Κολομβία: Ενδιάμεσες Εκλογές

Αναδημοσίευση Εργατικής Πάλης Απριλίου 

Στις 8 Μαρτίου 2026 πραγματοποιήθηκαν στην Κολομβία διπλές εκλογές με σκοπό να αναδείξουν νέο Κογκρέσο και να καθορίσουν τους επίσημους υποψηφίους για τις προεδρικές εκλογές που θα γίνουν τον Μάιο.

Στην εκλογή του Κογκρέσου το κυβερνόν κεντροαριστερό “Ιστορικό Σύμφωνο” (συμμαχία κεντρώων κομμάτων και του ΚΚ Κολομβίας) του προέδρου Γουστάβο Πέτρο αναδείχθηκε ως η μεγαλύτερη δύναμη (22.7% και 25 έδρες), ειδικά στη Γερουσία, ενισχύοντας την κοινοβουλευτική του θέση χωρίς ωστόσο να κερδίσει την απόλυτη πλειοψηφία. Η δεξιά αντιπολίτευση με το “Δημοκρατικό Κέντρο” του πρώην προέδρου Άλβαρο Ουρίμπε ενισχύθηκε σημαντικά με 15.6% και 17 έδρες. Ακολουθούν με μικρότερα ποσοστά άλλα 5 μικρότερα κόμματα, που μέρος τους φλερτάρει με μια ακραία λαϊκιστική δεξιά τύπου Μιλέϊ στην Αργεντινή και δείχνουν τον μεγάλο κατακερματισμό του πολιτικού σκηνικού: Φιλελεύθερο Κόμμα με 11,7 % και 13 έδρες, Πράσινη Συμμαχία 9,8% με 10 έδρες, Συντηρητικό Κόμμα 9,6% και 10 έδρες, Κόμμα Uribe 8,1% και 9 έδρες, Ριζική Αλλαγή 6,4% και 7 έδρες. Σημαντικό στοιχείο επίσης ήταν η πολύ χαμηλή συνολική συμμετοχή, που παρέμεινε κάτω του 50% ενώ η προσέλευση για την ανάδειξη υποψηφίων είχε ακόμα μικρότερη συμμετοχή (41%) σε σύγκριση με τις προηγούμενες εκλογές το 2022 όταν ψήφισε περίπου το 67%.

Ταυτόχρονα οι πολιτικές συμμαχίες επέλεξαν τους υποψηφίους που θα διεκδικήσουν την προεδρία. Η δεξιά ανέδειξε τη γερουσιαστή Παλόμα Βαλένσια ως υποψήφιά της, ενώ από την πλευρά του Ιστορικού Συμφώνου υποψήφιος είναι ο γερουσιαστής Ιβάν Σεπέδα, δεδομένου ότι ο νυν πρόεδρος Γουστάβο Πέτρο δεν μπορεί να επανεκλεγεί λόγω του περιορισμού της μιας τετραετούς θητείας που έχει το Σύνταγμα της Κολομβίας μετά την αναθεώρηση το 2015. Ο πρώτος γύρος των προεδρικών εκλογών έχει οριστεί για τις 31 Μαΐου. Εάν κανένας υποψήφιος δεν συγκεντρώσει το 50% των ψήφων, ο δεύτερος γύρος θα διεξαχθεί στις 21 Ιουνίου. Όλα δείχνουν πως θα υπάρξει μια πολωμένη αναμέτρηση ανάμεσα στα δύο μεγαλύτερα μπλοκ, ενώ φαίνεται εξαιρετικά δύσκολο να κριθεί το αποτέλεσμα από τον πρώτο γύρο κυρίως λόγω του μεγάλου κατακερματισμού της δεξιάς.

