Μια Σύντομη Σκιαγράφηση της Ιστορίας της ΟΚΔΕ

Αθήνα, 16/2/2026

Στο περιοδικό Σπάρτακος Νο 142 δημοσιεύτηκε ένα αρκετά μεγάλο άρθρο του Νίκου Ταμβακλή (Ν.Τ.), που ασχολείται με την ΟΚΔΕ της Μεταπολίτευσης. Δεν το θεωρούμε περίεργο, μια που όλοι όσοι θέλουν να ασχοληθούν, να ερευνήσουν και να μάθουν για τον επαναστατικό μαρξισμό / τροτσκισμό στη χώρα μας και ιδιαιτέρα μετά τη Μεταπολίτευση κυρίως αναφέρονται στην ΟΚΔΕ. Μ’ αυτήν την έννοια χαιρόμαστε και καταλαβαίνουμε και το ενδιαφέρον του Ν.Τ. να ασχοληθεί με την ΟΚΔΕ. Άλλωστε με ποιαν άλλη τροτσκιστική οργάνωση αυτής της περιόδου θα ασχολούνταν; Ωστόσο, στο μεγάλο του άρθρο δύσκολα βρίσκεις κάτι που να είναι σωστό όχι μόνο για την ΟΚΔΕ, την προσφορά της, τη δράση της, τους αγωνιστές της και γενικά για κομμάτια του κινήματος (κυρίως εργατικό και φοιτητικό), στα οποία «αναφέρεται». Απορούμε: γιατί; Έχουμε δημοσιεύσει τα πάντα, τις απόψεις μας, τις αναλύσεις μας, στην Εργατική Πάλη, στο Μαρξιστικό Δελτίο, σε Βιβλία, Μπροσούρες, φυλλάδια κ.ά. Επιπλέον όποιος θέλει και ενδιαφέρεσαι πραγματικά μπορεί να έρθει στα γραφεία μας –όπως κάνουν αρκετοί, που ενδιαφέρονται για την ιστορία του εργατικού κινήματος– να ρωτήσει ό,τι θέλει να μάθει. Μια σύντομη σκιαγράφηση της ιστορίας της ΟΚΔΕ της Μεταπολίτευσης[1] είναι αναγκαία, μιας που αυτά που γράφει ο Ν.Τ. στο πρώτο κεφάλαιο με τον τίτλο Οι πρώτες μέρες της μεταπολίτευσης δεν έχουν καμιά σχέση με την πραγματικότητα και πραγματικά απορούμε που τα βρήκε.

1. Το τέλος του ΚΔΚΕ, η γέννηση της ΟΚΔΕ

Μέχρι τον Δεκέμβριο 1974 – Ιανουάριο 1975 (δηλαδή τους πρώτους μήνες της Μεταπολίτευσης, μετά την πτώση της χούντας στις 24 Ιουλίου 1974) το όνομα της οργάνωσης ήταν Κομμουνιστικό Διεθνιστικό. Κόμμα Ελλάδας (ΚΔΚΕ, ελλ. τμήμα της 4ης Διεθνούς ), που είχε υιοθετηθεί από το ενοποιητικό συνέδριο του 1946 (27 Ιουλίου 1946). Τέλη Δεκέμβριου του 1974, θα γίνει το 9ο Συνέδριο του ΚΔΚΕ, όπου αποφασίζεται η αλλαγή του ονόματος (για ευνόητους λόγους όπως θα γίνει κατανοητό παρακάτω) σε Οργάνωση Κομμουνιστών Διεθνιστών Ελλάδας (ΟΚΔΕ, ελλ. τμήμα της 4ης Διεθνούς). Αυτό το συνέδριο είναι/θεωρείται ταυτόχρονα και η 1η Συνδιάσκεψή της ΟΚΔΕ. Μια μικρή εξιστόρηση για να κατανοήσουμε/μάθουμε την ιστορία και τις δυσκολίες οικοδόμησης της ΟΚΔΕ:

α) Μετά την πτώση της δικτατορίας, το ΚΔΚΕ έβγαινε ουσιαστικά διαλυμένο. Είναι γνωστό ότι το μεγαλύτερο κομμάτι του, που δημιούργησε τα ΔΕΑ (Δημοκρατικές Επιτροπές Αντίστασης) στην αρχή της δικτατορίας, καταστράφηκε[2] και δεν έπαιξε κανένα ρόλο μετά τη Μεταπολίτευση, πέρα από 3-4 άτομα. Το ΚΔΚΕ μετά τη Μεταπολίτευση ήταν μόνο ένας τίτλος. Δεν είχε πια υπό τον έλεγχό του –όπως λανθασμένα αναφέρει ο Ν.Τ.– το σωματείο των Λιθογράφων (οι εισοδιστές κατάφεραν να το δωρίσουν στο ΠΑΣΟΚ, σήμερα ελέγχεται από το ΠΑΜΕ/ΚΚΕ), είχε διαλυθεί πλήρως η παράταξη των οικοδόμων (θα ανασυγκροτηθεί από το μηδέν αργότερα), το ίδιο θα γίνει και με την τρίτη σημαντικότερη συνδικαλιστική παρέμβαση, τους μηχανουργούς. Επιπλέον, ο θάνατος του πολύτιμου και αξιοσέβαστου συντρόφου Λάζαρου Τουρνόπουλου το 1974, είχε τελειώσει αγωνιστικά όποιες σχέσεις υπήρχαν ακόμη με τους παλιούς. Δεν ήταν όμως μόνο αυτά τα αρνητικά στοιχεία. Πολύ συνοπτικά χρειάζεται να αναφέρουμε και κάποια άλλα στοιχεία και γεγονότα. Στη δεκαετία του ’60, σε μια περίοδο ανόδου του εργατικού και επαναστατικού κινήματος (εθνικά και παγκόσμια), ενοποίησης των τροτσκιστικών δυνάμεων το 1963 σε διεθνές επίπεδο, όπου η συμβολή της 4ης Διεθνούς στην αναγέννηση του Μαρξισμού είναι σημαντικότατη, όπως και η συμμετοχή της στα επαναστατικά κινήματα σε πολλές χώρες του κόσμου, και ταυτόχρονα έχει ξεσπάσει ανοιχτά η κρίση του σταλινισμού (σε μικρότερο βαθμό της σοσιαλδημοκρατίας), δυστυχώς στο ΚΔΚΕ θα γίνουν τρεις μεγάλες και οδυνηρές διασπάσεις: 1) Το 1963, μια αρκετά μεγάλη ομάδα θα διασπαστεί και θα δημιουργήσει την Εργατική Διεθνιστική Ένωση (ΕΔΕ, το 1985, ένα κομμάτι του μετονομάστηκε σε ΕΕΚ/Εργατικό Επαναστατικό Κόμμα, ένα άλλο θα πάει ΚΚΕ Εσωτερικού – Ανανεωτική Αριστερά. 2) Το 1964, θα αποχωρήσει μια μικρότερη ομάδα, στην πλειοψηφία τους εργάτες και θα δημιουργήσει την ΟΚΔΕ (έμεινε γνωστή με το όνομα της εφημερίδας που εξέδιδε, «Εργατική Δημοκρατία»), που δεν είχε μια ξεκάθαρη τοποθέτηση ανάμεσα στις δυο διεθνείς τάσεις, πάντως ήταν ξεκάθαρα ενάντια στον εισοδισμό και υπέρ της ανοιχτής δράσης. Αυτές οι δυο διασπάσεις[3] συνετέλεσαν πάρα πολύ ώστε το τροτσκιστικό κίνημα στην Ελλάδα, όπου είχαμε από τα τέλη της δεκαετίας ’50 μια πολύ μεγάλη ανάπτυξη του εργατικού και λαϊκού κινήματος, να μη γνωρίσει μια πολύ μεγάλη ανάπτυξη.

Από το 1964 μέχρι την επιβολή της δικτατορίας το 1967, το ΚΔΚΕ θα γνωρίσει μια σχετική ανάπτυξη, θα στρατολογήσει και θα αναδείξει νέους αγωνιστές, θα κυκλοφορήσει κάποια σημαντικά έργα του Τρότσκι και του Ε. Μαντέλ, θα συνεχίσει την έκδοση του πολύτιμου και σημαντικού περιοδικού Μαρξιστικό Δελτίο, θα συγκροτήσει μια σημαντική φοιτητική παρέμβαση, θα αναδιοργανώσει την εργατική παρέμβαση κ.λπ.[4] 3) Το 1967, κυριολεκτικά τις πρώτες 2-3 μέρες της Δικτατορίας θα γίνει η 3η διάσπαση (κατά κάποιο τρόπο πραξικοπηματική, που ακόμη πολλά από όσα έγιναν δεν έχουν ξεκαθαρίσει πλήρως), που θα έχει ολέθριες συνέπειες για το ΚΔΚΕ (και για τον ελληνικό τροτσκισμό γενικότερα). Γενικά, τα ΔΕΑ έπαιξαν αρνητικό ρόλο στο κίνημά μας, που διογκώθηκε από την χιλίτικη οργάνωση της ΕΔΕ.

β) Μετά τη Μεταπολίτευση, πέρα από το ΚΔΚΕ υπήρχαν τρεις ακόμη μεγαλύτερες ομάδες (Σοσιαλιστική Προοπτική, ομάδα γύρω από τις εκδόσεις Νέοι Στόχοι, ομάδα γύρω από τον σκηνοθέτη Π. Τάσιο), που «ανήκαν» ή «έκλιναν» προς στο ρεύμα της Ενιαίας Γραμματείας και είχαν πολύ περισσότερους αγωνιστές, αλλά με πολύ άσχημες έως εχθρικές σχέσεις με το ΚΔΚΕ. Ιδιαίτερα η πιο μεγάλη από αυτές, η Σοσιαλιστική Προοπτική δεν ήθελε να ακούσει για ενότητα με το ΚΔΚΕ και μάλιστα υποστήριζε υπερφίαλα «…ότι σε 6 μήνες θα έχτιζε το τμήμα» και άλλα που δε γράφονται. Βέβαια, όλες αυτές οι ομάδες είχαν σχέσεις και πατρονάρονταν από κάποιους από τη Διεθνή.

γ) Η όποια ομάδα είχε συγκεντρωθεί γύρω από το ΚΔΚΕ στους πρώτους μήνες της Μεταπολίτευσης είχε και αυτή διαλυθεί, λόγω ουσιαστικά ανυπαρξίας πολιτικής και ακόμη χειρότερα, επιπόλαιης τοποθέτησης χωρίς ουσιαστικό και πραγματικό περιεχόμενο «ότι το τμήμα ανήκει στη διεθνή μειοψηφία».

δ) Τέλος, η φραξιονιστική πολιτική από τις διεθνείς τάσεις της πλειοψηφίας και της μειοψηφίας, που ερχόντουσαν στην Ελλάδα, και έπιαναν τα «μέλη» της οργάνωσης και τους έλεγαν τις διαφορές των 2 τάσεων, ήταν ένας ακόμη αρνητικός παράγοντας. Όλοι αυτοί οι εκπρόσωποι «παραγνώριζαν» ή δεν «έβλεπαν» ποιες ήταν οι ανάγκες της οργάνωσης σε εκείνες στις θυελλώδεις συνθήκες των πρώτων ημερών της Μεταπολίτευσης ή ακόμη ότι ένα τμήμα που έβγαινε από μια δικτατορία δεν μπορούσε να γνωρίζει τι είχε δημιουργηθεί στη Διεθνή και ποιες ήταν οι διαφορές πλειοψηφίας-μειοψηφίας.

