Κάτω τα χέρια από τους αγωνιστές και το θεμελιώδες δικαίωμα του πολιτικού Ασύλου!

Κανένας αγωνιστής στις «Φυλακές Τάφους» στην Τουρκία !

Σε θανάσιμο κίνδυνο βρίσκονται τα δημοκρατικά και πολιτικά δικαιώματα των τούρκων και κούρδων αγωνιστών που τους έχει αναγνωριστεί το καθεστώς του πολιτικού Ασύλου και ζουν στην Ελλάδα για πάνω από 30 χρόνια.

Όπως έδειξε η τελευταία δίκη – παρωδία και καταδίκη σε 4,5 χρόνια φυλάκισης του πολιτικού πρόσφυγα Χαλίλ Ντεμίρ στις 26/1/26, λίγες ημέρες πριν από την συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν στην Τουρκία (βλ. σχετική ανάρτηση https://www.okde.gr/archives/25373), βλέπουμε μονιμοποίηση αντίστοιχων πρακτικών και δικαστικές μεθοδεύσεις που ουσιαστικά ποινικοποιούν το δικαίωμα της έκφρασης και της πολιτικής δράσης των αγωνιστών, την αμφισβήτηση του δικαιώματος τους να ζητήσουν άσυλο και πρακτικά την παράδοση τους στα χέρια του τουρκικού κράτους που εμμονικά και για χρόνια ζητάει την καταδίκη τους και πρακτικά την φυσική τους εξόντωση.

Από το 2021 και μετά, το τουρκικό σωφρονιστικό σύστημα επεκτάθηκε με νέες φυλακές υψηλής ασφάλειας, γνωστές ως τύπου S, Y και R. Πρόκειται για εγκαταστάσεις που σχεδιάστηκαν με βάση μοντέλα εκτεταμένης απομόνωσης και αυστηρού ελέγχου της καθημερινότητας των κρατουμένων. Ο όρος «φυλακές-τάφοι» χρησιμοποιείται από δικηγόρους και οργανώσεις δικαιωμάτων για να περιγράψει το καθεστώς παρατεταμένης απομόνωσης που εφαρμόζεται σε αυτές.

Οι φυλακές τύπου S και Y αποτελούνται κυρίως από μονόκλινα ή τρίκλινα κελιά, με περιορισμένη δυνατότητα επικοινωνίας μεταξύ κρατουμένων. Σε αντίθεση με παλαιότερους τύπους φυλακών όπου υπήρχαν μεγαλύτεροι θάλαμοι και κοινόχρηστοι χώροι, οι νέες δομές βασίζονται στη συνεχή διαχωρισμένη κράτηση.

Οι κρατούμενοι περνούν το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας εντός κελιού. Ο χρόνος προαυλισμού είναι περιορισμένος και συχνά πραγματοποιείται σε μικρούς, κλειστούς χώρους με ελάχιστη οπτική επαφή με άλλους κρατουμένους. Η πρόσβαση σε συλλογικές δραστηριότητες, εκπαίδευση ή εργασία είναι σημαντικά περιορισμένη σε σύγκριση με άλλα καταστήματα κράτησης.

Αναφορές δικηγόρων και οικογενειών κρατουμένων περιγράφουν καθεστώς όπου η ανθρώπινη επαφή περιορίζεται στο ελάχιστο, με αποτέλεσμα πολύωρη ή πολυήμερη απομόνωση χωρίς ουσιαστική κοινωνική αλληλεπίδραση.

Ποιοι κρατούνται σε αυτές τις φυλακές

Οι φυλακές τύπου S και Y χρησιμοποιούνται κυρίως για: άτομα καταδικασμένα ή κατηγορούμενα για υποθέσεις «τρομοκρατίας»,πολιτικούς κρατούμενους, κρατουμένους που οι αρχές χαρακτηρίζουν ως «υψηλού κινδύνου», πρόσωπα που έχουν προηγουμένως συμμετάσχει σε απεργίες πείνας ή διαμαρτυρίες εντός φυλακών.

Η μεταγωγή σε τέτοιες εγκαταστάσεις μπορεί να γίνει για λόγους «ασφάλειας» ή «πειθαρχίας». Δικηγορικές αναφορές επισημαίνουν ότι σε ορισμένες περιπτώσεις οι μεταγωγές πραγματοποιούνται χωρίς σαφή αιτιολόγηση και χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η ψυχική ή σωματική κατάσταση των κρατουμένων.