Η κεντροαριστερή κυβέρνηση του Γουστάβο Πέτρο , η οποία προέκυψε μετά τη λαϊκή εξέγερση του 2021 ενάντια στη φορολογική μεταρρύθμιση του προέδρου Ιβάν Δούκε, εφάρμοσε ένα σύνολο μεταρρυθμίσεων σε πολλούς τομείς: προώθησε τη στρατηγική «Ολοκληρωτική Ειρήνη» με διαπραγματεύσεις και εκεχειρίες με αντάρτικες αλλά και εγκληματικές οργανώσεις , ενώ επανεκκίνησε τη συμφωνία ειρήνης του 2016 με το αντάρτικο (FARC), όπου το κράτος δεσμεύτηκε για αγροτική μεταρρύθμιση, αποζημιώσεις θυμάτων και ένταξη των πρώην ανταρτών στην κοινωνία. Το FARC μετατράπηκε στο πολιτικό κόμμα Comunes και διαθέτει «εγγυημένες» 5 έδρες στη Γερουσία και 5 στη Βουλή έως το τέλος του 2026. Όσον αφορά την οικονομία προχώρησε σε φορολογική μεταρρύθμιση το 2022 αυξάνοντας τα δημόσια ταμεία μέσω υψηλότερης φορολόγησης μεγάλων επιχειρήσεων, τραπεζών και εξορυκτικών δραστηριοτήτων. Στο εργασιακό ενισχύθηκαν νομοθετικά οι σταθερές σχέσεις εργασίας, ενώ έγιναν από τις μεγαλύτερες αυξήσεις μισθών στην ιστορία της χώρας που έφτασαν το 2026 στο +23% ονομαστικά (+18% πραγματικά). Υπήρξε επίσης σημαντική ενίσχυση στο κοινωνικό κράτος με τη μεταρρύθμιση του συστήματος υγείας (ενίσχυση δημόσιου ρόλου, περιορισμός ιδιωτικών διαμεσολαβητών) και τη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση με επέκταση της βασικής σύνταξης για φτωχούς ηλικιωμένους. Ο «πυλώνας αλληλεγγύης» προβλέπει βασική μηνιαία σύνταξη ~225.000 πέσος για πάνω από 2 εκατομμύρια ηλικιωμένους σε φτώχεια. Συνολικά η μεταρρύθμιση αναμένεται να επηρεάσει περίπου 19 εκατομμύρια εργαζόμενους και να ενισχύσει έως και 3 εκατομμύρια ηλικιωμένους χωρίς επαρκή σύνταξη. Επιπλέον ενισχύθηκε ο δημόσιος φορέας Colpensiones, στον οποίο κατευθύνονται υποχρεωτικά εισφορές και στοχεύει στη μείωση της ισχύος των ιδιωτικών ασφαλιστικών φορέων, στη συγκέντρωση του συστήματος πληρωμών μέσω δημόσιου μηχανισμού, στην επέκταση της πρόσβασης στην πρωτοβάθμια φροντίδα και στη δημιουργία νέων κέντρων υγείας. Ομοίως, στην Παιδεία ο προϋπολογισμός αυξήθηκε κατά 23% ενώ εφαρμόστηκε πολιτική δωρεάν φοίτησης που καλύπτει το σύνολο των διδάκτρων προπτυχιακών σπουδών σε δημόσια πανεπιστήμια για δικαιούχους φοιτητές.

Στον ενεργειακό και αγροτικό τομέα εφάρμοσε μέτρα για παύση χορήγησης νέων αδειών εξερεύνησης πετρελαίου και φυσικού αερίου, ενώ παράλληλα αυξήθηκε η συμμετοχή του κράτους στα έσοδα μέσω φορολόγησης του εξορυκτικού τομέα. Όσον αφορά την αγροτική πολιτική στο βαθμό που εφάπτεται της εφαρμογής των συμφωνιών ειρήνης με τις FARC τέθηκε στόχος αναδιανομής γης περίπου 3 εκατομμυρίων εκταρίων, κυρίως μέσω αγοράς μεγάλων ιδιοκτησιών και διανομής σε ακτήμονες αγρότες· μέχρι το 2024–2025 είχαν αποκτηθεί ή δεσμευτεί πάνω από 1–1,5 εκατομμύρια εκτάρια, με παράλληλη επισημοποίηση τίτλων ιδιοκτησίας για εκατοντάδες χιλιάδες αγροτικά νοικοκυριά.

Στην εξωτερική πολιτική, η κυβέρνηση του Πέτρο από το 2022 αποκατέστησε πλήρως τις διπλωματικές σχέσεις με τη Βενεζουέλα που είχαν διακοπεί από το 2019. Κατήγγειλε τη σιωνιστική γενοκτονία των Παλαιστινίων, ενώ το 2024 ανακοίνωσε τη διακοπή αγορών ισραηλινών όπλων και διακόπηκαν και οι διπλωματικές σχέσεις με το Ισραήλ.

Όλα τα παραπάνω έφεραν τις σχέσεις ΗΠΑ – Κολομβίας στα όρια της στρατιωτικής σύγκρουσης με τις ΗΠΑ να βλέπουν το «χαϊδεμένο παιδί» τους να απομακρύνεται όλο και περισσότερο από την «αγκαλιά» τους. Τα οικονομικά συμφέροντα των ΗΠΑ που θίχτηκαν περισσότερο από την κυβέρνηση Πέτρο αφορούσαν στον ενεργειακό και εξορυκτικό τομέα, αλλά και στο πλέγμα εμπορίου και υπηρεσιών. Οι ΗΠΑ έχουν κατοχυρώσει μία «επενδυτική προστασία» με τη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου U.S.-Colombia Trade Promotion Agreement. Η συμφωνία αυτή είναι σε ισχύ από το 2012 και προβλέπει κατάργηση δασμών στο 80% των βιομηχανικών εξαγωγών των ΗΠΑ και άρση εμποδίων για χρηματοοικονομικές υπηρεσίες και επενδύσεις. Το αποτέλεσμα ήταν το 2023 το διμερές εμπόριο να φτάνει τα 33,8 δισ. δολάρια, με πλεόνασμα 1,6 δισ. δολάρια υπέρ των ΗΠΑ. Η κυβέρνηση Πέτρο αμφισβήτησε πλευρές αυτής της αρχιτεκτονικής, επιδιώκοντας την επανερμηνεία της συμφωνίας.

Αλλά και τα γεωοικονομικά συμφέροντα των ΗΠΑ επλήγησαν στην περιοχή, με την αποκατάσταση των σχέσεων της Κολομβίας με τη Βενεζουέλα. Συγκεκριμένα, με το άνοιγμα ξανά των συνόρων των 2.200 χλμ., επανήλθε το οδικό εμπόριο και οι δύο χώρες υπέγραψαν εμπορική συμφωνία, κίνηση που μειώνει τη μονομερή οικονομική και εν μέρει στρατιωτική εξάρτηση της Κολομβίας από την Ουάσιγκτον.