Κούβα: Πιέσεις για παλινόρθωση του καπιταλισμού και πολιορκία από τις ΗΠΑ
Αναδημοσίευση από την Εργατική Πάλη Ιουλίου – Αυγούστου 2025
Τίποτα δεν έχει αλλάξει από τον σκληρό αποκλεισμό που βιώνει η Κούβα. Ο κουβανικός λαός ζει έναν πόλεμο χωρίς βομβαρδισμούς και σφαίρες, αλλά ανάλογα θανατηφόρο. Η απουσία ρεύματος έχει γκρεμίσει τον πυρήνα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπου γίνεται βορά στα συμφέροντα του τρομοκρατικού καθεστώτος Τραμπ. Η παιδική θνησιμότητα έχει διπλασιαστεί για το 2026, φτάνοντας τις 9,9 ανά 1.000 γεννήσεις. Μέχρι τον Ιούνιο 95.000 ασθενείς ήταν στην αναμονή για χειρουργείο με τους 5.000 να είναι επεμβάσεις για τον καρκίνο. Μετά τις κυρώσεις σε τουριστικούς ομίλους που έδιωξαν από το νησί τις τελευταίες ξένες επενδύσεις, η αμερικάνικη κυβέρνηση επέβαλε κυρώσεις σε ακόμα 5 κουβανικές κρατικές εταιρείες βαριάς βιομηχανίας, τράπεζες και logistics, αλλά και σε πρόσωπο της οικογένειας Κάστρο.
«Παιχνίδια» εκβιασμών και γενοκτονικής πολιτικής από την Ουάσιγκτον
Ο 66χρονος αποκλεισμός της Κούβας από τις ΗΠΑ έχει μετατραπεί σε κανονική πολιορκία το τελευταίο διάστημα μετά την εισαγωγή της Κούβας στη λίστα με τις χώρες που είναι «εξαιρετική απειλή για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ». Οι δευτερογενείς κυρώσεις, δηλαδή οι ποινές σε βάρος των εταιρειών που συναλλάσσονται με την Κούβα, έχουν σταματήσει στην ουσία το εμπόριο στην χώρα, με πιο σημαντική την εισαγωγή καυσίμων. Έχει ενεργειακά «στεγνώσει» μετά από 7 μήνες καθολικού αποκλεισμού από την αγορά ενέργειας (με μοναδική εξαίρεση ένα ρωσικό τάνκερ που μπήκε πριν 3 μήνες). Ακόμα κι αν κάποιο εμπορικό πλοίο θελήσει να φτάσει στην Κούβα παρά τις κυρώσεις, θα βρεθεί αντιμέτωπο με τις περιπολίες του αμερικάνικου ναυτικού και αεροπλανοφόρων που βρίσκονται περιμετρικά του νησιού. Μέσα σε αυτόν τον ανελέητο οικονομικό πόλεμο, οι ΗΠΑ πέταξαν ένα επικίνδυνο «τυράκι»: θα αρθούν όλες οι κυρώσεις στο πετρέλαιο αν οι συναλλαγές γίνουν με ιδιωτικές κουβανικές εταιρείες.
Ο στόχος των Αμερικάνων ξεκάθαρος: να «ανοίξει» η κουβανική οικονομία, δηλαδή να γίνει καπιταλιστική, και να μπουν αμερικανικά κεφάλαια που να ελέγχουν πλήρως το νησί. Έτσι, οι Αμερικάνοι ιμπεριαλιστές θα κάνουν σημαντικά βήματα για την επανάκτηση της Λ. Αμερικής, μετά την απαγωγή Μαδούρο στη Βενεζουέλα και την ανάληψη της προεδρίας από την «πρόθυμη» Ντέλσι Ροντρίγκες, τις ακροδεξιές κυβερνήσεις Καστ και Μιλέι σε Χιλή και Αργεντινή αντίστοιχα, αλλά και την επαναφορά της Κολομβίας σε αυτό το «μαύρο» μέτωπο με την εκλογή του τραμπικού Δε Λα Εσπιριέγια. Όπως όλα δείχνουν, τρία είναι τα σενάρια των ΗΠΑ για την Κούβα: α) εσωτερική έκρηξη που θα σταθεί σαν πρόσχημα για αμερικάνικη εισβολή -σχέδιο που βέβαια δοκιμάστηκε και στο Ιράν, χωρίς επιτυχία, β) συνεχή οικονομική πίεση μέχρι να βρεθεί κάποιος «πρόθυμος»/προδότης τύπου Ντέλσι Ροντρίγκες, γ) ανοιχτή στρατιωτική σύγκρουση. Τίποτα από όλα αυτά δεν θα αργήσει να έρθει. Πιθανότατα οι Αμερικάνοι σφαγείς θα προσπαθήσουν να «τελειώσουν» την Κούβα μέσα στο καλοκαίρι.
