Αιματηρός εμφύλιος στο Σουδάν για τα συμφέροντα των ιμπεριαλιστών

Αναδημοσίευση Εργατικής Πάλης Δεκεμβρίου

Θύμα παλιάς και νέας αποικιοκρατίας

Το Σουδάν, η τρίτη μεγαλύτερη σε έκταση χώρα της Αφρικής (όσο οι Γαλλία, Γερμανία, Ισπανία και Βρετανία μαζί) που κατοικείται από δεκάδες εθνότητες με τις δικές τους παραδόσεις, είναι από τα μεγάλα θύματα της παλιάς και νέας αποικιοκρατίας. Από τον 19ο αιώνα με την κατάκτησή του από τους Τουρκο-Αιγύπτιους έγινε τεράστιο κέντρο δουλεμπορίου, τροφοδοτώντας κυρίως τον αιγυπτιακό «εκσυγχρονισμό». Το 1898 το κατέκτησαν οι βρετανοί ιμπεριαλιστές, οι οποίοι κατήργησαν την δουλεία αλλά χρησιμοποίησαν ως ντόπια εξουσία την εξαραβισμένη μουσουλμανική ελίτ του Βορρά που ήταν τα αφεντικά του δουλεμπορίου. Το 1924 έγινε αντιαποικιακή εξέγερση με σύνθημα «ελεύθερο Σουδάν και ισότητα για όλους τους Σουδανούς». Για πρώτη φορά η λέξη Σουδανός εκφράζει τον λαό της χώρας συνολικά, αφού ως τότε χρησιμοποιούνταν υποτιμητικά για τους απογόνους σκλάβων. Η Βόρεια αραβική ελίτ συντάχθηκε με τους Βρετανούς. Η εξέγερση καταπνίχτηκε. Το 1956 οι Βρετανοί αποχώρησαν και μεταβίβασαν την εξουσία στους Βόρειους πρώην δουλεμπόρους. Το νέο κράτος είχε ως βάση το Ισλάμ και την αραβική γλώσσα. Από τότε ξεκίνησαν πολιτικές και ένοπλες αντιδράσεις από τις εθνότητες του Νότου (μουσουλμάνοι, χριστιανοί, παγανιστές). Το 1969 το καθεστώς «έπεσε» από το πραξικόπημα του Jafar Numayri που εμπνεύστηκε από τον Νασερισμό και επεδίωξε ένα «λαϊκοδημοκρατικό» Σουδάν. Όμως κατέληξε στον αντίθετο δρόμο, σφάζοντας το μεγάλο ΚΚ Σουδάν (το δεύτερο μεγαλύτερο μετά το ιρακινό), αθετώντας τις υποσχέσεις ισοτιμίας στους Νότιους και προσεγγίζοντας τις ΗΠΑ. Αυτές τις δεκαετίες ιδιαίτερη εμπλοκή και επιρροή στη χώρα είχε το Ισραήλ που χρηματοδοτούσε και εξόπλιζε πολέμαρχους του Νότου υιοθετώντας ως θέση την διάσπαση της χώρας και την καταπολέμηση με κάθε κόστος του φιλοαράβικου καθεστώτος, συνδέοντας αυτή την στάση με το Παλαιστινιακό. Το 1984 ξεκίνησε νέος εμφύλιος Βόρειων-Νότιων ενώ ο Numayri ανετράπηκε το 1985. Το 1989 με πραξικόπημα πήραν την εξουσία οι ισλαμιστές που επέβαλαν μια νεοφιλελεύθερη οικονομία με κέντρο το ξεπούλημα των κοιτασμάτων πετρελαίου σε ξένους και σημαντικά στην Κίνα. Η όποια οικονομική ανάπτυξη σταμάτησε υπό το βάρος της παγκόσμιας καπιταλιστικής κρίσης του 2008.

