Αλλαγή σκηνικού στην Ουκρανία – Προ των πυλών η επέκταση του πολέμου

Αναδημοσίευση  από την Εργατική Πάλη Οκτωβρίου 2025

Στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στις 23/9 ο Τραμπ προχώρησε σε μια μεταστροφή της θέσης του, ως συνέχεια του αδιέξοδου της προηγούμενης προσέγγισης των σχέσεών του με τη Ρωσία και τον πόλεμο στην Ουκρανία. Η προσπάθειά του να προσεγγίσει διπλωματικά τη Ρωσία με διαφαινόμενο στόχο να την αποσπάσει από την Κίνα, φαίνεται να τον οδήγησε σε αδιέξοδα και τώρα δείχνει να επανέρχεται στη στρατηγική Μπάιντεν – δηλαδή στο άνοιγμα νέων πολεμικών μετώπων.

Ο Τραμπ είχε χαρακτηρίσει τον περασμένο Απρίλη «αποτυχημένο κωμικό» τον Ζελένσκι που αν συνεχίσει να επιμένει στον πόλεμο δεν θα του μείνει χώρα για να διαπραγματευτεί. Στη συνέλευση του ΟΗΕ ανακάλυψε ότι η Ουκρανία θα μπορούσε να ανακτήσει όλα τα κατεχόμενα εδάφη της χάρη στη στρατιωτική βοήθεια των συμμάχων του ΝΑΤΟ, την δική της θέληση να πολεμήσει και την εμφανή στρατιωτική αδυναμία της Ρωσίας, την οποία χαρακτήρισε χάρτινο τίγρη. Είναι εύκολο να καταλάβει κανείς ότι η «αλλαγή» του Τραμπ έρχεται λόγω της ακλόνητης στάσης του Πούτιν. Ο Πούτιν επιδιώκει – λόγω και μιας διαφαινόμενης στρατιωτικής κυριαρχίας στο μέτωπο της Ουκρανίας – μια συντριπτική νίκη, ενώ οι σχέσεις του με την Κίνα (όπως φάνηκε και στη σύνοδο του Πεκίνου) αντί να αδυνατίζουν – όπως επιδίωκε ο Τραμπ – ενισχύονται διαρκώς σε όλα τα επίπεδα.

Όσο για της ΗΠΑ, αυτή η μεταστροφή δεν θα τους στοιχήσει και κάτι. Υπάρχουν τα θύματα των χιλιάδων ανθρώπων που θα πολεμήσουν για τον Τραμπ και την μαριονέτα του, τον Ζελένσκι, ο ίδιος έχει βγάλει τα απαραίτητα έσοδα από την Ευρώπη για να πουλήσει όπλα μεγάλου βεληνεκούς, έδωσε μάλιστα και το «οκ» για να χτυπήσει βαριά μέσα στην ρωσική ενδοχώρα — σύμφωνα με τον Ζελένσκι έχει πάρει την έγκριση να τα χρησιμοποιήσει για να καταστρέψει ενεργειακές υποδομές και στρατιωτικά εργοστάσια. Η τακτική του «καρότου και του μαστίγιου» του Τραμπ είναι εμφανής και ο Ζελένσκι ελπίζει στο θαύμα. Να μπορέσει δηλαδή η Ρωσία να καταρρεύσει οικονομικά και να βρεθεί ο κατάλληλος στρατιωτικός εξοπλισμός και το ανθρώπινο δυναμικό για να κερδίσει… κάτι που μέχρι στιγμής πέφτει σε δυσκολίες. 

Ο πόλεμος φαίνεται να εξαπλώνεται εισχωρώντας σιγά-σιγά και στο ευρωπαϊκό έδαφος. Τα μέλη της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ ενδέχεται να προστρέξουν στη λεγόμενη «ρήτρα της κοινής άμυνας» για να αντιμετωπίσουν αυτό που ονομάζουν «κλιμακούμενη ρωσική απειλή». Η Βαλτική ελέγχεται πλήρως από τους δυτικούς ιμπεριαλιστές, η Δύση κατάφερε μέσα στον πόλεμο να αποσπάσει την ένταξη της Σουηδίας και Φινλανδίας στο ΝΑΤΟ και έχει περιορίσει την εμπορική έξοδο της Ρωσίας σε αυτή την θάλασσα. 