 

2. Στο 9ο Συνέδριο του ΚΔΚΕ – 1η Συνδιάσκεψη της ΟΚΔΕ συμμετείχαν 6 άτομα που ήταν, χωρίς υπερβολή, και το σύνολο της οργάνωσης! Όλα τα άλλα, που γράφει ο Ν.Τ. είναι κυριολεκτικά μυθεύματα: ούτε «Ο ιδρυτικός πυρήνας της ΟΚΔΕ το 1974 αποτελούνταν από μερικούς/ες δοκιμασμένους/ες αγωνιστές/ριες… της εργατικής τάξης που έβγαιναν μέσα από αυτήν τη μακρόχρονη πολιτική και αγωνιστική διαδρομή.», ούτε «Η στέρεη μαρξιστική συγκρότηση της ΟΚΔΕ…», ούτε «Τα γραφεία της οργάνωσης ήταν πάντα τακτοποιημένα…» κ.λπ. Τα 6 ιδρυτικά μέλη της 1ης Συνδιάσκεψης της ΟΚΔΕ (σήμερα δε ζουν οι δύο, ο Χρήστος Αναστασιάδης και ο Στρατής Χούτος) κάθισαν για πρώτη φορά στο ίδιο τραπέζι και όλοι δεν γνωρίζονταν καλά καλά μεταξύ τους. Τα δε γραφεία της οργάνωσης ήταν ένα μικρό δωμάτιο 6 μ² στον ημιόροφο-1^ο όροφο της πολυκατοικίας Εμμανουήλ Μπενάκη και Ακαδημίας γωνία. Στη Συνδιάσκεψη, έγινε μια πλούσια πολιτική και οργανωτική συζήτηση και πάρθηκαν ορισμένες πολύ σημαντικές αποφάσεις, κατευθυντήριες γραμμές (υποχρεωτικές για την κατάσταση της νέας οργάνωσης, την πολυδιάσπαση που επικρατούσε αλλά και γενικότερα του εργατικού κινήματος) – γνωστοποιήθηκε επίσης η αλλαγή του ονόματος κ.λπ. Συνοπτικά οι βασικές αποφάσεις ήταν:

α) Κατανεμήθηκαν αρμοδιότητες ανάμεσα στα 6 ιδρυτικά μέλη της ΟΚΔΕ. Δημιουργήθηκαν υποτυπώδη «γραφεία» παρατάξεων (εργαζομένων, φοιτητών) κ.ά.

β) Υιοθετήθηκε αυστηρό οργανωτικό και δημοκρατικό πλαίσιο της οργάνωσης, ώστε να λείψουν αυθαιρεσίες, που είχαν παρατηρηθεί στο παρελθόν.

γ) Αποφασίστηκε κάθε 6 μήνες να γίνεται νέα Συνδιάσκεψη της Οργάνωσης γιατί: 1) Η πρώτη Συνδιάσκεψη είχε έναν έκτακτο και ειδικό χαρακτήρα. 2) Τα γεγονότα μετά τη Μεταπολίτευση (αλλά και παγκόσμια) είχαν ένα φρενήρη ρυθμό, που έπρεπε να μελετηθεί/συζητηθεί. Επιπλέον τα μέλη του ΚΔΚΕ/ΟΚΔΕ δεν είχαν συζητήσει οργανωμένα για πολλά χρόνια και λόγω των συνθηκών της δικτατορίας. 3) Η όποια ανάπτυξη της οργάνωσης και οι όποιοι νέοι συσχετισμοί θα έπρεπε να εκφραστούν στη διαμόρφωση της οργάνωσης, πολιτικά και οργανωτικά.

δ) Αποφασίστηκε να απαγορευτεί σε όλους τους σ. από οργανώσεις των δυο διεθνών τάσεων να «πιάνουν» μέλη της ΟΚΔΕ και να φραξιονίζουν. Οι διεθνείς τάσεις το αποδέχτηκαν και υποχώρησαν, αλλά όπως αποδείχτηκε και θα δούμε παρακάτω, μόνο προσωρινά.

ε) Αποφασίστηκε να μεταφραστούν ορισμένα βασικά κείμενα των 2 τάσεων, να γνωστοποιηθούν στα μέλη ώστε να γνωρίζουν βασικά σημεία των διαφορών και μετά από συζητήσεις, που θα καταλήξουν σε Συνδιάσκεψη, να τοποθετηθεί το ελλ. τμήμα.

στ) Αποφασίστηκε ότι όσοι ενδιαφέρονταν πραγματικά για την οικοδόμηση του ελλ. τμήματος της 4ης Διεθνούς, έπρεπε να έρθουν σε άμεση επαφή με την ΟΚΔΕ και μόνο με το ελλ. τμήμα.

3. Είναι εντελώς εκτός πραγματικότητας αυτό που γράφεται: «Παρόλα αυτά δεν απέκτησε την εντυπωσιακή οργανωτική ανάπτυξη που γνώρισαν τα δυο-τρία πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης κάποιες άλλες από τις οργανώσεις της εξωκοινοβουλευτικής αριστερά» (σελ. 48) – ή «… είναι επίσης γεγονός, ότι δεν υπήρχαν πολλοί διανοούμενοι και φοιτητές…» (σελ. 50). Μετά την 1η Συνδιάσκεψη, η ΟΚΔΕ θα γνωρίσει απίστευτα μεγάλη ανάπτυξη (αν λάβει κανένας υπόψη τα όσα είχαν προηγηθεί και υπό τις προϋποθέσεις που ξεκινούσε η οικοδόμηση της οργάνωσης). Πολύ συνοπτικά:

α) Γρήγορα συγκεντρώθηκε ένας σημαντικός αριθμός αγωνιστών εργατών, φοιτητών και μαθητών στην Αθήνα, θα αρχίσουν να λειτουργούν η εργατική και φοιτητική παράταξη (Συνδικαλιστική Σοσιαλιστική Κίνηση / ΣΣΚ, η οποία από το 1990 μετονομάστηκε σε Αντεπίθεση των Εργαζομένων / ΑτΕ, και Σοσιαλιστική Σπουδαστική Πάλη / ΣΣΠ, αντίστοιχα).

β) Οργανώθηκε μια ομάδα γύρω από την ΟΚΔΕ στη Θεσ/νίκη (παρά τη βρώμικη πολεμική από τους χιλίτες της ΕΔΕ).

γ) Δημιουργήθηκαν επαφές με συμπαθούντες σε 2-3 ακόμη πόλεις, που λίγο αργότερα θα προχωρήσουν περισσότερο.

δ)  Γρήγορα πολλοί αγωνιστές, αλλά και τα περισσότερα μέλη και τα ηγετικά στελέχη και οι συμπαθούντες των τριών άλλων ομάδων που αναφέραμε παραπάνω, θα εισχωρήσουν στην ΟΚΔΕ, αποδεχόμενοι τις ιδεολογικές και οργανωτικές αρχές και τις πολιτικές αποφάσεις της. Εξαιρέθηκαν μόνο όσοι ζητούσαν θέσεις με κοπτάτσια, πρακτικές που ποτέ δε χρησιμοποίησε η ΟΚΔΕ στην οικοδόμηση – και για τον επιπλέον λόγο ότι θα έπρεπε να παρακαμφθούν αγωνιστές, που είχαν παλέψει και συντελέσει στην οικοδομήση της οργάνωσης

ε) Σχεδόν αμέσως προσχώρησαν στην οργάνωση σύντροφοι που είχαν παλέψει ενάντια στο χουντικό καθεστώς και είχαν καταδικαστεί σε βαρύτατες ποινές, και έτσι ο αριθμός αυτών ξεπέρασε τον αντίστοιχο που είχαν εισχωρήσει στην ΕΔΕ.

στ) Η οργάνωση άρχισε να εμφανίζεται δημόσια με τις παρατάξεις στους χώρους δουλειάς, στις σχολές και στις γειτονιές και βέβαια στις κάθε είδους κεντρικές εκδηλώσεις, διαμαρτυρίες, κινητοποιήσεις κ.λπ., με τα σύμβολα, τα πανό της κ.λπ.

ζ) Διοργάνωσε μαθήματα φιλοσοφίας, οικονομίας, ιστορίας του εργατικού κινήματος (ελληνικού και παγκόσμιου) για τη διαμόρφωση, εκπαίδευση και επιμόρφωση σχεδόν όλων των νέων συντρόφων. Τα μαθήματα αυτά κρατούσαν ώρες, γίνονταν πάντοτε τις βραδινές ώρες. Τα μαθήματα έκαναν: της φιλοσοφίας ο αείμνηστος σύντροφος Στέργιος Κατσαρός και της οικονομίας και του εργατικού κινήματος ο Σωφρόνης Παπαδόπουλος.

η) Αρκετά γρήγορα, μέσα στον πρώτο ένα-ενάμιση χρόνο θα γίνει η ισχυρότερη οργάνωση και αριθμητικά,[5] μια που 2-3 οργανώσεις που στην αρχή της Μεταπολίτευσης είχαν συγκεντρώσει αρκετές δυνάμεις όπως η Σοσιαλιστική Εργατική Πάλη / ΣΕΠ[6], το Ελληνικό Λενινιστικό Επαναστατικό Κίνημα / ΕΛΕΚ,[7] θα διαλυθούν ή θα χάσουν δυνάμεις όπως η ΕΔΕ κ.λπ.[8] Αργότερα, αυτοί οι συσχετισμοί θα αλλάξουν και πάλι, με την προσθήκη της Β΄ Πανελλαδικής το 1978-1979, στις αρχές της δεκαετίας του ’80 με το Δίκτυο για τα κοινωνικά και πολιτικά δικαιώματα, και το 1989 με τη διάσπαση της ΚΝΕ και τη δημιουργία του Νέου Αριστερού Ρεύματος / ΝΑΡ (μετονομάστηκε σε Κομμουνιστική Απελευθέρωση τον Φεβρουάριο του 2025), Α/συνέχεια-ΚΟΕ (1983), της ΑΡΑΝ (1997), της ΑΡΑΣ (1997).

θ) Είναι λάθος ο γενικός χαρακτηρισμός/«άποψη» (σελ. 49) όλων των οργανώσεων της άκρας αριστεράς «..αλλά και της πανσπερμίας των σταλινογενών και μαοϊκών οργανώσεων που δεν πήγαιναν συνήθως πιο πέρα από αιτήματα για την αποκατάσταση της λειτουργίας των αστικοδημοκρατικών δεσμών και τη μονότονη καταγγελία του ΝΑΤΟ και των Αμερικανών». Όπως σχεδόν σε όλο τον κόσμο, ο Μάης του ’68 αποτέλεσε μια τομή για το εργατικό και επαναστατικό κίνημα με την εμφάνιση ενός ισχυρού ρεύματος της άκρας και επαναστατικής αριστεράς, με διάφορα χαρακτηριστικά αυτού του κινήματος – έτσι και στην Ελλάδα, η Εξέγερση του Πολυτεχνείου συνετέλεσε να εμφανιστεί και στη χώρα μας ένα ισχυρό ρεύμα/δύναμη της άκρας και επαναστατικής αριστεράς με σημαντική συμβολή στους ταξικούς αγώνες και τις πολιτικές εξελίξεις.

