Γροιλανδία: Ένα ορμητήριο του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού στην Αρκτική

Αναδημοσίευση Εργατικής Πάλης Φεβρουαρίου

Η Γροιλανδία, από ένα άγονο και αραιοκατοικημένο νησί στο κέντρο της Αρκτικής, σήμερα έχει καταλήξει να αποτελεί το μήλο της έριδος για τον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό. Ο Τραμπ είναι τόσο αποφασισμένος να την αποκτήσει που δεν διστάζει να επιτεθεί στους συμμάχους του επιβάλοντας δασμούς, απειλώντας τους ακόμα και με στρατιωτική επέμβαση αν δεν συμφωνήσουν να την πουλήσουν ή να την παραδώσουν. Η πρόθεσή του να αγοράσει ή να αποκτήσει τον έλεγχο της Γροιλανδίας είχε ήδη διατυπωθεί κατά την διάρκεια της πρώτης του θητείας, το 2019. Η επιτάχυνση όμως της κρίσης και του πολέμου κάνει επιτακτική την απόκτησή της, μίας και αποτελεί έναν ζωτικό χώρο για τα αιμοσταγή σχέδια του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού. Όπως κυνικά δήλωσε: «το ΝΑΤΟ γίνεται πολύ πιο τρομερό και αποτελεσματικό με τη Γροιλανδία στα χέρια των Ηνωμένων Πολιτειών. Οτιδήποτε λιγότερο από αυτό είναι απαράδεκτο».

Ακόμα μία μαύρη σελίδα στην ιστορία του δυτικού «πολιτισμού»

Η Γροιλανδία αποτελεί το μεγαλύτερο νησί της γης με έκταση 2.166.086 στρέμματα. Η πλειοψηφία είναι ακατοίκητη και τα 9/10 του εδάφους της είναι σκεπασμένα από ένα παχύ στρώμα πάγου. Ο πληθυσμός της, σύμφωνα με τις τελευταίες απογραφές (2025), εκτιμάται στους 55.600 περίπου κατοίκους καθιστώντας την μία από τις πιο αραιοκατοικημένες περιοχές στον κόσμο. 

Από τον 17ο αιώνα η Γροιλανδία αποτελεί αποικία της Δανίας. Εκείνη την περίοδο, οι κοινότητες των Ινουίτ (αυτόχθονες φυλές που κατοικούν στο νησί) βίωσαν μία μακρά περίοδο εθνικής καταπίεσης που έφτασε στα όρια της εθνοκάθαρσης: περιορισμός της χρήσης της γροιλανδικής γλώσσας στην εκπαίδευση και την διοίκηση, μαζικοί εκτοπισμοί, επιβολή του δανικού εκπαιδευτικού συστήματος – γλώσσας, μονοπώλιο στο εμπόριο από τους Δανούς κ.ά. Η αποικιοκρατία, τυπικά, τερματίστηκε το 1953 με την πλήρη ενσωμάτωσή της στο δανικό κράτος ως κομητεία, αποκτώντας πολιτικά δικαιώματα, όμως η καταπίεση συνεχίστηκε αμείωτη. Οι Γροιλανδοί εξακολούθησαν να βιώνουν περιορισμένο έλεγχο στις δικές τους υποθέσεις και η χρήση της δανικής γλώσσας και δομών παρέμεινε κυρίαρχη. Μάλιστα, εκείνη την περίοδο γράφτηκαν μερικές ακόμα μαύρες σελίδες στην ιστορία της δανικής κατοχής με την απαγωγή παιδιών και την προσπάθεια ελέγχου των γεννήσεων με εξαναγκαστική αντισύλληψη. Παρόλο που αναγνωρίστηκαν οι θηριωδίες και δόθηκε μεγαλύτερη αυτονομία στους Ινουίτ το 1979 και ιδιαίτερα το 2009, τα αισθήματα του γροιλανδικού λαού παρέμειναν εχθρικά προς την Δανία.Ο Τράμπ προσπαθεί να αξιοποιήσει την εχθρότητα των Γροιλανδών, για να πετύχει τον πολυπόθητο προσεταιρισμό. 

