣΔ στο πρόγραμμα εξοπλισμού της ναζιστικής Γερμανίας. Στη συνέχεια Χίτλερ και Στάλιν εισέβαλαν στην Πολωνία και τη διαμέλισαν (Σεπτέμβρης 1939), η ΕΣΣΔ εισέβαλε σε εδάφη της Ρουμανίας και τις βαλτικές χώρες (και στη Λιθουανία) και ενσωμάτωσε με τη βία αυτές τις περιοχές. Το Σύμφωνο παραβιάστηκε όταν η Γερμανία εισέβαλε στην ΕΣΣΔ το καλοκαίρι του 1941, προκαλώντας σοκ στον Στάλιν και τη σοβιετική γραφειοκρατία, που περίμεναν ότι με ένα Σύμφωνο αντί για την προώθηση/επέκταση της παγκόσμιας επανάστασης, θα τη γλίτωναν από τον επερχόμενο πόλεμο.

Απέναντι στο γελοίο επιχείρημα των απολογητών και θαυμαστών του Σταλινισμού, ότι η γραφειοκρατία «αναγκάστηκε» να υπογράψει για «να κερδίσει χρόνο» (ή ότι έκανε έναν «ελιγμό»), η αλήθεια είναι: Ο Στάλιν είχε αγνοήσει τις προειδοποιήσεις (τις είχε λάβει από τη δράση των ηρωικών δικτύων σοβιετικών πρακτόρων στην Ευρώπη, της Κόκκινης Ορχήστρας), γιατί δεν ταίριαζαν με τις αυταπάτες του για αποφυγή του πολέμου μέσω του Συμφώνου. Επιπλέον, όχι μόνο δεν υπήρξε καμία προετοιμασία (τα γερμανικά στρατεύματα έφτασαν εύκολα μέχρι τα Ουράλια, οι αρχικές απώλειες του Κόκκινου Στρατού αλλά και εργοστασίων και παραγωγικών πόρων ήταν πραγματικά καταστροφικές κ.λπ.) αλλά η εισβολή σόκαρε τόσο πολύ την ηγεσία (και τον Στάλιν προσωπικά), ώστε αρχικά αδυνατούσαν να πιστέψουν ότι ήταν αληθινή.[5]

Το γεγονός είναι ότι η ηρωική πάλη των λαών της ΕΣΣΔ ήταν αυτή που απέτρεψε την καταστροφή (στην πιο κρίσιμη μάχη του Στάλινγκραντ θυσιάστηκαν πάνω από 1 εκ. στρατιώτες του Κόκκινου Στρατού κ.ά.).

Εδώ πρέπει να πούμε ότι δεν είναι σωστή και η άποψη ότι το Σύμφωνο αποτέλεσε μια «λανθασμένη» τακτική της σταλινικής ηγεσίας. Στην πραγματικότητα, ήταν η λογική συνέχεια της πολιτικής και της ψευδοθεωρίας του «Σοσιαλισμού σε μία χώρα». Ο Λένιν, ο Τρότσκι και οι υπόλοιποι μπολσεβίκοι, ακόμη και πριν την Οκτωβριανή Επανάσταση, ανέμεναν την εξάπλωση της επανάστασης στην Ευρώπη και ιδίως στη Γερμανία. Αυτό σήμαινε ανάπτυξη των εργατικών αγώνων και πάλη των κομμουνιστικών κομμάτων σε κάθε χώρα, με στόχο την κατάληψη της εξουσίας από την εργατική τάξη. Με την άνοδο της σταλινικής γραφειοκρατίας στην ΕΣΣΔ, οι προτεραιότητες άλλαξαν. Έχοντας πάρει με τη βία την πολιτική εξουσία και απολαμβάνοντας τεράστια προνόμια, οι γραφειοκράτες με επικεφαλής τον Στάλιν έθεσαν ως πρώτη προτεραιότητα τη διατήρησή τους στην εξουσία με κάθε κόστος.