Τέλη Αυγούστου με αρχές Σεπτέμβρη ξεκίνησε η μεγάλης κλίμακας στρατιωτική άσκηση Quadriga 2025 στη Βαλτική υπό γερμανική ηγεσία, παραπέμποντας σε προσομοίωση πολέμου. Οι αριθμοί είναι εντυπωσιακοί: 8.000 Γερμανοί στρατιώτες, πάνω από 40 πλοία του πολεμικού ναυτικού, τουλάχιστον 30 πολεμικά αεροσκάφη και περίπου 1.800 στρατιωτικά οχήματα. Συμμετείχαν άλλες 13 νατοϊκές χώρες με τον γενικό συντονισμό να τον έχει το Ναυτικό Επιτελείο της Bundeswehr στο Ρόστοκ. Μάλιστα οι ασκήσεις επεκτείνονταν μέχρι την Λιθουανία και σχετίζονταν με την τροφοδοσία και τη στρατηγική αξιοποίηση στρατευμάτων και εξοπλισμών, όπου βρίσκεται η 37η γερμανική ταξιαρχία.

Η άσκηση αυτή μόνο τυχαία δεν μπορεί να είναι. Προετοιμάστηκε μετά την αποτυχία των διαπραγματεύσεων του Τραμπ με την Ρωσία με την συμφωνία για αύξηση των πολεμικών δαπανών στο 5% του ΑΕΠ για τις χώρες μέλη του ΝΑΤΟ.

Μέσα στον Σεπτέμβρη υπήρξαν αρκετά επεισόδια με τις χώρες που βρίσκονται στην Βαλτική τα οποία δείχνουν ότι η κατάσταση ανά πάσα στιγμή μπορεί να εξάγει τον πόλεμο της Ουκρανίας και μέσα στην Ευρώπη, μέσα στα σύνορα των χωρών του ΝΑΤΟ. Στις αρχές του Σεπτέμβρη η Πολωνία κατήγγειλε ρωσική επίθεση με drones, κήρυξε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης και ζήτησε να προστρέξουν στο άρθρο 5 (την ρήτρα που σημαίνει εμπλοκή των κρατών μελών του ΝΑΤΟ). Το Κρεμλίνο ανακοίνωσε ότι η επίθεση έγινε στην δυτική Ουκρανία και εξέφρασε την διάθεσή του να πραγματοποιηθούν διαβουλεύσεις με το πολωνικό υπουργείο Αμύνης για την αντιμετώπιση του ζητήματος. Το επεισόδιο με την Πολωνία δεν είναι το μόνο, οι σκανδιναβικές χώρες διέρρευσαν ότι εντοπίστηκαν drones άγνωστης εθνικότητας με την Δανία να ανακοινώνει ότι πετούν πάνω από στρατιωτική βάση στο βόρειο τμήμα της καθώς και σε τρία άλλα αεροδρόμιά της.

Είναι δεδομένο ότι αυτές οι εντάσεις αποσκοπούν στο να πιέσουν την Ρωσία να  επεκτείνει τον πόλεμο, όπως ακριβώς είχε κάνει και με το μέτωπο στην Ουκρανία. Η Ρωσία φαίνεται ότι έχει την δυνατότητα αρχικά σε επίπεδο διπλωματίας να κάνει πιο έντονη την επέμβασή της – βέβαια δεν θα πρέπει να υποτιμήσουμε τη στρατιωτική της ενίσχυση με την συμμετοχή της στο σύμφωνο της Σαγκάης που γίνεται το αντίπαλο δέος του ΝΑΤΟ. 

Η επέμβαση δε της Ρωσίας στις εκλογές στην Μολδαβία δείχνει ότι τουλάχιστον δεν διστάζει να αντιμετωπίσει την Δύση. Οι εκλογές που διεξήχθησαν είχαν μια επιπλέον σημασία. Το Κρεμλίνο έχει κατ’ επανάληψη καταστήσει σαφές πως οι θέσεις του για την Ουκρανία ισχύουν για όλες τις πρώην Σοβιετικές Δημοκρατίες, ενώ από την πλευρά της η Δύση αντιμετωπίζει ως ένα μπλοκ την Ουκρανία, την Μολδαβία και την Γεωργία. 