ι) Τέλος, ίσως και το σημαντικότερο, από την 1η Συνδιάσκεψη στη δράση/πράξη (και από τη 2η Συνδιάσκεψη και προγραμματικά) θα καθοριστεί η βασική γραμμή οικοδόμησης της οργάνωσης: 1) Σταδιακά θα εγκαταλειφθεί η απεύθυνση στη βάση των ρεφορμιστικών κομμάτων για να πιέσουν τις ηγεσίες τους για αγώνες κ.λπ. – μια πολιτική και τακτική που ήταν κατάλοιπο και μέρος της εισοδιστικής τακτικής από τη δεκαετία του ’40 για λόγους που είναι-λίγο πολύ-γνωστοί (δεν υπήρχαν άλλες εργατικές οργανώσεις πέρα από τη σοσιαλδημοκρατία και το σταλινισμό). 2) Το επαναστατικό κύμα της δεκαετίας 1965-1975, η κρίση του παγκόσμιου καπιταλιστικού συστήματος, η κρίση του σταλινισμού και της σοσιαλδημοκρατίας άλλαξαν και το εργατικό κίνημα. Μια νέα «πλατιά πρωτοπορία» και νέες επαναστατικές οργανώσεις εμφανίστηκαν, ειδικά μετά τον Μάη του ’68, στη χώρα μας ιδιαίτερα μετά την Εξέγερση του Πολυτεχνείου και του αποφασιστικού ρόλου που έπαιξαν αυτές οι οργανώσεις σ’ αυτό το ιστορικό γεγονός. 3) Διεθνώς (κυρίως σε ορισμένες χώρες της Ευρώπης)[9] αλλά και στη χώρα μας με μια πολύ μικρή καθυστέρηση θα αρχίσει από την ΟΚΔΕ η πολιτική της συνεργασίας, του διαλόγου και της κοινής δράσης με τις οργανώσεις της άκρας αριστεράς. Μια πολιτική που επέτρεπε στην οργάνωσή μας να δείξει το πρόγραμμα, τις ιδέες, την πολιτική της στην πράξη και όχι μόνο θεωρητικά. Να εφαρμόσει μια ειδική μορφή ενιαίου μετώπου σε απόλυτη συμφωνία με τον τελικό σκοπό του προγράμματος της[10] «Για μια κυβέρνηση Εργατών-Αγροτών» και λίγο αργότερα λόγω αλλαγής της κοινωνικής σύνθεσης «Για μια κυβέρνηση των εργαζομένων». 4) Πολύ γρήγορα, μέσα στο 1975, θα συγκροτηθεί ένα μέτωπο από τρεις οργανώσεις ΟΣΕ, ΚΟ Μαχητής και ΟΚΔΕ, στο οποίο συχνά συμμετείχε και η Ομάδα για μια Προλεταριακή Αριστερά (ΟΠΑ).[11] Αυτός ο αρχικός πυρήνας των οργανώσεων της άκρας αριστεράς θα πραγματοποιήσει αρκετά και σημαντικά πράγματα και κυρίως θα καλλιεργήσει και θα εμπεδώσει μια πολιτική και γενικότερα ένα πνεύμα κουλτούρας συνεργασίας, κοινών συζητήσεων, συνεργασίας κ.λπ. ανάμεσα στις οργανώσεις της άκρας και επαναστατικής αριστεράς (ακόμη και ρεφορμιστικές). Αυτό θα φανεί όχι μόνο στα διάφορα κινήματα (π.χ. ΤΑΣ (Ταξική Αντικαπιταλιστική Συσπείρωση, σχήμα στο Εργατικό Κέντρο Αθήνας), Φοιτητικές Συσπειρώσεις, ΕΑΑΚ κ.ά.), ή στις μεγάλες απεργίες και συγκρούσεις (απεργία οικοδόμων 1975, ενάντια στον αντεργατικό νόμο 330 το 1976, στις διώξεις για ηθική αυτουργία που έγιναν ενάντια σε μέλη οργανώσεων της άκρας αριστεράς, ανάμεσά τους ήταν και δυο μέλη της ΟΚΔΕ) κ.λπ. – αλλά και κεντρικά πολιτικά: π.χ. Μαχόμενη Αριστερά, ΜΕΡΑ, ΕΝΑΝΤΙΑ, ΑΝΤΑΡΣΥΑ κ.ά.

κ) Αυτό πράγματι δεν το περιμέναμε: «… ότι δεν υπήρχαν πολλοί διανοούμενοι» – που οφείλεται άραγε;. Κοντά στην ΟΚΔΕ ή και μέλη της υπήρξαν πολλοί σημαντικοί από τους αξιολογότερους διανοούμενους στη χώρα μας και υπάρχουν αρκετά άρθρα τους στο Μαρξιστικό Δελτίο της Μεταπολίτευσης. Αναφέρουμε μερικούς: Βάσος Βαρίκας, Στέφανος Χατζημιχελάκης, οι Γουδέληδες, η Νίτσα Τσαγανέα, τα αδέλφια Μανόλης Λαμπρίδης και Βύρων Λεοντάρης, ο ηθοποιός (κυρίως θεατρικός) Γιώργος Βρασιβανόπουλος (Μακρονησιώτης), η ηθοποιός (κυρίως θεατρικός) Κατερίνα Γώγου, ο σκηνοθέτης Παύλος Τάσιος, ο συγγραφέας – δημοσιογράφος Βαγγέλης Σακκάτος και πολλοί άλλοι.[12]

4. Στο 2ο κεφάλαιο του κειμένου του Ν.Τ. με τίτλο Η ΟΚΔΕ της μεταπολίτευσης και το αντιδικτατορικό φοιτητικό κίνημα, υπάρχουν ανακρίβειες και λάθη σε ιστορικά γεγονότα, που δημιουργούν απορίες.

α) Δεν είναι αλήθεια «…ότι η ΟΚΔΕ δεν κατόρθωσε να επωφεληθεί οργανωτικά από την ορμητική ανάπτυξη του αντιδικτατορικού φοιτητικού κινήματος, που εμφανίστηκε τα τρία τελευταία χρόνια της δικτατορίας». Σε κάποιο βαθμό η οργάνωσή μας δεν κέρδισε, αρχικά, αγωνιστές από το φοιτητικό κίνημα. Αυτό οφείλεται: 1) Στην καταστροφή λόγω των ΔΕΑ, όπως αναλύθηκε παραπάνω. 2) Οι λίγοι φοιτητές που ανήκαν στο ρεύμα του τροτσκισμού και συμμετείχαν ή έπαιξαν κάποιο ρόλο στα 2 χρόνια της τελευταία φάσης του αντιδικτατορικού φοιτητικού κινήματος, δεν εντάχθηκαν ή άργησαν να ενταχθούν στην ΟΚΔΕ, εκτός των φοιτητών της Θεσ/νίκης. 3) Τα πρώτα χρόνια της Μεταπολίτευσης το φοιτητικό κίνημα δεν ήταν και τόσο σημαντικό (όπως γράφει ο Ν.Τ.), μια που έλεγχαν ασφυκτικά (κοντά στο 80%) την ΕΦΕΕ η ΚΝΕ/Πασπουδαστική, η ΕΚΟΝ Ρήγας Φεραίος και η Πανελλήνια Αγωνιστική Σπουδαστική Παράταξη / ΠΑΣΠ. Η ΔΑΠ (φοιτητική παράταξη της δεξιάς) είχε πολύ λίγες δυνάμεις και οι δύο μαοϊκές φοιτητικές παρατάξεις, Προοδευτική Πανσπουδαστική Συνδικαλιστική Παράταξη / ΠΠΣΠ (μετέπειτα Αγωνιστικές Κινήσεις) του ΚΚΕ (μ-λ) και Αντιφασιστική Αντιιμπεριαλιστική Σπουδαστική Παράταξη Ελλάδας / ΑΑΣΠΕ του ΕΚΚΕ είχαν κάποιες δυνάμεις αλλά όχι ιδιαιτέρα σημαντικές (στις εκλογές του 1974 η ΠΠΣΠ πήρε 2,46% και ελάχιστα παραπάνω η ΑΑΣΠΕ) και πολύ περισσότερο ήταν δυνάμεις για «μάχες στα αμφιθέατρα» και όχι να δημιουργούν κινήματα και αγώνες. 4) Αυτές οι πολιτικές δυνάμεις, μέσω των φοιτητικών παρατάξεών τους, που έλεγχαν το Φ.Κ., καθόρισαν και τον ρόλο του στα πρώτα 3-4 χρόνια της Μεταπολίτευσης. Είναι γνωστός ο ρόλος των πολιτικών δυνάμεων –και λίγο πολύ και των φοιτητικών παρατάξεών τους–, η με κάθε μέσο στήριξή του μεταπολιτευτικού αστικού καθεστώτος και του «αλλαγμένου εθνάρχη» Καραμανλή. Όσοι αντιδρούσαν σ’ αυτήν την «πολιτική», πάλευαν για περισσότερες κοινωνικές και πολιτικές κατακτήσεις και δημοκρατικές ελευθερίες σύμφωνα και με το πνεύμα της Εξέγερσης του Πολυτεχνείου, χαρακτηρίστηκαν «αριστεροχουντικοί» και όχι μόνο. 5) Μόνο με την εμφάνιση των Φοιτητικών Συσπειρώσεων[13] (Φ.Σ.) γύρω στο 1977 μπορούμε να μιλήσουμε για πραγματικό φοιτητικό κίνημα. Αυτό το κίνημα είναι που θα πολεμήσει τον ν. 815/1978 του Καραμανλή και θα εξέλθει νικηφόρα ένα χρόνο μετά, ανοίγοντας ταυτόχρονα τον δρόμο για το τέλος της καραμανλικής περιόδου, παρά την αδράνεια της ΕΦΕΕ και των ρεφορμιστικών παρατάξεων.[14] Στη συγκρότηση των Φ.Σ. ο ρόλος της ΣΣΠ ήταν σημαντικός (μέρος της πολιτικής της για εφαρμογή του προγράμματός της στην πράξη, για συνεργασία και κοινή δράση των οργανώσεων της άκρας αριστεράς), όπως και των Επαναστατικών Σοσιαλιστικών Ομάδων Φοιτητών (ΕΣΟΦ-Σ), παράταξη της ΟΣΕ, της Β΄ Πανελλαδικής που μόλις είχε δημιουργηθεί και διάφορων άλλων πολύ μικρότερων ομάδων. 6) Τέλος, για την Ιστορία: α) Αυτή την περίοδο η ΣΣΠ είναι αρκετά ισχυρή, αντίθετα από ό,τι γράφει στο επίμαχο άρθρο του ο Ν.Τ, παρέμβαινε σε 12 σχολές (μία στα ΚΑΤΕΕ / αργότερα ΤΕΙ Αθήνας) στην Αθήνα, 7 σχολές στη Θεσ/νίκη, 1 στα Γιάννενα.[15] β) Αντίθετα από ό,τι γράφει ο Ν.Τ. (σελ. 59 ) «… ότι ωφελήθηκαν επίσης κάποιες οργανώσεις της λεγόμενης ‘εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς’…» και αναφέρει την ΕΔΕ και τον Μαχητή, και οι δυο αυτές οργανώσεις δεν είχαν φοιτητές και πολύ περισσότερο δεν έπαιξαν ποτέ κανένα ρόλο στο φοιτητικό κίνημα. 7) Στην τελευταία παράγραφο της σελ. 49 ο Ν.Τ. γράφει πράγματα, που απορεί κανένας που τα βρήκε ή πώς τα σκέφτηκε: «Την πρώτη μεταπολιτευτική περίοδο, η ηγετική ομάδα ης ΟΚΔΕ παρέμεινε σταθερά προσανατολισμένη στην προσπάθεια για μια, κατά βάση, προλεταριακή οργανωτική συγκρότηση. Θα μπορούσαμε μάλιστα να πούμε ότι αντιμετώπιζε με κάποια καχυποψία, την είσοδο στην οργάνωση φοιτητών και διανοουμένων, οι οποίοι θεωρούσε ότι προέρχονταν από πολιτικά ασταθή μικροαστικά στρώματα. Πάντως δεν επεδίωξε συστηματικά τη σχετικά εύκολη στρατολόγηση από την πλημμυρίδα της πολιτικοποιημένης και κομματικά ανένταχτης φοιτητικής νεολαίας που εμφανίστηκε τα τρία τελευταία χρόνια της δικτατορίας και τους πρώτους μήνες της μεταπολίτευσης. Μια μηχανιστική προσκόλληση στο γράμμα των κλασσικών μαρξιστικών κειμένων και όχι η δημιουργική αφομοίωσή τους, ώστε να είναι δυνατή η σωστή ανάγνωση της κοινωνικοπολιτικής συγκυρίας και η ευέλικτη προσαρμογή της τακτικής στις απαιτήσεις της και τις ευκαιρίες της περιόδου, χαρακτηρίζουν συχνά τον εμπειρισμό μιας κατά βάση προλεταριακής ηγεσίας». Φυσικά και η ΟΚΔΕ είχε και έχει πάντοτε σαν στόχο να δημιουργήσει μια προλεταριακή οργανωτική συγκρότηση, όπως, άλλωστε, θα πρέπει να είναι και ο στόχος κάθε επαναστατικής μαρξιστικής οργάνωσης. Όλα τα άλλα που γράφει ο N.T., λυπούμαστε, αλλά είναι συκοφαντίες και ακόμη χειρότερα σαχλαμάρες. (Π.χ. «…αντιμετώπιζε με κάποια καχυποψία, την είσοδο στην οργάνωση φοιτητών και διανοουμένων οι οποίοι θεωρούσε ότι προέρχονταν από πολιτικά ασταθή μικροαστικά στρώματα»[16] ή «…Μια μηχανιστική προσκόλληση στο γράμμα των κλασσικών μαρξιστικών κειμένων και όχι η δημιουργική αφομοίωσή τους».) Αν και από τα παραπάνω μπορεί κανένας να καταλάβει, θεωρούμε αναγκαίο να προσθέσουμε μερικά ακόμη: α) Από την 1η Συνδιάσκεψη της ΟΚΔΕ συμμετείχαν στη «ηγεσία» της φοιτητές, ήταν τα 3 από τα 6 μέλη. Στη συνέχεια και για πολλά χρόνια η πλειοψηφία ήταν αγωνιστές φοιτητές ή προερχόμενοι από το φοιτητικό κίνημα και μόνο με τα χρόνια, με ανάδειξη εργαζομένων μέσα από τις εργατικές παρεμβάσεις και με τη σταθεροποίηση μιας ηγεσίας θα αλλάξουν οι αναλογίες στην εκπροσώπηση στα ηγετικά όργανα της ΟΚΔΕ. β) Αν και είναι πασίγνωστο: Η ΟΚΔΕ, από όλες τις τροτσκιστές οργανώσεις (αλλά, λίγο-πολύ, και από συγγενικές ΔΕΑ, ΟΣΕ/ΣΕΚ κ.ά.) είναι η μόνη που έχει μια αξιόλογη και καταγραμμένη παρέμβαση στο φοιτητικό κίνημα[17] και δεν έλειψε ποτέ από κανένα φοιτητικό αγώνα (μικρό ή μεγάλο) από τη Μεταπολίτευση και μετά.