Πακέτο των 176 μέτρων: μια κουβανική «περεστρόικα»;
Μέσα σε αυτή την ασφυκτική πίεση που δέχεται για την καπιταλιστικοποίηση της Κούβα, η Αβάνα φαίνεται να κάνει μια υποχώρηση. Τον περασμένο Ιούνιο, η κουβανική Εθνοσυνέλευση ενέκρινε πακέτο 176 μέτρων που περιλαμβάνει μεταξύ άλλων: σπάσιμο του κρατικού μονοπωλίου στο εξωτερικό εμπόριο, «απελευθέρωση» του τραπεζικού συστήματος και δημιουργία ιδιωτικών τραπεζών, με εισαγωγή κρυπτονομισμάτων, περεταίρω διευκόλυνση των απολύσεων για «οικονομικούς λόγους», άρση του ορίου των 100 εργαζομένων στις ιδιωτικές επιχειρήσεις, άρση του πλαφόν στις τιμές, κατάργηση των επιδομάτων για τις πιο ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, θέσπιση επικαρπίας σε μεγάλες αγροτικές εκτάσεις, διευκολύνσεις ξένων επενδύσεων και Κουβανών του εξωτερικού κ.ά.
Είναι μέτρα που είχαν ανακοινωθεί στο παρελθόν και θα χρειαστούν αρκετοί επιπλέον εφαρμοστικοί νόμοι για να διευκρινίσουν τον νόμο-πλαίσιο. Ωστόσο, τα δείγματα γραφής για το «άνοιγμα» της οικονομίας έχουν γίνει ήδη από την προηγούμενη δεκαετία, όπου μετά από μια σειρά μεταρρυθμίσεων, περίπου το 1/3 της οικονομίας ελέγχεται από τον ιδιωτικό τομέα, εφαρμόζοντας κάποια αχρείαστα και απαράδεκτα μέτρα λιτότητας. Επιστέγασμα όλων αυτών ήταν η τελευταία συνταγματική αναθεώρηση, όπου για πρώτη φορά αναγνωρίστηκε η ατομική ιδιοκτησία, δίπλα στην κρατική και την κοινωνική.
Όσα ελαφρυντικά να δώσει κανείς στην κουβανική ηγεσία για την τεράστια πίεση που δέχεται από τους Αμερικάνους ιμπεριαλιστές, είναι αυταπάτη ότι το μερικό άνοιγμα της κουβανικής οικονομίας στην αγορά μπορεί να έχει οποιοδήποτε θετικό αποτέλεσμα. Η Κούβα είχε πάρει το μάθημά της και ακολούθησε ένα διαφορετικό δρόμο από τις καταρρεύσεις των χωρών του «υπαρκτού σοσιαλισμού» το 1989-91, όπου μετά από μια σειρά αποτυχημένων μέτρων «ανοίγματος» στην αγορά, οι γραφειοκράτες των χωρών αυτών παραδόθηκαν στον καπιταλισμό και μαζί τους οι λαοί, οι οποίοι υπέστησαν μια τρομακτική υποβάθμιση του βιοτικού τους επιπέδου. Η πρώτη άρνηση των ΗΠΑ να αναγνωρίσουν κάτι ωφέλιμο για αυτούς μετά την ανακοίνωση των 176 μέτρων, αποδεικνύει ότι το αμερικάνικο τέρας δεν αναγνωρίζει τίποτε άλλο πέρα από την πλήρη παράδοση και υποταγή.
Η αντίσταση στον ιμπεριαλισμό και η επιμονή στον δημοκρατικό κεντρικό σχεδιασμό δεν είναι μια ηθική επιλογή αλλά η πιο αποτελεσματική οργάνωση της κοινωνίας. Ως προς το πρώτο, απέδειξε περίτρανα το Ιράν ότι οι ΗΠΑ μπορούν να κατατροπωθούν αν βρουν μπροστά τους λαούς με μια ατσάλινη και συνεπή στάση. Ως προς το δεύτερο, οι επιτυχίες της Κούβας στην παιδεία, την υγεία, τις επιστήμες κ.ά., δείχνει μόνο κάποιες από τις δυνατότητες του κεντρικού σχεδιασμού σε μια χώρα 11 εκατομμυρίων στα «σαγόνια» των ΗΠΑ.