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα των τελευταίων εκλογών, η Μολδαβία θα βρίσκεται στην ευρωπαϊκή σφαίρα επιρροής για ακόμα τέσσερα χρόνια. Το κόμμα PAS κέρδισε τις εκλογές για δεύτερη τετραετία με 50% έναντι 24,26% του φιλορωσικού. Η νίκη των φιλοευρωπαϊκών κομμάτων σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει ότι η Μόσχα θα γυρίσει σελίδα, αποδεχόμενη ότι έχασε την ευκαιρία να κατοχυρώσει μια προνομιακή επικυριαρχία στο Τσισινάου. Το Κρεμλίνο έχει κατ’ επανάληψη καταστήσει σαφές πως οι θέσεις του για την Ουκρανία ισχύουν για όλες τις πρώην Σοβιετικές Δημοκρατίες.

Η Μολδαβία είναι ρουμανόφωνη και στην περίοδο 1920-40 ήταν επαρχία της Ρουμανίας με το όνομα Βεσσαραβία. Υπάρχει λοιπόν η σκέψη των νικητών των εκλογών στη Μολδαβία που αυτοαποκαλούνται «φιλοευρωπαϊκές δυνάμεις» να κινηθούν προς την ενσωμάτωση στη μητέρα πατρίδα Ρουμανία, που είναι μέλος του ΝΑΤΟ και της ΕΕ. Η κατάσταση και εκεί είναι έκρυθμη και τα βλέμματα είναι στραμμένα σε μια στενή λωρίδα γης ανάμεσα στην Ουκρανία και τη Μολδαβία: την αυτοανακηρυχθείσα το 1990 ρωσόφωνη Τρανσδνειστερία η οποία είναι υπό τον έλεγχο της Μόσχας. Είναι πιθανή μια αναζωπύρωση από τη νέα κυβέρνηση της αντιπαράθεσης με τη Μόσχα να πάρει τη διάσταση περιφερειακής κρίσης, με την Ουκρανία και τη Μολδαβία να απειλούν την Τρανσδνειστερία.

Σε αυτό το μπλοκ της ιστορικής σήψης και παρακμής της Δύσης εντάσσεται και ο Μητσοτάκης που θέλει να κάνει την χώρα ένα οικόπεδο πολεμικών σχεδιασμών για ΝΑΤΟ και Ισραήλ. Σαν πρόθυμος «λαγός», όχι μόνο υπερθεματίζει για την αύξηση των αμυντικών δαπανών μέσα στο ΝΑΤΟ αλλά γίνεται και ο πιο καλός πελάτης του Τραμπ στην αγορά όπλων, χαρίζοντας παράλληλα βάσεις σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της χώρας για τα συμφέροντα των αμερικάνων ιμπεριαλιστών. Ο Μητσοτάκης εξετάζει την εμπλοκή του στο ζήτημα της Πολωνίας, καλοθελητής και εκεί όπως στον πόλεμο στην Ουκρανία. Προχωρά σε στρατηγικές συνεργασίες σε τομείς όπως η «ασφάλεια και η οικονομία», η «αποστολή ανθρωπιστικής βοήθειας» και η ενίσχυση των αμυντικών δυνάμεων της Πολωνίας. Ο Μητσοτάκης αφού έχει λύσει τα εσωτερικά του προβλήματα, αφού έχει καταφέρει να έχει επιβάλλει την εξωτερική του ατζέντα στις γείτονες χώρες, δίνει κατεύθυνση για συνεργασία εντός της ΕΕ, υπογραμμίζοντας τη σημασία της αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών-μελών σε περιόδους κρίσης. Ενώ ο ελληνικός λαός δεν έχει να φάει, αυτός αγόρασε και 4η φρεγάτα που κόστισε 809 εκατομμύρια ευρώ – το ψήφισαν μαζί ΝΔ-ΠΑΣΟΚ-ΣΥΡΙΖΑ και ΝΙΚΗ.

Η επέμβαση του εργατικού και επαναστατικού κινήματος προς το παρόν είναι αναντίστοιχη μπροστά στην επέλαση του πολέμου. Πρέπει όμως να μην ξεχνάμε ότι οι μεταβολές της συλλογικές συνείδησης έχουν δικούς τους κανόνες: «Η συλλογική συνείδηση κατά κανόνα έπεται της “πραγματικότητας”, με την έννοια ότι οι βαθιά ριζωμένες αντιλήψεις των ανθρώπων, μεταβάλλονται με πολύ βραδύτερους ρυθμούς. Το ίδιο και ο πόλεμος αργεί να καθυποτάξει τις συνειδήσεις των ανθρώπων, να τους βγάλει από την καθημερινότητά τους.»