4. 4. Στο άρθρο, τέλος, ο Ριζοσπάστης επιτίθενται απευθείας στον ίδιο τον Τρότσκι με αφορμή την άποψη του Άγγελου Τερζάκη,[6] που ήταν υπέρμαχος της αποκατάστασης του κορυφαίου ηγέτη της Οκτωβριανής Επανάστασης. Γιατί, λέει ο Ριζοσπάστης: α) Ο Τερζάκης βρισκόταν «στους αστικούς κύκλους της σοσιαλδημοκρατίας και του φιλελεύθερου βενιζελισμού». β) «Σειρά από αστικές εφημερίδες δημοσίευαν σειρές από έργα του Τρότσκι». γ) «Η αστική τάξη μπορεί –ορισμένες φορές πολύ καλύτερα και από τους κομμουνιστές– να διακρίνει σε αυτό που εκδηλώνεται ως οπορτουνιστική παρέκκλιση τη δυνατότητα της μετεξέλιξής του σε αντεπαναστατική δύναμη».

Ο συλλογισμός είναι τόσο απλoϊκός, που δύσκολα αντιμετωπίζεται – όπως και η βλακεία… Πολύ απλά, το ΚΚΕ, μέσα στη φορμόλη του, όπου «συνομιλούν» και αλληλοσυγχαίρονται μόνο ασώματες κομματικές κεφαλές, δεν μπορεί να χωνέψει ότι παρότι ο Στάλιν δολοφόνησε τον Τρότσκι, ο τελευταίος με το έργο και τον αγώνα του πέρασε στην ιστορία ως μια ανθρώπινη μορφή τόσο μεγάλη και πλούσια – ώστε να μην μπορεί να αγνοηθεί από κανέναν σκεπτόμενο άνθρωπο, ας είναι και αστός, που εξετάζει τον 20 αιώνα με στοιχειώδη εντιμότητα. Όσο για τις δήθεν εξυμνήσεις του αστικού τύπου,[7] μάλλον τα μπέρδεψαν εκεί στον Ριζοσπάστη… με όλες εκείνες τις φορές που ο αστικός τύπος και οι ιμπεριαλιστές υμνούσαν τον Στάλιν ως «μεγάλο σύμμαχο» και «ρεαλιστή» (σε αντίθεση με τον επάρατο επαναστάτη Τρότσκι), αλλά και του έδιναν άπλετο χώρο ώστε π.χ. να χαρακτηρίζει την παγκόσμια επανάσταση ως μια κωμική παρεξήγηση ή να προωθεί ονειροπολήματα για μια ειρηνική συνύπαρξη με τη «δημοκρατία» του αμερικανικού ιμπεριαλισμού.[8]

Τη στιγμή που ο Στάλιν εξαπέλυε μια άγρια εκστρατεία εξόντωσης και συκοφάντησης των απανταχού τροτσκιστών (και γενικά αντιπολιτευόμενων ή απλώς αντιπάλων του, πραγματικών ή κατασκευασμένων) και των πιο κοντινών ανθρώπων του Τρότσκι, ο ίδιος βρισκόταν υπό συνεχή απειλή. Παρόλα αυτά, στο σπίτι όπου έμενε στο Κογιοάκαν του Μεξικού φιλοξενούσε καλλιτέχνες και διανοούμενους όπως ο Ντιέγκο Ριβέρα και η Φρίντα Κάλο, αλλά ταυτόχρονα έγραφε αδιάκοπα. Η εξορία δεν έσβησε την επαναστατική του φλόγα, αλλά αντίθετα παρήγαγε ένα τεράστιο θεωρητικό και πολιτικό έργο. Ειδικότερα διαχώρισε τον φασισμό από κάθε άλλη μορφή βοναπαρτισμού προωθώντας τη θέση του για ένα ταξικό Ενιαίο Μέτωπο για την αντιμετώπιση του Χίτλερ. Οι προειδοποιήσεις του αγνοήθηκαν και η τραγωδία της επιβολής του ναζισμού επιβεβαίωσε πικρά την ορθότητα της τακτικής του. Ακόμη, με την Ιστορία της Ρωσικής Επανάστασης προσέφερε το καλύτερο εργαλείο κατανόησης της πρώτης πετυχημένης προλεταριακής επανάστασης, με την Προδομένη Επανάσταση ανέλυσε τις αιτίες και τα αποτελέσματα του σταλινικού εκφυλισμού της ΕΣΣΔ, με τη Διαρκή Επανάσταση έθεσε τα θεμέλια για τη νίκη της παγκόσμιας σοσιαλιστικής επανάστασης στις διαφορετικές συνθήκες ανά τον κόσμο. Πολύ περισσότερο, το 1938, με το «σημαντικότερο έργο» του (όπως το χαρακτήρισε ο ίδιος), την ίδρυση ενός νέου διεθνούς μαρξιστικού κέντρου, της 4ης Διεθνούς, με καθοριστική επίδραση στους αγώνες και τις επαναστάσεις μεταπολεμικά με τα δεκάδες τμήματα παγκοσμίως. Το ανεξίτηλο του αποτύπωμα δεν μπόρεσε ούτε να εξαφανιστεί με τη δολοφονία του από τον σταλινικό πράκτορα Μερκαντέρ, αλλά ούτε και τώρα από τους επίδοξους συνεχιστές του. Η παράδοσή του παραμένει ζωντανή σε όσους αναζητούν έναν άλλο δρόμο, να οργανωθούν και να παλέψουν ενάντια στη σήψη του καπιταλισμού.