5. Το 3ο κεφάλαιο με τίτλο Η ΟΚΔΕ της μεταπολίτευσης και το εργατικό κίνημα, όπως και το 4ο με τον τίτλο Τα εργοστασιακά σωματεία της μεταπολίτευσης, όχι μόνο δεν παρουσιάζουν τίποτα το αξιόλογο, αλλά βρίθουν και πάλι ανακριβειών και λαθών σε ιστορικά γεγονότα, αν και είναι μια πολύ σημαντική περίοδος για τις πολιτικές εξελίξεις, για την ιστορία του εργατικού κινήματος, την ΟΚΔΕ και το σύνολο της άκρας και επαναστατικής αριστεράς. Δε θα ασχοληθούμε με αυτά που γράφει ο Ν.Τ., μια που δεν υπάρχει και κάτι άξιο λόγου.

α) Για τους πρώτους αγώνες στην τελευταία περίοδο της Χούντας, όπως και για τη εμφάνιση των εργατικών και εργοστασιακών επιτροπών (μετά τη Μεταπολίτευση, η τεράστια πλειοψηφία τους εξελίχθηκε σε Εργοστασιακά Σωματεία) δες Οι παρεμβάσεις της ΟΚΔΕ στο συνδικαλιστικό κίνημα… (σελ. 43 κ.έ.) και στο βιβλίο Η Εξέγερση του Πολυτεχνείου (σελ. 125, 188, 259 κ.ά.) των εκδόσεων Εργατική Πάλη. β) Οι πρώτοι αγώνες της Μεταπολίτευσης, που έγιναν κυρίως από τα εργοστασιακά σωματεία, είναι αυτοί που την χαρακτήρισαν την πρώτη περίοδο. Είναι γνωστό ότι στη δημιουργία των εργοστασιακών σωματείων (και γενικά των πρώτων εργατικών αγώνων) έπαιξαν σημαντικό –ή και καθοριστικό– ρόλο οι δυνάμεις της άκρας αριστερά και της «πλατιάς πρωτοπορίας», που είχε συμμετάσχει ή βγει από την Εξέγερση του Πολυτεχνείου. Η ΟΚΔΕ συμμετείχε με όλες της τις δυνάμεις στην οικοδόμηση εργοστασιακών σωματείων. Επιπλέον, μετά την απόφαση της Διεθνούς «Για στροφή στη Βιομηχανία», ένα μεγάλο μέρος μελών της ΟΚΔΕ στράφηκε προς τα εργοστάσια.

 

6. Το 5ο και τελευταίο κεφάλαιο με τίτλο Η υποχώρηση του εργατικού κινήματος και η ενοποίηση με το ΚΕΜ, πέρα από ότι επαναλαμβάνει πολλά που έχει γράψει στα προηγούμενα κεφάλαια, όπως «…τις αγκυλώσεις της ΟΚΔΕ…», «… για φοιτητές… και μικροαστικά στρώματα» κ.ά., οι ανακρίβειες, οι διαστρεβλώσεις και οι συκοφαντίες για την ΟΚΔΕ ξεπερνάνε ό,τι έχει γράψει σ’ όλα τα προηγούμενα κεφάλαια.[18] Πριν ασχοληθούμε με τα βασικά σημεία, που θίγονται σ’ αυτό το κεφάλαιο, να διευκρινίσουμε ότι είναι λάθος αυτό που αναφέρεται ότι υπήρξε ενοποίηση (… και με μια μικρότερη ομάδα, την ΚΔΕ –διάσπαση της ΕΔΕ). Δεν έγινε τέτοια ενοποίηση,[19] και η Κομμουνιστική Διεθνιστική Ένωση (ΚΔΕ) ήταν πολύ μεγαλύτερη οργάνωση από το Επαναστατικό Κομμουνιστικό Μέτωπο (ΚΕΜ) και με κοινωνική σύνθεση πολύ καλύτερη. Πολύ συνοπτικά για την «ενοποίηση» με το ΚΕΜ:

α) Το ΚΕΜ εμφανίστηκε γύρω στο 1976, όχι μετά την πτώση της δικτατορίας, και δεν υπήρχε παράλληλα με την ΟΚΔΕ, όπως γράφει ο Ν.Τ. Όλα τα μέλη της ηγετικής του ομάδας ήρθαν από την Ευρώπη (κυρίως Γαλλία και Βέλγιο) και δεν είχαν ποτέ προηγούμενα καμιά δράση στη Ελλάδα. Είναι τουλάχιστον υπερβολικός ο χαρακτηρισμός ότι «Ο ιδρυτικός του πυρήνας αποτελούνταν κυρίως από διανοούμενους και διανοούμενες».[20] Φυσικά δεν είχε κανένα σκοπό να ενταχθεί στην ΟΚΔΕ.

β) Ήταν ένα κατασκεύασμα της πλειοψηφίας της Διεθνούς ή του Λίβιο Μαϊτάν, ηγετικού στελέχους της Ενιαίας Γραμματείας, προκειμένου να «αλώσει» το ελληνικό τμήμα.[21] Για να το επιτύχει, «ένωσε» όλες τις τάσεις που υπήρχαν τότε στη Διεθνή (πλειοψηφικούς, μειοψηφικούς, μορενικούς κ.λπ.), ενάντια στην νεοεκλεγείσα ηγεσία της ΟΚΔΕ. Δεν έφταναν όλα αυτά. Πριν αρχίσει η «συνδιάσκεψη της ενοποίησης» θέλησαν να υποβιβάσουν σε «δόκιμα» δυο μέλη[22] της ΟΚΔΕ, πράγμα που δεν έγινε αποδεκτό και η ηγεσία της ΟΚΔΕ και σε ένδειξη διαμαρτυρίας απέσυρε τα ντοκουμέντα από τη «συνδιάσκεψη της ενοποίησης» και φυσικά αρνήθηκε να συμμετάσχει στην εκλογή του 25μελούς (!) Κεντρικού Οργάνου. Για την ιστορία, πρέπει να σημειώσουμε ότι μάλλον είχε δίκιο το σύνολο, σχεδόν, της εργατικής βάσης της ΟΚΔΕ, που είχε σοβαρές αντιρρήσεις για την «ενοποίηση». Πράγματι, σήμερα μπορούμε να πούμε, ότι ήταν σωστή εκείνη η άποψη και αν δεν είχε γίνει εκείνη η «ενοποίηση» –πράγμα απόλυτα εφικτό–, θα είχαν αποφευχθεί πολλά από τις «περιπέτειες και ταλαιπωρίες» και τα δεινά που ακολουθήσαν αργότερα και σε κάθε περίπτωση θα ήταν πολύ πολύ λιγότερα.