Πάντοτε συγκέντρωνε το ενδιαφέρον των μεγάλων δυνάμεων και των ιμπεριαλιστών: α) είναι πλούσια σε σπάνιες γαίες κρίσιμες για όπλα και ηλεκτρονικά, β) έχει μία σημαντική γεωστρατηγική θέση. Είναι ο πιο σύντομος δρόμος ανάμεσα σε Ευρώπη και Βόρεια Αμερική. Από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ξεκίνησε να αποτελεί μία σημαντική στρατηγική περιοχή για τις ΗΠΑ. Το 1941 υπογράφηκε συνθήκη με την Δανία που επέτρεπε την ανάπτυξη αμερικανικών στρατιωτικών υποδομών για τον πόλεμο με την ναζιστική Γερμανία. Κατά την διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου οι βάσεις αναβαθμίστηκαν και αυξήθηκαν. Η Γροιλανδία έγινε κόμβος των ΗΠΑ για τη σύγκρουση με τη Ρωσία (στο νησί είχαν εγκατασταθεί περίπου 10.000 Αμερικανοί στρατιώτες).

Νέο επεισόδιο στην εξάπλωση των συγκρούσεων

Η μανία του Τραμπ να την αποκτήσει, ακόμα και με στρατιωτική επέμβαση σε συμμαχικό έδαφος, αποτελεί ένα ακόμα επεισόδιο στην όξυνση και γενίκευση των ιμπεριαλιστικών συγκρούσεων. Οι συσσωρευμένες αντιφάσεις και τα δομικά προβλήματα της οικονομίας των ΗΠΑ που βρίσκεται σε οριακή κατάσταση, η χειροτέρευση της κρίσης του καπιταλιστικού συστήματος, η όλο και μεγαλύτερη υποβάθμιση των δυτικών ιμπεριαλιστών έναντι των ΒRICS, καθιστούν αναγκαστική την εξάπλωση του πολέμου. Οι ΗΠΑ έχουν ξεκινήσει μία φρενήρη προσπάθεια να διατηρήσουν την κυριαρχία τους χρησιμοποιώντας, πλέον όλο και πιο ανοιχτά και συστηματικά, την τερατώδη πολεμική τους μηχανή, τόσο απέναντι στους BRICS όσο και στους συμμάχους τους. 

Η απόκτηση της Γροιλανδίας, δεν αποτελεί ένα καπρίτσιο του Τράμπ, ενός παράφρονα, όπως παρουσιάζουν τα ευρωπαϊκά ΜΜΕ, αλλά είναι κομβικής σημασίας κίνηση για τα στρατηγικά συμφέροντα των ΗΠΑ.

α) Είναι ο πιο γρήγορος – σύντομος δρόμος προς τη Ρωσία. Με αυτό τον τρόπο εντείνει την περικύκλωση και τον αποκλεισμό της με σκοπό να αυξήσει τις πιέσεις και να την αναγκάσει να «ξεκόψει» με την Κίνα.

β) Αποτελεί ένα τμήμα της «αντιπυραυλικής» ασπίδας, με την ονομασία «Χρυσός Θόλος», που θέλει να δημιουργήσει ο Τράμπ για την αναχαίτιση υπερηχητικών πυραύλων. Επιτρέπει την παρακολούθηση και τον έλεγχο δορυφόρων καθιστώντας την κομβική για τις διαστημικές επιχειρήσεις και τους πολεμικούς σχεδιασμούς.

γ) Οι σπάνιες γαίες που διαθέτει το υπέδαφος της Γροιλανδίας, παρά το γεγονός ότι είναι δύσκολο να εξορυχθούν, έχουν αποκτήσει μεγάλη σημασία λόγω του οικονομικού πολέμου τεχνολογίας, πρώτων υλών που έχει ξεκινήσει με την Κίνα.

δ) Το πιο σημαντικό: Το λιώσιμο των πάγων της Αρκτικής αναβαθμίζει την γεωστρατηγική θέση της Γροιλανδίας. Πλέον δημιουργούνται νέοι θαλάσσιοι εμπορικοί δρόμοι που μειώνουν κατά πολύ τον χρόνο και το κόστος μεταφοράς εμπορευμάτων από την Ασία στην Ευρώπη (απαιτείται ο μισός χρόνος σε σχέση με τον παραδοσιακό θαλάσσιο, κινέζικο δρόμο του Μεταξιού, από την Διώρυγα του Σουέζ). Μία τέτοια εξέλιξη θα έδινε ακόμα μεγαλύτερα πλεονεκτήματα και έδαφος στην Κίνα. Δεν είναι τυχαίο ότι στην περιοχή της Αρκτικής έχουν αυξηθεί οι πολεμικές προετοιμασίες και από τα δύο στρατόπεδα (ΗΠΑ, ΕΕ – Ρωσία, Κίνα). Η Γροιλανδία συνεπώς θα λειτουργεί ως αεροπλανοφόρο της Αμερικής στον Αρκτικό Ωκεανό για να ελέγχει – άρα και να αποκλείει – τους εμπορικούς δρόμους και να μπορεί να επέμβει ανά πάσα στιγμή σε έναν πόλεμο στο έδαφος της Ευρώπης.

