Ιούλιος 1936 90 χρόνια από το Λαϊκό Μέτωπο στη Γαλλία

Αναδημοσίευση Εργατικής Πάλης Ιουνίου

Συμπληρώνονται 90 χρόνια από τον σχηματισμό κυβέρνησης Λαϊκού Μετώπου στη Γαλλία, με πρωθυπουργό τον Λέον Μπλουμ από το Σοσιαλιστικό Κόμμα. Είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα εφαρμογής αυτής της καταστροφικής σταλινικής πολιτικής, που κατάφερε να μετατρέψει την επαναστατική δυναμική του 1936 σε μια βαριά ήττα για το γαλλικό προλεταριάτο το 1938.

Η πολιτική συγκυρία 

Το κραχ του 1929, η άνοδος δικτατορικών και φασιστικών καθεστώτων και η πολεμική προετοιμασία είχαν αποδείξει περίτρανα ότι ο καπιταλισμός βρισκόταν σε μεγάλη κρίση και στο κατώφλι ενός νέου παγκοσμίου πολέμου. Στη Γαλλία, το σκάνδαλο Σταβίσκι –όπου εμπλεκόταν το σύνολο του αστικού πολιτικού σκηνικού– αποτέλεσε αφορμή για να ανοίξει η «πόρτα» της όξυνσης όλων των ταξικών αντιθέσεων. Στις 7 Φλεβάρη 1934, η εργατική τάξη εμφανίστηκε μαζικά στο προσκήνιο με 24ωρη Γενική Απεργία και συγκεντρώσεις σε όλη τη χώρα. Ταυτόχρονα, όμως, τον τόνο έδωσε το αναπτυσσόμενο φασιστικό κίνημα, που με ένοπλες συμμορίες έκανε μια αποτυχημένη απόπειρα εισβολής στο κοινοβούλιο. Το ΚΚ Γαλλίας, ακολουθώντας ακόμα τη σεχταριστική πολιτική του «σοσιαλφασισμού» («τρίτη περίοδος» της Κομιντέρν) διέσπασε τις εργατικές συγκεντρώσεις, φτάνοντας ακόμα και σε κοινές εμφανίσεις στις διαδηλώσεις με τις φασιστικές οργανώσεις, αδυνατίζοντας τις γραμμές του εργατικού κινήματος και σπέρνοντας σύγχυση.

Προς το Λαϊκό Μέτωπο

Το καλοκαίρι του 1935, μετά από χρόνια ακραίας διασπαστικής πολιτικής και εξίσωσης των Σοσιαλιστών με τον φασισμό, υιοθετείται στο 7ο Συνέδριο της σταλινοποιημένης Κομιντέρν η πολιτική των Λαϊκών Μετώπων, της συνεργασίας (ουσιαστικά: υποταγής) με τη «δημοκρατική» ή «αντιφασιστική» αστική τάξη. Το ΚΚΓ πραγματοποιεί άτακτη στροφή 180 μοιρών και υιοθετεί το απατηλό σύνθημα «Φασισμός ή Δημοκρατία». Ταυτόχρονα, εκμεταλλεύεται τον ειλικρινή πόθο της εργατικής τάξης για ενότητα, στρεβλώνοντας και χρησιμοποιώντας τον ως εκλογικό άρμα. Η από κοινού διοργάνωση διαδήλωσης στις 14 Ιουλίου 1935 άνοιξε τον δρόμο της συγκρότησης του Λαϊκού Μετώπου μεταξύ όχι μόνο ΚΚΓ και Σοσιαλιστών αλλά και με το αστικό Ριζοσπαστικό Κόμμα. Ακολούθησε μια περίοδος πολιτικής και συνδικαλιστικής ενοποίησης του εργατικού κινήματος, με μεγάλο κερδισμένο τους Σοσιαλιστές, που πήραν την πλειοψηφία στη CGT (γαλλική ΓΣΕΕ) και την πρωτιά στις εθνικές εκλογές του 1936.

Μια προδοτική πολιτική

Η ουσία του Λαϊκού Μετώπου (στη Γαλλία και σε κάθε άλλη εφαρμογή του) είναι η υποταγή των συμφερόντων της εργατικής τάξης σε κάποια «προοδευτική» αστική τάξη ή μερίδα της, εξοβελίζοντας την πάλη για την εξουσία σε ένα μακρινό, νεφελώδες μέλλον. Στην περίπτωση της Γαλλίας, οι πρωτεργάτες του ήταν ξεκάθαροι ως προς αυτό. Σε κοινή δήλωση ΚΚΓ και Σοσιαλιστών (27 Ιουλίου 1934) είχαν θέσει ως στόχους του Μετώπου την «αντιφασιστική» δράση, με κορωνίδα την υπεράσπιση της αστικής δημοκρατίας. Επί της ουσίας, το ΚΚΓ, εγκατέλειψε την ανεξάρτητη πάλη και το πρόγραμμα της εργατικής τάξης. Καλλιέργησε αυταπάτες για τη δυνατότητα συμφιλίωσης των τάξεων μέσω του κοινοβουλίου-«διαιτητή», απέκρυψε ότι η ρίζα του φασισμού δεν βρίσκεται αλλού παρά στη δικτατορία του μεγάλου κεφαλαίου.