γ) Το «ηγετικό» σχήμα που κατασκεύασε ο Λ. Μαϊτάν διαλύθηκε μέσα σε ένα χρόνο,[23] εγκατέλειψε στο σύνολό του την οργάνωση –πράγμα μάλλον πρωτοφανές στην ιστορία του εργατικού και κομμουνιστικού κινήματος και του κινήματός μας (εκτός από έναν, τον γνωστό άγνωστο, που όμως έφυγε μετά από λίγο)–, με αποτέλεσμα η ΟΚΔΕ να υποστεί ένα σοβαρότατο πλήγμα,[24] που θα χρειαστούν αρκετά (όχι πολλά) χρόνια για να συνέλθει και λόγω της σταδιακής πτώσης του εργατικού κινήματος και της κρίσης της άκρας και επαναστατικής αριστεράς. Για τα παραπάνω δεν κάνει καμιά αναφορά ο ίδιος ο Λ. Μαϊτάν στο βιβλίο του,[25] γιατί ξέρει ότι έχει μεγάλη –καλύτερα: συντριπτική– ευθύνη και για δύο επιπλέον λόγους: 1) Γιατί οι επιπόλαιες και φραξιονιστικές του ενέργειες εξέθρεψαν και χάιδεψαν «φιλοδοξίες», «ηγετισμούς» ή και ανθρώπινες αδυναμίες και κατάστρεψε τις λίγες, είναι αλήθεια, πιθανότητες που υπήρχαν να επιτύχει η ενοποίηση. 2) Γιατί παρέσυρε (λόγω του μεγάλου κύρους που είχε, εξαιτίας της θέσης του) ένα μέρος μελών της ΟΚΔΕ να συνταχθούν με το μόρφωμα που κατασκεύασε.

δ) Μετά από όλα αυτά και ό,τι είχε ακολουθήσει, το Πολιτικό Γραφείο (Π.Γ.) της Ενιαίας Γραμματείας κάλεσε εμάς και τον γνωστό άγνωστο. Η πρόταση (εισήγηση Λ. Μαϊτάν) του Π.Γ., κάνοντας ότι δεν «καταλάβαινε» τι κατάσταση επικρατούσε μετά την αποχώρηση όλου του μορφώματος, που είχε κατασκευάσει ο εκπρόσωπός του, ήταν να δημιουργηθεί «ισότιμη επιτροπή» που, υποτίθεται, ότι θα οδηγούσε το τμήμα σε συνέδριο κ.λπ. Την δεχτήκαμε, αν και γνωρίζαμε ότι δε σήμαινε τίποτα – και πράγματι, ώσπου να επιστρέψουμε στην Αθήνα, ο γνωστός άγνωστος είχε φύγει, αν και λίγες ώρες νωρίτερα είχε δεχτεί την πρόταση του Π.Γ.

δ) Στη σελ. 53 στην τελευταία παράγραφο επανέρχεται ή καλύτερα επαναλαμβάνει το ίδιο λάθος για το κίνημα στα ΑΕΙ, «…το 1977, το φοιτητικό κίνημα είχε πλέον κυριαρχηθεί από τις φοιτητικές παρατάξεις των δυο ΚΚ και τις εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς», την απάντηση τη δώσαμε παραπάνω (ενότητα 4). Αυτό που χρειάζεται να πούμε εδώ είναι ότι αυτές οι εξελίξεις ανέκοψαν τη σημαντική παρέμβαση που είχε αναπτύξει η ΣΣΠ, που ουσιαστικά τη διέλυσαν πριν ακόμη το τελευταίο πλήγμα με την αποχώρησή τους κ.λπ.

7. Ο Ν.Τ. τελειώνει το κατάπτυστο άρθρο γράφοντας και πάλι ανακρίβειες ή όπως φαντάζεται ότι εξελίχθηκαν τα πράγματα «…η γκρίνια και οι αλληλοκατηγορίες, οι σταδιακές ατομικές αποχωρήσεις και, τελικά, οι διαδοχικές διασπάσεις. Θα χρειαστούν περίπου δέκα χρόνια, ώστε διεργασίες συσπειρώσεων και ενοποιήσεων των εκτός ΟΚΔΕ τεταρτοδιεθνιστών να οδηγήσουν στη δημιουργία του Σπάρτακου, της πρώτης περιόδου». Πως εξελίχθηκαν τα πράγματα:

α) Φυσικά, η κατάσταση που δημιουργήθηκε μετά τα όσα συνέβησαν με την «ενοποίηση», την συμπεριφορά του Λ. Μαϊτάν, αλλά και της υπόλοιπης ηγεσίας της Διεθνούς (με εκπρόσωπό της το υποκείμενο Ζιλμπέρ Ατσκάρ (ψευδώνυμο Σαλάχ Ζαμπέρ), που θα έρθει πολλά χρόνια αργότερα το 1986), επόμενο ήταν να υπάρξουν και απογοητεύσεις και αποχωρήσεις. Προφανώς, ο Ν.Τ. το γράφει αυτό, όχι ότι δεν ξέρει ότι, δυστυχώς, στις οργανώσεις του εργατικού κινήματος υπάρχουν πολλές απογοητεύσεις, αποχωρήσεις και διασπάσεις – αν δεν το ξέρει, ας κοιτάξει γύρω του. Το γράφει μόνο και μόνο γιατί νομίζει ότι με αυτό τον τρόπο θα πει –επαναλαμβάνοντας τις γνωστές συκοφαντίες των σταλινικών και γενικά των εχθρών του επαναστατικού μαρξισμού/τροτσκισμού– ακόμη ένα άθλιο ψέμα για την ΟΚΔΕ. Μέχρι και το 1986, δεν υπήρξε καμιά διάσπαση (είναι η μόνη στα πάνω από 50 χρόνια ζωής της οργάνωσης, πράγμα που δείχνει ορισμένα πράγματα, έχοντας μια αμυδρή εικόνα τι έγινε είτε στις οργανώνεις και τα κόμματα στην χώρα μας και παγκόσμια), αλλά αντίθετα επιστροφή ενός σημαντικού αριθμού παλαιών αγωνιστών, ιδιαίτερα μετά μια «ενωτική πρωτοβουλία», που είχε αναλάβει η ΟΚΔΕ το 1981 – την οποία σαμποτάρισε με τον πιο χυδαίο τρόπο ο γνωστός άγνωστος.

β) Επιπλέον, όπως αναφέρθηκε (ενότητα 4, σημεία 5 & 6), η οργάνωση θα παίξει σημαντικό ρόλο στην δημιουργία των Φοιτητικών Συσπειρώσεων και στην προετοιμασία και στις συγκρούσεις του Πολυτεχνείου 1980, με τους δυο νεκρούς.

γ) Γύρω στο 1982, η ΟΚΔΕ[26] θα κερδίσει δυο σημαντικές ομάδες κυρίως φοιτητών αγωνιστών (Αθήνα και Θεσσαλονίκη), και θα αρχίσει η οικοδόμηση, εκ νέου, της ΟΚΔΕ, ξεπερνώντας σχετικά γρήγορα την κρίση των προηγούμενων ετών και μάλλον γρηγορότερα από τις άλλες οργανώσεις της άκρας και επαναστατικής αριστεράς.

δ) Η ΟΚΔΕ θα αναπτυχθεί με γρήγορα βήματα και νέοι σύντροφοι θα εκλεγούν στην ΚΕ (ήταν μάλιστα η πλειοψηφία) – και βέβαια όλοι οι παλιοί σύντροφοι, όπως ήταν φυσικό, χαίρονταν γι’ αυτό. Τότε (1986), μια κλίκα δυο άθλιων υποκειμένων προχώρησε σε απαράδεκτες συκοφαντίες και λασπολογίες ενάντια σε μέλη της οργάνωσης.[27] Η ΚΕ επέβαλε, όπως ήταν φυσικό, ποινές είναι αλήθεια όχι πολύ αυστηρές – απομάκρυνε από την οργάνωση τον έναν από αυτούς. Εντελώς απροσδόκητα έτρεξε να τους υπερασπιστεί η Εξελεγκτική Επιτροπή και επιπλέον να ζητήσει έκτακτη Συνδιάσκεψη,[28] ξεπερνώντας τις αρμοδιότητές της και το Καταστατικό της Οργάνωσης. Φυσικά, η ΚΕ αρνήθηκε να υποκύψει σ’ έναν ωμό εκβιασμό, όχι γιατί φοβήθηκε ότι θα «έχανε» την έκτακτη Συνδιάσκεψη, αλλά γιατί η οργάνωση θα διαλύονταν, μια που ήταν βέβαιο ότι θα αποχωρούσαν όλοι οι νέοι. Παρ’ όλα αυτά η ΕΕ επέμενε, και όχι μόνο αυτό, αλλά προχώρησε, και σε μια παρασυναγωγή, την οποία ονόμασε έκτακτη «Συνδιάσκεψη», και πήγε και ενώθηκε με εκείνους που έφτυνε χθες, κάποιους (τεταρτοδιεθνιστές που λέει και ο Ν.Τ.) που τότε εξέδιδαν το περιοδικό Μαρξιστική Συσπείρωση. Αρωγός σε όλα αυτά η ηγεσία της Διεθνούς και ο εκπρόσωπος που έστειλε στη χώρα μας, το άθλιο υποκείμενο της Σαλάχ Ζαμπέρ.[29] Είναι βέβαιο ότι αυτό το υποκείμενο καθοδήγησε (από μόνοι τους είναι βέβαιο ότι δε θα τολμούσαν) τη φασιστικού τύπου ενέργεια της εισβολής, τη Νύχτα της 5ης Οκτωβρίου 1986, όπου: «…στα γραφεία της οργάνωσής μας, αφού παραβίασε τις πόρτες και έκλεψε, λεηλάτησε και κατέστρεψε σχεδόν τα πάντα. Από τα αρχεία της οργάνωσης… μέχρι τα πανό και τα μολύβια»… «Τόση είναι η δειλία της, ώστε προέβηκε σ’ αυτήν την πράξη νύχτα, όταν γνώριζε ότι δε θα ήταν κανένας αλλά κυρίως επειδή είχε εξασφαλισμένο το ‘ατιμώρητο’, μια και εμείς δεν καταφεύγουμε στην αστική δικαιοσύνη και το κράτος της».[30] Αργότερα, πολλοί, που με τον ένα ή τον άλλο τρόπο είχαν συμμετάσχει σ’ αυτές τις αθλιότητες και φασιστικές πράξεις, δέχτηκαν ότι είχαν κάνει τρομερά λάθη, αλλά ήταν πολύ αργά για δάκρυα για να συγχωρεθούν αυτές οι πράξεις, έστω και αν δε συμμετείχαν στην εισβολή στα γραφεία.[31]

ε) Ο απεσταλμένος που στείλαμε στη Διεθνή για να καταγγείλει όλα αυτά, δυστυχώς αντιμετωπίστηκε με αδιαφορία και εχθρότητα, πράγμα που στοίχισε στον νεαρό σύντροφο που, κατανοητό, έβλεπε με σεβασμό και θαυμασμό τους ηγέτες, ανάμεσα στους οποίους ήταν και ο Ε. Μαντέλ.

8. Μετά από αυτά τα από κάθε άποψη θλιβερά γεγονότα, θα αρχίσει μια νέα προσπάθεια οικοδόμησης της ΟΚΔΕ (της «νέας» ΟΚΔΕ), είναι αλήθεια μέσα από αφάνταστες δυσκολίες. Με λίγα χρήματα που δανειστήκαμε από διάφορους συντρόφους άλλων οργανώσεων «σουλουπώσαμε» κάπως τα κατεστραμμένα γραφεία, αναδιοργανώσαμε την οργάνωση, βάλαμε σε λειτουργία τις παρατάξεις και γενικά τη λειτουργία της οργάνωσης, βγάλαμε την εφημερίδα Εργατική Πάλη αμέσως κ.λπ. Τα αποτελέσματα θα είναι θεαματικά:

α) Η ΟΚΔΕ θα γνωρίσει μια μεγάλη ανάπτυξη και θα ξεπεράσει τα προηγούμενα δεδομένα – ίσως περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη ιστορική περίοδο.