Η παρατεταμένη απομόνωση έχει συνδεθεί από ιατρικούς και ψυχιατρικούς φορείς διεθνώς με αυξημένο κίνδυνο κατάθλιψης και αγχωδών διαταραχών, διαταραχών ύπνου, γνωστικής επιδείνωσης, αυτοτραυματισμών και αυτοκτονικών τάσεων.

Σε αναφορές που αφορούν τις συγκεκριμένες φυλακές στην Τουρκία, καταγράφονται περιπτώσεις επιδείνωσης ψυχικής υγείας κρατουμένων μετά από παρατεταμένη παραμονή σε καθεστώς απομόνωσης. Δικηγόροι έχουν δηλώσει ότι αιτήματα μεταφοράς σε λιγότερο περιοριστικά καθεστώτα συχνά απορρίπτονται.

Οι κρατούμενοι σε φυλακές τύπου S και Y υπόκεινται σε αυστηρότερους περιορισμούς ως προς τα επισκεπτήρια (συχνότητα και διάρκεια), την τηλεφωνική επικοινωνία, την πρόσβαση σε έντυπο υλικό και βιβλία, σε συμμετοχή σε ομαδικές δραστηριότητες.

Οι δικηγορικές επισκέψεις επιτρέπονται τυπικά, αλλά υπάρχουν αναφορές για διοικητικά εμπόδια, καθυστερήσεις ή αυξημένη επιτήρηση κατά τη διάρκεια των συναντήσεων.

Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Τουρκία έχουν ζητήσει την επανεξέταση του καθεστώτος λειτουργίας αυτών των φυλακών, επισημαίνοντας ότι η μακροχρόνια απομόνωη συνιστά απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση, ιδίως όταν εφαρμόζεται για παρατεταμένα χρονικά διαστήματα.

Οι καταγγελίες δεν αφορούν μεμονωμένα περιστατικά αλλά τη δομική λειτουργία των συγκεκριμένων τύπων φυλακών, όπου η απομόνωση αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό του σχεδιασμού και όχι έκτακτο μέτρο.

Στην Τουρκία, οι συνθήκες κράτησης στις φυλακές έχουν καταγραφεί από διεθνείς και ανεξάρτητους φορείς ως σοβαρά προβληματικές σε επίπεδο υποδομών, μεταχείρισης κρατουμένων και πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες. Τρία επαναλαμβανόμενα χαρακτηριστικά προκύπτουν από τις αναφορές: υπερπληθυσμός, εκτεταμένες παραβιάσεις δικαιωμάτων και ανεπαρκής ιατρική φροντίδα.

Στο τέλος του 2024, ο αριθμός των κρατουμένων στις τουρκικές φυλακές ανερχόταν περίπου σε 378.657 άτομα, ενώ η επίσημη χωρητικότητα των σωφρονιστικών ιδρυμάτων ήταν περίπου 299.000 θέσεις. Το ποσοστό πληρότητας υπερέβαινε το 126 % της σχεδιασμένης χωρητικότητας. Οι συνθήκες αυτές οδηγούν σε συνωστισμό εντός κελιών, αυξημένη πίεση στις υποδομές ύδρευσης και υγιεινής και περιορισμένη πρόσβαση σε κοινόχρηστους χώρους.

Ο υπερπληθυσμός αποτυπώνεται σε πρακτικές όπως η στέγαση περισσότερων κρατουμένων από τον προβλεπόμενο αριθμό ανά κελί και η ανεπαρκής διαθεσιμότητα βασικού εξοπλισμού, όπως κρεβάτια και είδη προσωπικής υγιεινής.

Καταγεγραμμένες παραβιάσεις δικαιωμάτων

Για το έτος 2024 καταγράφηκαν τουλάχιστον 26.632 περιστατικά παραβίασης ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε φυλακές της Τουρκίας από οργανώσεις παρακολούθησης. Οι κατηγορίες παραβιάσεων περιλαμβάνουν:άρνηση ή καθυστέρηση ιατρικής φροντίδας, κακομεταχείριση και περιστατικά βίας παρατεταμένη ή αδικαιολόγητη απομόνωση, διακρίσεις εις βάρος ευάλωτων ομάδων κρατουμένων.

Οι καταγραφές βασίζονται σε μαρτυρίες κρατουμένων, αναφορές δικηγόρων και συγγενών, καθώς και σε επιτόπιες επισκέψεις όπου αυτές κατέστη δυνατό να πραγματοποιηθούν.