[1] Οι αναφορές του ΚΚΕ σε «σοβαρές παραβιάσεις» κ.λπ. είναι εντελώς προσχηματικές και υποκριτικές. Γιατί δεν αποδέχεται ιδεολογικά και προγραμματικά κανένα πλαίσιο Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας. Οπότε και κάθε έννοια σοσιαλιστικού συντάγματος, νομιμότητας, ελέγχου κ.λπ. εκμηδενίζεται μπροστά στο τι επιδιώκει και αποφασίζει κάθε φορά το «ένα και μοναδικό κόμμα της εργατικής τάξης» ή, πιο σωστά, ένας «πάνσοφος» μηχανισμός (ΚΕ, ΠΓ…). Άλλωστε, σύμφωνα με τη μονοκομματική, μονολιθική και αστυνομική αντίληψή του ΚΚΕ, όλα τα άλλα αριστερά κόμματα, οργανώσεις κ.λπ. ή και κάθε αυτόνομη συνδικαλιστική οργάνωση των εργαζομένων είναι λίγο ή πολύ αστικά, πράκτορες κ.λπ. Βλ. «ΚΚΕ: ‘Το κεφάλαιο έχει πολλά κόμματα, οι εργάτες ένα’ – μια απάντηση», okde.gr, 15.8.2026.

[2] «Τέσσερα ιστορικά γεγονότα», okde.gr, 20.8.2024.

[3] Στο ίδιο.

[4] Πιο αναλυτικά βλ. «Το σύμφωνο Χίτλερ – Στάλιν», okde.gr, Σεπτέμβριος 2016.

[5] Ενδεικτικά Ερνέστ Μαντέλ, Το νόημα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, εκδ. Εργατική Πάλη (2007) και Ζαν Ζακ Μαρί, Στάλιν, εκδ. Οδυσσέας (2003).

[6] Όλα αυτά που λέει η σταλινική ηγεσία του ΚΚΕ για τον Άγγελο Τερζάκη είναι ασύστολα ψεύδη. Τα δύο κείμενά του σχετικά με τον Τρότσκι είναι τα «Δύο μορφές» και «Ο κατατρεγμένος». Δημοσιεύτηκαν στη στήλη των επιφυλλίδων της εφημερίδας Βήμα στις 19/8 και στις 26/8 του 1959 αντίστοιχα.

[7] Ο πονηρός αρθρογράφος επίτηδες παραποιεί τον χαρακτήρα του άρθρου του Τερζάκη, όπου αυτός διαβεβαιώνει ρητά την τάξη του και τον πνευματικό κύκλο του λέγοντας: «Ο ιδεολογικός κόσμος του Τρότσκι δεν είναι ο δικός μας».

[8] Συνέντευξη του Στάλιν στον δημοσιογράφο Ρόι Χάουαρντ, 1.3.1936 (Marxists’ Internet Archive).