β) Θα παίξει τον κύριο ρόλο –μέσω της συνδικαλιστικής παράταξης– στη δημιουργία νέων σωματείων (Vodafone, Wind/ΤΙΜ, Σωματείο Μισθωτών Εκπαιδευτικών Θεσσαλονίκης (ΣΜΕΘ), Αποκλειστικών νοσοκομείων, Vantage) και σημαντικό ρόλο στη δημιουργία πολλών άλλων,[32] μεταξύ των οποίων στον Σύλλογο Αδιόριστων Εκπαιδευτικών και στο Σωματείο Μισθωτών Τεχνικών (ΣΜΤ). Θα συμμετάσχει σ’ όλους τους μεγάλους αγώνες (απεργία εκπαιδευτικών 1997, κατάργηση της επετηρίδας (1997-1998),[33] ιστορική διαδήλωση του 1992 για τους απεργούς στις Αστικές Συγκοινωνίες (ΕΑΣ),[34] στις απεργιακές κινητοποιήσεις ενάντια στα μνημόνια, στο κίνημα των Αγανακτισμένων κ.λπ.). Τέλος, αξίζει: 1) Να αναφερθούν οι εμβληματικοί αγώνες στη μεγάλη επιχείρηση Χατζηγεωργίου, στο Banquet, στου Χατζή κ.ά., οι επιτυχημένες προσπάθειες αυτοδιαχείρισης στη BARΘELONIKA, στα Applebee’s . 2) Μετά από μια ορισμένη περίοδο, είχε πάνω από 10 εκλεγμένους στις Διοικήσεις μεγάλων Σωματείων ή Συλλόγων και αντιπροσώπους στα ΕΚ Αθηνών, Θεσ/νίκης και από το 2024 των Ιωαννίνων. 3) Η προώθηση επιτροπών αγώνα και άλλες μορφές αυτοοργάνωσης σε κάθε μεγάλη κινητοποίηση ή αγώνα, σε πολλές περιπτώσεις με πολύ μεγάλη επιτυχία.

γ) Θα κλείσουμε αυτή τη μικρή αναφορά στη συμβολή, δράση και παρουσία της ΟΚΔΕ στο εργατικό και κομμουνιστικό κίνημα αναφέροντας έξι ακόμη παρεμβάσεις και ενέργειες: 1) Την κατάληψη του Υπουργείου Βορείου Ελλάδας. 2) Τη συμμετοχή στο Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Φόρουμ (είμασταν παρόντες σε αρκετές εκδηλώσεις/διαδηλώσεις σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες/πόλεις ανάμεσα στις οποίες και στη Γένοβα) και κυρίως στο Ελληνικό, όπου συμμετείχε στη οικοδόμησή του, στις εκδηλώσεις/διαδηλώσεις σ’ όλες στις πόλεις, αρχίζοντας από το Ναύπλιο. 3) Στη Θεσσαλονίκη, όπου έγινε η σύνοδο κορυφής της ΕΕ το 2003, συμμετείχε ενεργά στη μεγάλη διαδήλωση, στις συγκρούσεις στη Χαλκιδική (συνεδρίαζαν οι ηγέτες των ευρωπαϊκών χωρών στο γνωστό ξενοδοχείο Πόρτο Καρράς). Οργάνωσε συζητήσεις στο ΑΠΘ με μεγάλη επιτυχία. 4) Βοήθησε έμπρακτα όποιον αγωνιστή, σωματείο εργαζομένων, κίνημα κ.ά. είχε ανάγκη από αλληλεγγύη για τον αγώνα του, είτε γιατί διώκονταν από το αστικό κράτος. 5) Από το 2012, η ΟΚΔΕ συμμετέχει ανελλιπώς σ’ όλες τις Βουλευτικές,[35] Ευρωβουλευτικές και Δημοτικές εκλογές σε δυο μεγάλους δήμους (Γαλάτσι στην Αθήνα, Αμπελόκηποι στη Θεσσαλονίκη, όπου εκλέγει σταθερά και έναν δημοτικό σύμβουλο). 6) Η ΟΚΔΕ προσπαθεί να δημιουργήσει γύρω της ένα ηθικό μέτωπο των εργαζομένων απέναντι στην ηθική, πνευματική κ.λπ. σαπίλα και σήψη της αστικής τάξης και του καπιταλιστικού συστήματος με (πολύ συνοπτικά): α) το να πολεμάει την αστική ιδεολογία σε όποια μορφή και εμφανίζεται στις διάφορες εποχές (π.χ. σήμερα με τον νεοφιλελευθερισμό, τη Woke κουλτούρα[36] κ.ά.), β) το να υποστηρίζει και να παλεύει για το δίκιο και την απελευθέρωση των εργαζομένων και όλων των εκμεταλλευόμενων, των καταπιεσμένων, των αδικημένων, γ) το να διαδίδει τις κομμουνιστικές αρχές, δ) τα ιδεολογικά και πολιτικά ακτίφ με τη συμβολική ονομασία «Μαρξιστικό Σχολείο», δύο φορές το χρόνο, ε) το να προωθεί το πρότυπο της κοινωνίας το οποίο οραματίζεται και για το οποίο παλεύει. Αυτό όσο το δυνατό έμπρακτα: 1) με τη προώθηση του καλού λογοτεχνικού βιβλίου κ.ά., 2) με τις παρακολουθήσεις συλλογικά καλών θεατρικών και κινηματογραφικών παραστάσεων (και δικές μας), 3) με την οργάνωση κάθε καλοκαίρι του αυτοοργανωμένου κάμπινγκ μας, 4) με την οργάνωση συλλογικών κουζινών, 5) την προώθηση στα σωματεία, συλλόγους και κάθε μορφή αυτοοργάνωσης όπου βρισκόμαστε, εκδηλώσεων και ενέργειων που έχουν σαν στόχο να ενισχύσουν την ενότητα, την αλληλεγγύη και τη μαχητικότητα των εργαζομένων και της νεολαίας, 6) με το να δίνει στους εργαζόμενους, νέους και νέες που έρχονται σε επαφή μαζί της αξιοπρέπεια και ταυτότητα.

9. Αφήσαμε τελευταία τη συμβολή της ΟΚΔΕ στις πολιτικές, προγραμματικές, ιδεολογικές αναλύσεις και επεξεργασίες,[37] όχι γιατί είναι περιορισμένες και φτωχές –ισχύει το αντίθετο–, όπως τις προσπάθειες οικοδόμησης του παγκόσμιου κόμματος της σοσιαλιστικής επανάστασης, για να δείξουμε σε ξεχωριστό κεφάλαιο την ιδιαίτερη συμβολή της οργάνωσής μας. Συνοπτικά:

α) Θα αναλύσει (κείμενα, μπροσούρες κ.ά.) για τον ελληνικό καπιταλισμό και γιατί είναι εξαρτημένος και γιατί είναι λάθος οι απόψεις (από τη δεκαετία του ’90) πολλών οργανώσεων της Άκρας Αριστεράς (ΣΕΚ, ΔΕΑ, ΝΑΡ, ομάδα γύρω από το περιοδικό Θέσεις) –είναι αλήθεια χωρίς σοβαρά επιχειρήματα– και λίγο αργότερα από το 19ο συνέδριο και το ΚΚΕ, που χαρακτήρισε τον ελληνικό καπιταλισμό ιμπεριαλισμό. Η ΟΚΔΕ πολέμησε τις θέσεις και απόψεις για τον ιμπεριαλιστικό χαρακτήρα του ελληνικού καπιταλισμού, άλλωστε η πραγματικότητα της διαρκούς υποχώρησης και χρεοκοπίας ανάγκασε και τους υποστηρικτές αυτών των απόψεων –έστω και σιωπηρά– να τις εγκαταλείψουν.

β) Θα αναλύσει/πολεμήσει τη σταλινική, αντιλενινιστική θεωρία του Κρατικομονοπωλιακού Καπιταλισμού (ΚΜΚ), που αποτέλεσε τη βάση για το Αντιιμπεριαλιστικό Αντιμονοπωλιακό Δημοκρατικό Μέτωπο (ΑΑΔΜ), γιατί, ανάμεσα σε πολλά άλλα: 1) Υποκαθιστά τη μαρξιστική θεωρία της πάλης των τάξεων, τους νόμους κίνησης του καπιταλισμού, τη μαρξιστική ανάλυση των δομικών χαρακτηριστικών της εξουσίας του κεφαλαίου, με ένα απλουστευτικό σχήμα που αντιλαμβάνεται τον καπιταλισμό ως «εξουσία των μονοπωλίων» και το καπιταλιστικό κράτος ως εργαλείο στα χέρια των μονοπωλίων. 2) Αποσπά αυθαίρετα τον ιμπεριαλισμό και τα μονοπώλια από τον καπιταλισμό. 3) Χωρίζει με σινικά τείχη την αντιιμπεριαλιστική πάλη από την αντικαπιταλιστική. Τη θεωρία του ΚΜΚ ή τουλάχιστον την ορολογία την ανέφεραν σχεδόν όλες οι οργανώσεις της Άκρας Αριστεράς. Ακόμη και σήμερα –αν και πολύ λιγότερο– κάποιες την αναφέρουν, μάλλον σαν ορολογία.

γ) Για την ιστορία και όχι μόνο να αναφέρουμε, ότι η ΟΚΔΕ πολέμησε εξίσου και τις αντιμαρξιστικές απόψεις του ΚΚΕ και των μαοϊκών και σταλινικών οργανώσεων περί εξάρτησης, μια που την ταυτίζουν με την «υποτέλεια» ή την «υποδούλωση» σε «ξένους» ή στους «ιμπεριαλιστές» και όχι σαν εξάρτηση από την παγκόσμια καπιταλιστική αγορά, ως εξυπηρέτηση των συμφερόντων του ελληνικού καπιταλισμού (και της αστικής τάξης) μέσα από την εξυπηρέτηση των γενικών συμφερόντων του ιμπεριαλισμού.

δ) Η ΟΚΔΕ πάλεψε θεωρητικά, πολιτικά και πρακτικά για να δείξει ότι ο Σοσιαλισμός δεν έχει καμιά σχέση με τις μονοκομματικές σταλινικές δικτατορίες. Και κυρίως ότι ο Σοσιαλισμός που θέλει και για τον οποίο παλεύει θα είναι μια πλουραλιστική εργατική δημοκρατία, όπου θα λειτουργούν ελεύθερα όχι μόνο τα εργατικά κόμματα αλλά και αλλά κόμματα που δέχονται το σοβιετικό σύνταγμα.[38] Ακόμη και σήμερα – δυστυχώς– καμιά από τις οργανώσεις της Άκρας Αριστεράς δεν έχει ξεκαθαρίσει την άποψή της πάνω στο θέμα, παρά την κρισιμότητα του θέματος ειδικά μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ και των υπόλοιπων χωρών του λεγόμενου «υπαρκτού σοσιαλισμού». Τα λίγα μικρά βήματα που έχουν γίνει προς αυτήν την κατεύθυνση, δεν αρκούν. Όσο για το ΚΚΕ παραμένει να υποστηρίζει και να οραματίζεται τα δικτατορικά σταλινικά καθεστώτα.