Από την επαναστατική δυναμική στη διάλυση

Παρά αυτήν την εξαιρετικά μετριοπαθή στάση της ηγεσίας, η εργατική τάξη δεν είχε καμία διάθεση να μείνει αδρανής. Η εκλογική νίκη του Λαϊκού Μετώπου ήρθε ως «σήμα» για μια αγωνιστική έφοδο. Σύντομα, ένα κύμα απεργιών και καταλήψεων εργοστασίων και αγροκτημάτων σάρωσε τη Γαλλία. Η ηγεσία του Λαϊκού Μετώπου, βιαστική να καταθέσει τα διαπιστευτήριά της στην αστική τάξη, προχώρησε σε κάποιες μεταρρυθμίσεις (40ωρη εργασία, αύξηση μισθών και υποχρεωτικής εκπαίδευσης, άδεια με αποδοχές), προσπαθώντας ταυτόχρονα να κατασβήσει το κύμα απεργιών, προπαγανδίζοντας τη «νίκη» και την ανάγκη «να ξέρουμε πότε να κλείσουμε έναν αγώνα» (Μορίς Τορέζ, σταλινικός ηγέτης του ΚΚΓ). Στην πραγματικότητα, η ίδια η αστική τάξη «έτρεχε» να κάνει παραχωρήσεις, για να αποφύγει τον κίνδυνο. Δίχως συνολικό σχέδιο και κατάλληλη ηγεσία, το απεργιακό κύμα υποχώρησε το φθινόπωρο. Σύντομα, το βάθεμα της οικονομικής κρίσης θα οδηγήσει την αστική τάξη σε αντεπίθεση, αυτή τη φορά μέσω του ίδιου του Λαϊκού Μετώπου (δύο νομισματικές υποτιμήσεις και κύμα ακρίβειας, κατάλυση της 40ωρης εργάσιμης εβδομάδας, καταστολή απεργιών κ.ά.). Το απεργιακό κύμα θα επανέλθει άλλες δύο φορές, για να χτυπηθεί ανοιχτά και σκληρά. Συνολικά μέχρι το 1938 θα παραιτηθούν τέσσερις πρωθυπουργοί, ώσπου η εξουσία να επανέλθει στο Ριζοσπαστικό Κόμμα και ενισχυθούν οι φωνές για «επιστροφή στην κανονικότητα». Στο τέλος, λόγω της απογοήτευσης, υπήρξαν μαζικές αποχωρήσεις εργαζομένων από τις συνδικαλιστικές οργανώσεις, ενώ είχε ανοίξει ο δρόμος για την επιβολή του δωσίλογου καθεστώτος του Βισί με τη γερμανική εισβολή.

Συμπερασματικά

Το Λαϊκό Μέτωπο του 1936 αποτελεί τρανό παράδειγμα πώς ο φασισμός δε νικιέται με τους «δημοκρατικούς» μηχανισμούς του αστικού κράτους. Αποτέλεσε τροχοπέδη στις επαναστατικές διεργασίες στη Γαλλία, προδίδοντας ταυτόχρονα την επανάσταση στην Ισπανία, επιταχύνοντας την άνοδο ολοκληρωτικών καθεστώτων και στις δύο χώρες. Εκ τότε έχουν εφαρμοστεί πολλές εκδοχές του Λαϊκού Μετώπου (πολύ χαρακτηριστική π.χ. η Χιλή του Αλιέντε το 1973), με καταστροφικές συνέπειες. Πιο πρόσφατη «εκδοχή» στην Ελλάδα αποτέλεσε ο ΣΥΡΙΖΑ και η συμμετοχή σε αυτόν πολλών οργανώσεων – αν και σε καμία περίπτωση δεν υπήρχε, ούτε από μακριά, μια επαναστατική διεργασία όπως π.χ. το 1936. Η προδοσία του ΟΧΙ και η μνημονιακή μετάλλαξη του ΣΥΡΙΖΑ το 2015 έστρωσε τον δρόμο στη νεκρανάσταση της ΝΔ.

Τι χρειαζόμαστε σήμερα;

Η πορεία προς τον Γ΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η άνοδος αυταρχικών καθεστώτων και η νεοφιλελεύθερη επέλαση φέρνουν την εργατική τάξη μπροστά σε θανάσιμους κινδύνους. Διάφοροι εμφανίζονται να σερβίρουν ξαναζεσταμένες λαϊκομετωπικές «συνταγές» με κενές υποσχέσεις. Στη Γαλλία, το λεγόμενο Νέο Λαϊκό Μέτωπο, δήθεν ενάντια στην ακροδεξιά, διαλύθηκε γρήγορα και ντροπιαστικά. Στην Ελλάδα, Τσίπρας, ΠΑΣΟΚ και λοιποί «προοδευτικοί», υπόσχονται σήμερα «φιλολαϊκή πολιτική», οι ίδιοι που έτρεξαν να υποκλιθούν στα Μνημόνια και στηρίζουν ήδη την πορεία στον πόλεμο! Πολλές φορές, όπως και με τον παλιό ΣΥΡΙΖΑ, η υποταγή σε τέτοιες πολιτικές ή εκλογικά μέτωπα από δυνάμεις της άκρας αριστεράς γίνεται με φόβητρο τον Μητσοτάκη ή την ακροδεξιά και με πρόσχημα μια πλαστή «ενότητα». Η ορθότητα της πολιτικής των τροτσκιστών / επαναστατών μαρξιστών, που αντιπαραθέτει σε αυτά το Ενιαίο Εργατικό Μέτωπο, την ενότητα στη δράση και την ανεξαρτησία της εργατικής τάξης, αποδείχθηκε ιστορικά με τον πιο σκληρό τρόπο και παραμένει εξαιρετικά επίκαιρη.