ε) Ένας επιπλέον στόχος είναι το ξεδόντιασμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η πλήρης υποταγή της στα σχέδιά του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού. Αυτός είναι ο λόγος που θέλει να μετατρέψει την Γροιλανδία σε πολιτεία των ΗΠΑ και δεν αρκείται σε «παραδοσιακές» ιμπεριαλιστικές συμφωνίες που θα του έδιναν μία άνευ όρων πρόσβαση στην επικράτεια του νησιού. Αποτελεί επί της ουσίας μία ακόμα ηχηρή υπενθύμιση προς τους Ευρωπαίους ότι πρέπει να πληρώσουν για την ασφάλειά τους και να χρηματοδοτήσουν τις ΗΠΑ.

Παρά τις προθέσεις του γιάνκη Τραμπ, το σχέδιό του βρίθει από αντιφάσεις και είναι καταδικασμένο να αποτύχει. Το μεγάλο πρόβλημα για τον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό είναι πως δεν μπορεί να ηγεμονεύσει και να επιβάλει την κυριαρχία του προσφέροντας ως αντάλλαγμα μόνο απειλές και τραμπουκισμούς. Αργά ή γρήγορα όλο και περισσότερες χώρες θα στρέφονται προς τους BRICS. Η στρατηγική των ΗΠΑ μοιάζει όλο και περισσότερο με παραλογισμό παρά με ένα συνεκτικό σχέδιο που μπορεί να οδηγήσει σε διέξοδο από την κρίση. Όλα αυτά βέβαια θα τον κάνουν πολύ πιο απρόβλεπτο και επικίνδυνο.

Η τραγελαφική στάση της ΕΕ απέναντι στην ανοιχτή επίθεση του Τράμπ αναδεικνύει με τον πιο καθαρό τρόπο το σημαντικό στρατηγικό της κενό και την μη αναστρέψιμη υποβάθμισή της σε μια περιφερειακή δύναμη. Οι ευρωπαίοι ιμπεριαλιστές, βυθισμένοι στην πολιτική και οικονομική κρίση, δεν μπόρεσαν να δείξουν την παραμικρή πυγμή απέναντι στις ΗΠΑ και να υπερασπίσουν μέρος της επικράτειάς τους. Μάλιστα η Γροιλανδία είναι το μόνο ευρωπαϊκό «πάτημα» στην Αρκτική με πραγματική γεωστρατηγική αξία και η μόνη δίοδος της ΕΕ σε αρκτικές θαλάσσιες οδούς.

Ο ελληνικός καπιταλισμός ανάμεσα σε δύο βάρκες

Οι εξελίξεις στην Γροιλανδία δημιουργούν πονοκέφαλο και στην κυβέρνηση Μητσοτάκη που φορτώνεται ένα ακόμα μεγάλο και άλυτο επί της ουσίας πρόβλημα. Ο ελληνικός καπιταλισμός αφενός έχει ποντάρει τα πάντα στην πλήρη στήριξη των ΗΠΑ, αναλαμβάνοντας τον ρόλο του πιο δεδομένου συμμάχου. Αφετέρου ο ευρωπαϊκός προσανατολισμός της χώρας αποτελεί ένα στρατηγικό δόγμα του ελληνικού αστισμού, έναν βασικό ιδεολογικό πυλώνα της κυριαρχίας του. Η σύγκρουση μεταξύ ΕΕ – ΗΠΑ αντικειμενικά α) αναγκάζει την ελληνική αστική τάξη να πάρει θέση – να επιλέξει κάτι που θα δημιουργήσει σημαντικούς εσωτερικούς τριγμούς και ρήγματα, β) αδυνατίζει περαιτέρω την αστική ιδεολογία και την επιρροή της πάνω στους εργαζομένους και τα φτωχά λαϊκά στρώματα.

Σε κάθε περίπτωση, οι εξελίξεις στην Γροιλανδία, σε συνδυασμό με τις επεμβάσεις του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού σε όλα τα μήκη και τα πλάτη επιβεβαιώνουν ότι η ανθρωπότητα έχει εισέλθει σε μία μαύρη περίοδο. Ο μόνος τρόπος για να μη ζήσουμε την βαρβαρότητα του πολέμου είναι η ανατροπή του καπιταλιστικού συστήματος και η εγκαθίδρυση μίας σοσιαλιστικής κοινωνίας.