ε) Η εξεργασία της τακτικής του Ενιαίου Εργατικού Μετώπου (Ε.Μ.)[39], και της κορωνίδας του, της Κυβέρνηση των Εργαζομένων, σαν απαραίτητες προϋποθέσεις, για την ενότητα 1) των διαφόρων στρωμάτων της εργατικής τάξης, 2) της εργατικής τάξης με τα ενδιάμεσα κοινωνικά στρώματα. Και βέβαια για την κοινή δράση των εργατικών κομμάτων και οργανώσεων για κοινούς στόχους και για το σοσιαλισμό.

στ) Από την αρχή της Μεταπολίτευσης φρόντισε να εκδίδει (εφημερίδες, περιοδικά, μπροσούρες, βιβλία κ.ά.) για να ενημερώνει για την ταξική πάλη σ’ όλο τον κόσμο και στην χώρα μας, να μορφώνει τους εργαζόμενους, τα φτωχά λαϊκά στρώματα και τη νεολαία με βάση τον διαλεκτικό υλισμό, τον μαρξισμό, όπως και για διάφορα άλλα θέματα που αφορούν το εργατικό κίνημα, την ιστορία και την πάλη του… την κουλτούρα κ.ά.

ζ) Η οργάνωσή μας πάλεψε με όλες της τις δυνάμεις για την οικοδόμηση της 4ης Διεθνούς στη χώρα μας και όχι μόνο. Αντιτάχθηκε σε όλες τις ρεφορμιστικές παρεκκλίσεις και μετά το 15ο Παγκόσμιο Συνέδριο και την αλλαγή του καταστατικού θα διαχωρίσει τη θέση της και θα πάψει να θεωρείται τμήμα της. Σήμερα είμαστε πολέμιοι, γιατί αυτό στο οποίο έχει εξελιχθεί η άλλοτε Ενιαία Γραμματεία, είναι ένα σοσιαλδημοκρατικό μόρφωμα. Ωστόσο, παλεύουμε όσο μπορούμε για την οικοδόμηση του παγκόσμιου κόμματος της σοσιαλιστικής επανάστασης, της 4ης Διεθνούς.

η) Πρόσφατα, οι εκδόσεις Εργατική Πάλη κυκλοφόρησαν το βιβλίο των συντρόφων Σταύρου Σκεύου και Χάρη Μάργαρη ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΣΗ – Ο Ελληνικός Καπιταλισμός από την Κρίση στην Παρακμή – Εργατικό Κίνημα και Αγώνες,  που εξετάζει: 1) Την εξέλιξη του ελλ. καπιταλισμού από τη Μεταπολίτευση μέχρι τις μέρες μας. 2) Τον ρόλο της αστικής τάξης και των αστικών πολιτικών δυνάμεων. 3) Τον ρόλο των ρεφορμιστικών κομμάτων (ΚΚΕ και ΚΚΕ εσ. και όλων των κατοπινών μετασχηματισμών του). 4) Την πολιτική διαδρομή του ΣΥΡΙΖΑ μέχρι τη μετάλλαξή του σε μνημονιακό κόμμα και την ουσιαστική διάλυσή του. 5) Την εξέλιξη του συνδικαλιστικού εργατικού κινήματος σε όλη αυτήν την περίοδο. 6) Τους αγώνες των εργαζόμενων, των λαϊκών στρωμάτων και της νεολαίας. 7) Τον ρόλο της άκρας και επαναστατικής αριστεράς στις πολιτικές και κοινωνικές εξελίξεις και στο εργατικό κίνημα.

Ήδη επεξεργάζεται, με τους ίδιους περίπου τομείς ανάλυσης, η περίοδος από Β΄ΠΠ μέχρι τη Μεταπολίτευση. Και τα δύο έργα εντάσσονται σε μια προσπάθεια να υπάρξει μια συνέχεια και ενότητα με το έργο του Π. Πουλιόπουλου.

10. Η ΟΚΔΕ είναι «προϊόν» της ταξικής πάλης, της μακράς ιστορίας του κινήματός μας και αποτελεί ένα μικρό αλλά συστατικό τμήμα του εργατικού και κομμουνιστικού κινήματος. Η «φιλοδοξία» της είναι μόνο μία, να βοηθήσει όσο μπορεί την εργατική τάξη στον αγώνα της ενάντια στην καπιταλιστική βαρβαρότητα. Σ’ αυτήn την καθημερινή της πάλη, ιδεολογική, πολιτική και πρακτική, θέλει να πείσει τους αγωνιστές του εργατικού κινήματος και μ’ αυτόn τον τρόπο να οικοδομήσει μια στέρεη επαναστατική οργάνωση των εργαζομένων. Φυλακές, εξορίες, διώξεις, συκοφαντίες δεν την εμπόδισαν ούτε στιγμή να σκέπτεται πολιτικά, να λειτουργεί δημοκρατικά και να προσφέρει ιδεολογικά, προγραμματικά και πρακτικά, γιατί αυτό είναι το καθήκον μιας οργάνωσης του εργατικού και επαναστατικού κινήματος. Αφήνει σε άλλους τοn ρόλο του «από καθέδρας καθηγητή» και της αρνητικής προσφοράς.

Σωφρόνης Παπαδόπουλος 15/2/2026

[1] Θα κυκλοφορήσει και η ιστορία ΟΚΔΕ της Μεταπολίτευσης από τις εκδόσεις Εργατική Πάλη, όπως κυκλοφόρησε για την περίοδο 1920-1934 και σύντομα για την περίοδο 1930-1945.

[2] Ένα μικρό κομμάτι πήγε στο ΠΑΣΟΚ και αργότερα κάποιοι συγκεντρώθηκαν γύρω από το πολύ μικρό φυλλάδιο Ενότητα, χωρίς ουσιαστική δράση στο κίνημα και στο κίνημά μας.

[3] Δε θα εξετάσουμε εδώ όλους τους λόγους αυτών των διασπάσεων. Πέρα από τη διάσπαση της ΕΔΕ, που είχε έναν προσανατολισμό προς τη Διεθνή Επιτροπή, το βέβαιο είναι ότι ο λεγόμενος «παμπλισμός» και η εισοδιστική τακτική του ΚΔΚΕ έπαιξαν σημαντικό ρόλο.

[4] Σ’ αυτή την προσπάθεια πρέπει να αναφερθεί η μηνιαία επιθεώρηση τέχνης και επιστήμης, Ο Διανοούμενος, που εξέδιδε ο Στέφανος Χατζημιχελάκης.

[5] Μετά τις δυο μαοσταλινικές οργανώσεις ΕΚΚΕ και ΚΚΕ (μ-λ).

[6] Ιδρύθηκε κατά τη διάρκεια της δικτατορίας, αποτελώντας μία από τις οργανώσεις με προσανατολισμό στην εργατική τάξη. Στην ίδρυσή της έπαιξαν ρόλο αρκετά μέλη, που προέρχονταν από το ΚΔΚΕ.

[7] Ιδρύθηκε μετά τη Μεταπολίτευση, αποτελώντας μια από τις πιο βραχύβιες οργανώσεις της άκρας αριστεράς με προσανατολισμό το Βιετναμικό ΚΚ και τον Χο Τσι Μινχ. Και στην ίδρυση του ΕΛΕΚ συμμετείχαν κάποια μέλη, που προέχονταν από το ΚΔΚΕ.

[8] Η ΕΔΕ θα ξεφουσκώσει πολύ γρήγορα και ιδιαίτερα μετά τη διάσπαση της Κομμουνιστικής Διεθνιστικής Ένωσης / ΚΔΕ, τον Γενάρη του 1976.

[9] Αυτή η νέα προγραμματική τακτική θα υιοθετηθεί στο 9ο Παγκόσμιο Συνέδριο της 4ης Διεθνούς (Απρίλιος 1969) και 10ο (Φεβρουάριος 1974).

[10] Για τη στρατηγική και το πρόγραμμα της ΟΚΔΕ, δες: ΓΙΑ ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ – Οι διαφορές της Ο.Κ.Δ.Ε. με τα ρεφορμιστικά κόμματα και τις οργανώσεις της Άκρας Αριστεράς, εκδ. Εργατική Πάλη (Αθήνα 2021, βελτιωμένη έκδοση).

[11] Δεχόταν κάποιες μαοϊκές θέσεις, δεν ήταν σταλινική.

[12] Σύντομα θα εκδοθεί από τις Εκδόσεις Εργατική Πάλη, βιβλίο που να αναφέρεται στην Προσφορά των τροτσκιστών στις Τέχνες και τα γράμματα.

[13] Πλήρη στοιχεία για τη δημιουργία και εξέλιξη των Φ.Σ. υπάρχουν στο Οι παρεμβάσεις της ΟΚΔΕ (Σοσιαλιστικής Σπουδαστικής Πάλης) στο φοιτητικό κίνημα, εκδ. Εργατική Πάλη (Αθήνα 2020).

[14] Χαρακτηριστικό είναι το πρωτοσέλιδο άρθρο του Ριζοσπάστη της 8/12/1979: «Οι κομμουνιστές φοιτητές, μαζί με την πλειοψηφία του δημοκρατικού φ.κ. είναι κατηγορηματικά αντίθετοι με τη χρησιμοποίηση, στις σημερινές συνθήκες, τέτοιων μορφών πάλης. Λένε ΟΧΙ στις καταλήψεις, γιατί δε βοηθούν σήμερα τους αγώνες ενάντια στον αντιδραστικό ν. 815. Η χρησιμοποίηση τέτοιων μορφών πάλης απομονώνει κι αποσυνδέει το φ.κ. από τους φυσικούς συμμάχους του. Δημιουργεί προσχήματα για να συκοφαντηθεί στην κοινή γνώμη το φοιτητικό κίνημα. Εξυπηρετεί αντικειμενικά, έστω και αν δεν το κατανοούν μερικοί φοιτητές που παρασύρονται, την κυβερνητική πολιτική».

[15] Ονόματα σχολών και φοιτητών που επεμβαίναν εκείνα τα χρόνια (για να λείψουν οι χύμα αερολογίες) στο Οι παρεμβάσεις της ΟΚΔΕ (Σοσιαλιστικής Σπουδαστικής Πάλης) στο φοιτητικό κίνημα, εκδ. Εργατική Πάλη, σελ. 107-108 (Αθήνα 2020).