Η εμφάνιση ενός ηγέτη του Νότου, του John Garang, ο οποίος είχε μαρξιστική και αντιιμπεριαλιστική λογική και προέβαλε το όραμα του «Νέου Σουδάν», ενός ενωμένου Σουδάν με ισότητα για όλους, δημιούργησε ελπίδα και έλαβε τη στήριξη της μεγάλης λαϊκής πλειοψηφίας. Όμως το 2005, ενώ όλα έδειχαν πως θα εκλεγεί πρόεδρος, σκοτώθηκε σε περίεργο δυστύχημα με ελικόπτερο. Την ίδια ώρα με την καθοδήγηση ΗΠΑ-Ισραήλ υπογράφηκε συμφωνία κυβέρνησης Βορρά με τους πολέμαρχους του Νότου για δημοψήφισμα απόσχισης το 2011. Στο δημοψήφισμα κέρδισε η απόσχιση και δημιουργήθηκε το Νότιο Σουδάν. Ένα θνησιγενές μόρφωμα που, από την δημιουργία του, μαστίζεται από εμφύλιες συγκρούσεις με χιλιάδες νεκρούς και εκτοπισμένους.

Στη δίνη των ενδοϊμπεριαλιστικών συγκρούσεων

Το 2011 στο Σουδάν ο πραξικοπηματίας πρόεδρος Bashir επιχαίρει για την απόσχιση λέγοντας πως χωρίς τον Νότο μπορεί να συνταγματοποιήσει την Σαρία και την αραβική ταυτότητα. Το 2019 ανατρέπεται από λαϊκή εξέγερση και αναλαμβάνει μεταβατική κυβέρνηση με σκοπό την μετάβαση του Σουδάν στη δημοκρατία. Το 2021 ανατρέπεται από τον αντιστράτηγο Μπουρχάν που υποστηρίζεται από Αίγυπτο και Σαουδική Αραβία. Όμως το δεξί του χέρι, ο αντιστράτηγος Χελέντι που ηγείται των παραστρατιωτικών RSF (Δυνάμεις Ταχείας Επέμβασης) – πρώην πολιτοφύλακες του Bashir, υπεύθυνοι για μαζικές σφαγές ειδικά στο Δυτικό και Νότιο Σουδάν – υποστηριζόμενος από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα συγκρούεται με τον Μπουρχάν για τους όρους ενσωμάτωσης των RSF στον στρατό/εξουσία και ξεκινάει εμφύλια σύγκρουση το 2023. Σήμερα οι RSF με την υποστήριξη των ΗΑΕ και των ΗΠΑ έχουν κυριαρχήσει στο Ντανφούρ, δηλαδή το Δυτικό Σουδάν (με μέγεθος ίσο με την Ισπανία) και απειλούν τον κυβερνητικό στρατό. Η πρόσφατη πρόταση ειρήνης που κατατέθηκε με την καθοδήγηση των ΗΠΑ από Σαουδική Αραβία, Αίγυπτο, ΗΑΕ, απορρίφτηκε ως απαράδεκτη και μεροληπτική από τον Μπουρχάν. Πρόσφατα αποκαλύφτηκε συμφωνία Μπουρχάν – Ρωσίας για παραχώρηση λιμανιού στους Ρώσους, πιθανά στο Port Sudan, με αντάλλαγμα οικονομική και στρατιωτική βοήθεια. Μια τέτοια εξέλιξη θα δώσει δυνατότητες στον ρώσικο στόλο να ελέγχει την Ερυθρά Θάλασσα και να πλέει ευκολότερα σε Μεσόγειο και Ινδικό. Αυτό εξηγεί και την εμπλοκή των ΗΠΑ με την στήριξη των παραστρατιωτικών αντιπάλων του Μπουρχάν. Ο άλλος μεγάλος «πόθος» των ξένων παικτών στα εσωτερικά του Σουδάν είναι η παραγωγή χρυσού (τρίτη χώρα της Αφρικής σε παραγωγή με 18.697 κιλά το 2022). Χρυσός που πωλείται λαθραία σε διάφορες χώρες από τον στρατό και τους πολέμαρχους που ελέγχουν τα διάφορα κοιτάσματα. Την ίδια ώρα 25 εκατ. Σουδανοί λιμοκτονούν, 7 εκατ. είναι εκτοπισμένοι και οι καταγγελίες για διαρκείς σφαγές, ειδικά στο Νταρφούρ, είναι συνεχείς. Προκειμένου να διασφαλίσουν οι δυτικοί ιμπεριαλιστές πως δεν θα ευοδωθούν τα σχέδια Ρωσίας – Κίνας είναι διατεθειμένοι να οδηγήσουν σε νέα διάσπαση το Σουδάν με απόσχιση και του Δυτικού στα πρότυπα της Λιβύης. Υπό το βάρος των ενδοϊμπεριαλιστικών ανταγωνισμών, το Σουδάν οδηγείται στην πλήρη καταστροφή και διαμελισμό.