Περισσότεροι από 1.400 κρατούμενοι έχουν χαρακτηριστεί ως ασθενείς, εκ των οποίων πάνω από 300 αντιμετωπίζουν σοβαρές ή χρόνιες παθήσεις που απαιτούν τακτική ιατρική παρακολούθηση. Οι αναφορές επισημαίνουν καθυστερήσεις σε παραπομπές σε νοσοκομεία, ελλείψεις ιατρικού προσωπικού εντός φυλακών και περιορισμένη πρόσβαση σε εξειδικευμένες θεραπείες.

Έχουν καταγραφεί περιπτώσεις όπου αιτήματα για μεταφορά σε εξωτερικά νοσηλευτικά ιδρύματα απορρίφθηκαν ή καθυστέρησαν σημαντικά, καθώς και δυσκολίες στη συνέχιση θεραπειών για χρόνιες παθήσεις.

Ο αντιτρομοκρατικός νόμος στην Τουρκία εφαρμόζεται σε ευρύ φάσμα υποθέσεων που αφορούν πολιτική δραστηριότητα, δημόσια έκφραση και συμμετοχή σε κοινωνικές πρωτοβουλίες. Άτομα όπως δημοσιογράφοι, δικηγόροι, ακτιβιστές και πολιτικά στελέχη έχουν διωχθεί ή κρατηθεί με κατηγορίες σχετιζόμενες με «τρομοκρατία», χωρίς να συνδέονται απαραίτητα με ένοπλη δράση.

Η κατάσταση στις φυλακές συνδέεται με ευρύτερες νομοθετικές και δικαστικές πρακτικές.

Οι διατάξεις περί τρομοκρατίας, ιδίως εκείνες που αφορούν συμμετοχή σε «ένοπλη οργάνωση», έχουν εφαρμοστεί σε υποθέσεις που σχετίζονται με δημοσιογραφική δραστηριότητα, πολιτικό λόγο και ειρηνικές διαμαρτυρίες. Το εύρος των διατάξεων επιτρέπει την άσκηση διώξεων για πράξεις που δεν περιλαμβάνουν βία.

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται σταθερή αύξηση του αριθμού κρατουμένων. Από περίπου 273.405 κρατούμενους το 2023, ο συνολικός αριθμός ξεπέρασε τις 400.000 το 2025 σύμφωνα με διαθέσιμες εκτιμήσεις.

Παράλληλα, νομοθετικές αλλαγές επηρέασαν τις προϋποθέσεις υπό όρους αποφυλάκισης, αυξάνοντας τον πραγματικό χρόνο παραμονής στη φυλακή για ορισμένες κατηγορίες καταδίκων.

Η προφυλάκιση χρησιμοποιείται εκτεταμένα, συμπεριλαμβανομένων υποθέσεων με πολιτική διάσταση. Παρά τον τυπικό χαρακτήρα της ως προσωρινό μέτρο, έχουν καταγραφεί περιπτώσεις όπου κατηγορούμενοι παραμένουν σε προφυλάκιση για μεγάλα χρονικά διαστήματα πριν την εκδίκαση της υπόθεσης.

Στην Ελλάδα, οι πολιτικοί πρόσφυγες από την Τουρκία δρουν δημόσια και πολιτικά, συμμετέχουν στους μαζικούς αγώνες και κινητοποιήσεις στο πλευρό των εργαζομένων, της νεολαίας, των φτωχών λαϊκών στρωμάτων. Η πάλη ώστε αυτοί οι αγωνιστές να μη στερηθούν τα νομικά δικαιώματα και δημοκρατικές ελευθερίες τους, είναι κομμάτι της πάλης του εργατικού-λαϊκού κινήματος στη χώρα μας ενάντια στην καταστολή, τη φτώχεια, τον πόλεμο.

– Να κινητοποιηθούμε για να υπερασπίσουμε τους πολιτικούς πρόσφυγες, να αποκρούσουμε την προσπάθεια κατάργησης του καθεστώτος πολιτικού ασύλου και παράδοσής τους στα νύχια των βασανιστών και δημίων του καθεστώτος της Άγκυρας.

– Όχι στα «παζάρια» των αντιδραστικών αστικών τάξεων Ελλάδας και Τουρκίας, της «μυστικής διπλωματίας» της κυβέρνησης Μητσοτάκη και του καθεστώτος Ερντογάν.