[16] Είναι ντροπή να γράφονται τέτοια πράγματα, χωρίς κάποια στοιχειώδη αναφορά σε κάποιο κείμενο. Η ΣΣΠ (η φοιτητική παράταξη που συνδέεται με την ΟΚΔΕ) έχει κυκλοφορήσει πάνω από 10 πολυσέλιδες μπροσούρες, που αναφέρονται στο πανεπιστήμιο, στους φοιτητές, στο φοιτητικό κίνημα – μπορεί να αναφέρει κάτι (έστω και υπαινιγμό ή που να προκύπτει) ο Ν.Τ., που να δικαιολογεί την άποψή του; Μήπως σε κάποια από απόφαση από τις 24 Συνδιασκέψεις της ΟΚΔΕ; μήπως σε κάποια από τις αρκετές μπροσούρες γενικά για την εκπαίδευση και τους μαθητές; μήπως στα εκατοντάδες προγράμματα και προκηρύξεις της ΣΣΠ; μήπως σε άρθρα της Εργατικής Πάλης και παλαιότερα του Μαρξιστικού Δελτίου;

[17] Στις φοιτητικές εκλογές του 2025 η ΣΣΠ κατέβηκε σε 33 σχολές πανελλαδικά (από 30 το 2024), εξέλεξε 23 στα ΔΣ των συλλόγων και έχει απόλυτη ή σχετική πλειοψηφία 3-4 φοιτητικούς συλλόγους.

[18] Πρόκειται πραγματικά για συκοφαντίες ή μυθεύματα αυτά που γράφει ο Ν.Τ. (σελ. 52) για το φεμινιστικό κίνημα: «…δε γίνονταν απόλυτα κατανοητοί και μάλλον δεν άγγιζαν, ή αντιμετωπίζονταν ακόμη και με καχυποψία από τους αγωνιστές και τις αγωνίστριες της εργατικής τάξης οι οποίοι στελέχωναν την ΟΚΔΕ…». Η ΟΚΔΕ ήταν από τις πρώτες οργανώσεις στη χώρα μας (αν όχι η πρώτη), που ασχολήθηκε πραγματικά μ’ αυτό το κίνημα και για τους επιπλέον λόγους επειδή είχε αγωνιστές και αγωνίστριες της εργατικής τάξης …και σε μεγάλο βαθμό προσκολλημένους στο γράμμα των κλασικών μαρξιστικών κειμένων.

[19] Όταν γραφτεί η ιστορία της ΟΚΔΕ, θα γραφτούν συνοπτικά και οι λόγοι. Πάντως, η μη ενοποίηση θα έχει ολέθρια αποτελέσματα γι’ αυτήν την οργάνωση, τόσο οργανωτικά όσο και κυρίως πολιτικά. Πολιτικά θα εξελιχθεί σε μια εθνικιστική και εξτρεμιστική ρατσιστική ομάδα γύρω από ένα πρόσωπο.

[20] Η ηλικία αυτού του «ιδρυτικού πυρήνα» ήταν μεταξύ 25-35 χρόνων, πράγμα που σημαίνει ότι ο χαρακτηρισμός είναι τουλάχιστον υπερβολικός. Επίσης, ούτε το ότι είχαν σπουδάσει σε καλά σχολεία του εξωτερικού, σημαίνει ότι ήταν και διανοούμενοι και διανοούμενες. Γενικά, ο Ν.Τ. χρησιμοποιεί όρους χωρίς να ξέρει ή να μπερδεύει τη σημασία τους. Π.χ. χρησιμοποιεί για την ΟΚΔΕ, για την ηγεσία της τον όρο προλεταριακή ηγεσία επειδή κάποιοι ήταν εργάτες ή γιατί, επέλεξαν να γίνουν εργάτες.

[21] Οι ίντριγκές τους ενάντια στην ΟΚΔΕ ήταν τόσο εξόφθαλμες, ώστε στη συζήτηση που έγινε στα γραφεία (τότε Κεραμικού 28) προκάλεσαν την οργή σχεδόν όλων των μελών, που εκδηλώθηκε με διάφορους αρκετά γκροτέσκους τρόπους.

[22] Ο ένας ήταν ο αείμνηστος Κλεάνθης Δεπαπής, παλιό ηγετικό στέλεχος της ηρωικής ομάδας οικοδόμων (είχε καταδικαστεί για τη θρυλική απεργία των οικοδόμων το 1960-61), που επανήρθε στην ΟΚΔΕ λόγω της «ενοποίησης». Ο άλλος (γιατί λέει δεν είχε συμπληρώσει τους τρεις μήνες δοκιμασίας, που προέβλεπε το καταστατικό) ήταν ο σύντροφος που στα κατοπινά χρόνια θα εξελιχθεί σε μια ηγετική προσωπικότητα του χώρου της άκρας και επαναστατικής αριστεράς.

[23] Για τη διάλυση του μορφώματος που είχε κατασκευάσει ο Λ. Μαϊτάν, φαίνεται ότι έπαιξε σημαντικό ρόλο, πέραν όλων των άλλων, το γεγονός ότι έκαναν πρόταση (η πρώην «ηγετική ομάδα» του ΚΕΜ) –σύμφωνα με απόλυτα εξακριβωμένη πραγματική πληροφορία– για διαγραφή της παλιάς ηγεσίας της ΟΚΔΕ (είχε δημιουργήσει την Προλεταριακή Μαρξιστική Τάση, ΠΜΤ), πρόταση που ξύπνησε συνειδήσεις παλιών μελών της οργάνωσης.

[24]  Πριν από αυτό το πλήγμα, που επέφερε η αιφνίδια αποχώρησή τους, είχαν καταφέρει να διαλύσουν τις παρατάξεις επέμβασης στο κίνημα και κυρίως τη συνδικαλιστική παράταξη, που είχε ήδη αναπτύξει σημαντικές παρεμβάσεις σε διάφορους κλάδους εργαζομένων. Στο εξής οι επεμβάσεις θα γινόταν σαν ΟΚΔΕ (όπως γινόταν στη Γαλλία, όπως έλεγαν). Πέρα από τις ανοησίες που έλεγαν και επαναλάμβαναν ξερά για τη Γαλλία, έγινε μια ενδιάφερα συζητήση από τη μεριά αποκλειστικά της ηγεσίας της ΟΚΔΕ και της ΣΣΚ. Γι’ αυτόν τον λόγο, υποτίθεται, ότι και οι πυρήνες διαμορφώθηκαν με βάσει το επάγγελμα.

[25] Λίβιο Μαϊτάν, Αναμνήσεις ενός κριτικού κομμουνιστή – Για μια ιστορία της 4ης Διεθνούς, εκδ. Εργατική Πάλη (Αθήνα 2021), σελ. 385. Πάντως, στο τέλος του βιβλίου του, Αναμνήσεις… σελ. 551, προφανώς επειδή έγινε γνωστό τι είχε γίνει με τα κατορθώματά του στην Αθήνα, γράφει με περισσή «κακία» και χωρίς ντροπή: «Στην Ελλάδα διεξήχθη ένα συνέδριο ενοποίησης, αλλά το αποτέλεσμα του ακυρώθηκε λόγω του σεχταριστικού δογματισμού της ‘γηραιότερης’ πλευράς».

[26] Ο Κώστας Σκορδούλης, στην εκδήλωση 1934 – 2024: 90 χρόνια από την ίδρυση της ΟΚΔΕ, που έγινε (15/11/24) στα γραφεία του Σπάρτακου, είπε το εξής: «το 1982, μετά από την επιστροφή μου από την Αγγλία πέρασα από γραφεία της ΟΚΔΕ και συνάντησα τον Σωφρόνη και 2-3 γέρους». Μπορεί να μας πει ποιοι ήταν αυτοί οι γέροι για να τους μάθουμε και εμείς; Ντροπή!

[27] Η ανακοίνωση της ΟΚΔΕ που αναφέρεται σ’ αυτά τα γεγονότα έχει δημοσιευτεί στην Εργατική Πάλη Νο 101 Νοέμβρης 1986, σελ. 7. Όποιος τη θέλει, είναι στη διάθεσή του.

[28] Αυτό που μάλλον δεν κατάλαβε η ΕΕ, αν και αποτελούνταν από παλιούς και έμπειρους συντρόφους, ήταν ότι δεν ήταν θέμα Συνδιάσκεψης, αλλά επιλογής. Ή υπολόγιζε λανθασμένα ότι μπορούσε να «κουκουλωθεί» ή να υπάρξει «συμβιβασμός» πάνω στο θέμα.

[29] Όπως αναφερόταν στην ανακοίνωση της ΟΚΔΕ: «Όσο γι’ αυτόν τον άθλιο ανθρωπάκο που παριστάνει τον εκπρόσωπο της 4ης Διεθνούς, είμαστε σίγουροι ότι σύντομα θα βρεθεί έξω από τις γραμμές της» – πράγματι υπήρξε πλήρης επιβεβαίωση.

[30] Δες την ανακοίνωση της ΟΚΔΕ που αναφέρεται στην υποσημείωση 27.

[31] Υπάρχουν και οι «κλεπταποδόχοι», που δέχτηκαν όλους αυτούς που είχαν διαπράξει όλα όσα αναφέρονται παραπάνω, αλλά και τον τίτλο της οργάνωσής μας – και επιπλέον κρατούν ακόμη τα αρχεία, που είχαν κλαπεί από τα γραφεία της ΟΚΔΕ, παρά τις υποσχέσεις τους κατά καιρούς ότι θα τα επιστρέψουν.

[32] Αναφέρονται όλα στο βιβλίο, Οι παρεμβάσεις της ΟΚΔΕ στο συνδικαλιστικό κίνημα και στους εργατικούς αγώνες, εκδ. Εργατική Πάλη (Αθήνα 2018)

[33] Σύντροφος μας θα διωχθεί δικαστικά για τη συμμετοχή στον αγώνα και στα μπλόκα, που είχε στήσει η οργάνωση στη Θεσ/νίκη.

[34] Αποτέλεσε την αιτία για να γίνει η ημέρα των εγκαινίων της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης, ημέρα μεγάλων διαδηλώσεων και διαμαρτυριών.

[35] Προηγούμενα το ρεύμα μας μας είχε συμμετάσχει στις μακρινές Βουλευτικές εκλογές του 1936.

[36] Για την καταπολέμηση της Woke κουλτούρας, δες το βιβλίο, Αστικός Δικαιωματισμός και Ταυτοτικές Μυθοπλασίες, των Θεοδωροπούλου Σοφία και Καντζέλη Ελευθερία, εκδ. Εργατική Πάλη (Αθήνα 2022)

[37] Για περισσότερα δες ΓΙΑ ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ – Οι διαφορές της Ο.Κ.Δ.Ε. με τα ρεφορμιστικά κόμματα και τις οργανώσεις της Άκρας Αριστεράς, Εκδόσεις Εργατική Πάλη (Αθήνα 2021, βελτιωμένη έκδοση).

[38] Για περισσότερα δες, α) Σταύρος Σκεύος: Το Μεταβατικό Πρόγραμμα & Η Κυβέρνηση των Εργαζομένων, εκδ. Εργατική Πάλη, σειρά Τετράδια, μπροσούρα Νο 24 (2015). β) ΟΚΔΕ, Για μια σύγχρονη Επαναστατική στρατηγική (Βελτιωμένη), εκδ. Εργατική Πάλη 2021. γ) Απόφαση του 12ου Παγκόσμιου Συνεδρίου της 4ης Διεθνούς, Σοσιαλιστική Δημοκρατία και Δικτατορία του Προλεταριάτου, εκδ. Εργατική Πάλη (Αθήνα 2009).

[39] Για περισσότερα δες Σωφρόνης Παπαδόπουλος, Η Πολιτική των Συμμαχιών – Η τακτική του Ενιαίου Εργατικού Μετώπου, εκδ. Εργατική Πάλη, σειρά Τετράδια, Μπροσούρα Νο 16 (2012).